Investigim: Komandantët rusë ekzekutojnë ushtarët që refuzojnë të luftojnë
Komandantët rusë po ekzekutojnë ose po dërgojnë qëllimisht drejt vdekjes ushtarë që refuzojnë të marrin pjesë në luftime në Ukrainë. Ky lajm vjen nga një investigim i ri i mediave të pavarura ruse “Verstka”, e cila paraqet një realitet shqetësues të dhunës brenda ushtrisë ruse.
Bazuar në dëshmi nga ushtarë aktualë, familjarë të viktimave, video të publikuara dhe të dhëna zyrtare të ankesave, “Verstka” ka identifikuar 101 ushtarakë rusë të akuzuar për vrasje, torturë ose ndëshkime fatale ndaj shokëve të tyre. Media raporton se ka verifikuar të paktën 150 vdekje, por beson se numri real mund të jetë shumë më i lartë.
Që nga fillimi i pushtimit të Ukrainës, janë përhapur raporte për ushtarë të vrarë nga bashkëluftëtarët e tyre dhe për ekzistencën e “njësive bllokuese” që synojnë të parandalojnë dezertimet. Kremlini ka mohuar vazhdimisht këto akuza, duke i cilësuar problemet si tipike për ushtrinë ukrainase. Megjithatë, raporti i “Verstka” duket të jetë më i ploti deri tani, duke dokumentuar një gamë të detajuar metodash të përdorura për të imponuar bindjen dhe terrorin brenda radhëve.
“Verstka” citon dëshmi të ushtarëve të cilët tregojnë se komandantët kanë ngritur “ekzekutues” për të hapur zjarr ndaj atyre që refuzojnë të luftojnë, dhe më pas për të hedhur trupat e tyre në lumenj ose varre të cekëta, duke i regjistruar si të vrarë në aksion. Rrëfime të tjera përshkruajnë komandantë që përdorin dronë dhe eksplozivë për të “eliminuar” ushtarë të plagosur ose gjatë tërheqjes. Në disa raste, oficerët dyshohet se kanë urdhëruar operatorë dronësh të hedhin granata mbi ushtarët e tyre, duke i maskuar vrasjet si sulme në fushën e betejës.
“Verstka”, një media lajmesh ruse e pavarur dhe fituese çmimesh, e cila tani vepron në mërgim dhe është themeluar nga gazetarë investigativë të njohur, ka dokumentuar gjithashtu raste të ushtarëve të torturuar deri në vdekje. Forcat që nuk iu bindën urdhrave thuhet se janë hedhur në gropë me grila metalike, u janë spërkatur me ujë dhe janë rrahur për orë ose ditë të tëra. Hetimi zbuloi se në disa raste, ushtarët janë detyruar të luftojnë mes tyre në atë që dëshmitarët e kanë përshkruar si beteja “gladiatorësh” deri në vdekje. Një rast i tillë u dokumentua nga grupe ukrainase në maj 2025, ku dy burra luftonin në një gropë, ndërsa një zë jashtë kamerës i nxiste të “mbaronin” betejën, deri sa njëri ra pa lëvizur.
“Verstka” ka lidhur gjithashtu disa vrasje me skema shantazhi financiar, ku komandantët kërkonin pagesa nga ushtarët për t’i shpëtuar misioneve vetëvrasëse. Ata që nuk paguanin ose refuzonin, konsideroheshin të “zhdukur” sipas terminologjisë ushtarake. Hetimi përshkruan gjithashtu raste të dërgimit të trupave në misione vetëvrasëse, ku ushtarët rusë janë përdorur qëllimisht si “fenerë” (mayachki), të urdhëruar të ecnin përpara grupeve të sulmit pa pajisje, për të tërhequr zjarrin e armikut.
Ndonëse fillimisht shumica e raporteve për ekzekutime brenda ushtrisë vinin nga formacionet penale, të përbëra nga ish-të dënuar, baza e të dhënave e “Verstkës” tregon se praktika është përhapur edhe në njësitë e rregullta ushtarake. Kultura e pandëshkueshmërisë dhe fluksi i ish-të burgosurve, sipas raportit, kanë “normalizuar dhunën”. Shumica e autorëve të identifikuar janë oficerë të mesëm, shumë prej tyre veteranë të fushatave të mëparshme ruse ose të transferuar nga batalione penale. Pak prej tyre janë përballur me pasoja ligjore.
Media ka mundur të sigurojë informacione biografike të detajuara për më shumë se 60 nga 101 autorët e dyshuar, duke përfshirë emrin, gradën, moshën dhe njësinë. Pavarësisht provave të shumta, pothuajse askush nuk është mbajtur përgjegjës.
“Verstka” raporton gjithashtu se ka marrë të dhëna zyrtare që tregojnë se zyra kryesore e prokurorit ushtarak të Rusisë ka marrë rreth 29,000 ankesa nga ushtarët dhe familjet e tyre vetëm në gjysmën e parë të vitit 2025, nga të cilat mbi 12,000 lidheshin me ndëshkime nga eprorët.
Një burim brenda prokurorisë ushtarake i ka thënë medias se ekziston një “ndalim joformal” për hetimin e rasteve kundër komandantëve që shërbejnë në zona luftarake. “Ata thonë: ‘Nëse e hapim këtë, mund të dëmtojë operacionet’. Kjo do të thotë që këta oficerë kanë pandëshkueshmëri të plotë”, ka deklaruar ai.