Një në tre shqiptarë planifikon emigrimin, puna dhe jetesa më e mirë arsyet kryesore
Në Shqipëri, 33% e popullsisë ka synime migrimi për të ardhmen, duke u renditur ndër nivelet më të larta në rajonin e Europës Qendrore, Lindore dhe Juglindore (CESEE). Ky tregues pasqyron presionin demografik që vendi po përjeton vazhdimisht.
Ky përqindje përfshin:
- Personat që planifikojnë të largohen brenda një viti.
- Ata që konsiderojnë emigrimin në dekadën e ardhshme.
- Një pjesë e konsiderueshme e individëve që nuk e përjashtojnë mundësinë e emigrimit.
Diferenca me vendet e Europës Qendrore është e ndjeshme. Për shembull, në Çeki dhe Hungari, vetëm 7% e popullsisë raporton synime të tilla.
Këto të dhëna vijnë nga raporti i vitit 2024 i OeNB Euro Survey, i cili mat rregullisht qëndrimet ndaj migrimit në vendet e CESEE.
Sondazhi i fundit tregon se, edhe pse dëshira për emigrim në afatin e afërt ka rënë në shumicën e vendeve krahasuar me periudhën para pandemisë, Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut mbeten përjashtime.
Në vitin 2024, 10% e shqiptarëve dhe 11% e qytetarëve të Maqedonisë së Veriut shprehën synimin për t’u larguar brenda një viti, duke shënuar nivelet më të larta në rajon. Vendet e tjera si Serbia, Rumania, Bosnja dhe Hercegovina, Bullgaria dhe Polonia shënojnë shifra më të ulëta (nga 2% deri në 5%), ndërsa Hungaria dhe Çekia raportojnë më pak se 2%.
Në vitin 2019, para pandemisë, mesatarisht 7% e banorëve në vendet e CESEE planifikonin të emigronin brenda vitit të ardhshëm. Kjo shifër ra në 5% në vitin 2021 dhe 4.5% në vitin 2024. Megjithatë, Shqipëria vazhdon të mbetet dukshëm mbi mesataren rajonale.
Sondazhi i 2024 përfshiu edhe një pyetje rreth mundësisë së emigrimit gjatë dhjetë viteve të ardhshme, për të matur hapjen më të gjerë të popullsisë ndaj migrimit. Në të gjithë rajonin, rreth 10% e popullsisë e konsideron të mundshëm emigrimin gjatë dekadës së ardhshme. Një 8.5% tjetër deklaron “nuk e di”, duke treguar se nuk e përjashtojnë këtë mundësi.
Në Shqipëri, këto dy grupe, së bashku me synimet afatshkurtra, e çojnë totalin e popullsisë me prirje emigrimi në 33%.
Sa i përket arsyeve për emigrim, shumica e njerëzve (46%) deklarojnë se duan të emigrojnë për arsye të lidhura me punësimin. Kushtet më të mira të jetesës jashtë vendit renditen si arsyeja e dytë kryesore (26%). Përmirësimet në tregun e punës dhe në shërbimet publike (arsim, kujdes shëndetësor) mund të jenë kyçe për të reduktuar më tej synimet për migrim ose për të nxitur kthimin e individëve.
Në Shqipëri, dy arsyet kryesore që nxisin emigrimin janë kërkimi për mundësi më të mira punësimi dhe dëshira për kushte më të mira jetese.
Në vitin 2024, të anketuarve iu kërkua të tregonin nëse kishin jetuar më parë jashtë vendit. Pjesa e të kthyerve në vendet e CESEE është e konsiderueshme, duke arritur mesatarisht 14%. Hungaria ka pjesën më të ulët me rreth 7% të popullsisë që ka jetuar jashtë.
Në shumicën e vendeve, kjo pjesë varion midis 11% dhe 16%. Në Shqipëri, një nivel befasues prej 28% e popullsisë deklaron se ka jetuar më parë jashtë vendit.
Sa i përket kohëzgjatjes së qëndrimit jashtë, qëndrimet afatshkurtra (më pak se një vit) janë të zakonshme, duke përbërë 35% të të gjitha qëndrimeve. Këto pjesë variojnë nga rreth 25% në Bosnje dhe Hercegovinë deri në rreth 50% në Çeki.
Çekia dallohet si vend me shumë pak të kthyer që kanë kaluar më shumë se tre vjet jashtë (rreth 20%). Në kontrast, Bosnja dhe Hercegovina ka më shumë të kthyer që kanë kaluar më shumë se tre vjet jashtë (rreth 50%), e ndjekur nga Bullgaria, Shqipëria dhe Serbia (rreth 40%).