“`html
Analiza e REL: Rruga Ballkanike, Shpresë dhe Tragjedi për Migrantët Kinezë
Përpjekja për kalim të paligjshëm përmes Maqedonisë së Veriut përfundoi tragjikisht për dy migrantë nga Kina javën e kaluar. Një grua kineze, 41 vjeç, humbi jetën në vend, pasi një kamion me targa serbe doli nga rruga Valandovë–Doiran dhe u përmbys në orën katër të mëngjesit të 20 nëntorit. Bashkudhëtari i saj, 41-vjeçari me inicialet L.SH., vdiq një ditë më vonë në Klinikën e Nefrologjisë, ku ishte shtruar me lëndime të rënda. Shtatë migrantë të tjerë, të cilët sipas policisë kishin hyrë në kamion pa dijeninë e shoferit, u lënduan.
Ekipe zjarrfikëse nga Gjevgjelia dhe Strumica shpëtuan dhe nxorën nga kamioni i përmbysur migrantët e lënduar. Ata u dërguan në qendrën e pritjes Vinojug në Gjevgjeli dhe më pas në spitale, në varësi të nevojave mjekësore. Organizata Ndërkombëtare për Migracion (IOM) ka konfirmuar se organet kompetente po e hetojnë rastin.
“Aleancat e kontrabandistëve përgjatë rrugës lindore-mesdhetare shfrytëzojnë cenueshmërinë e migrantëve, duke i ekspozuar ata ndaj udhëtimeve të rrezikshme dhe abuzimeve. Këto rrjete kontaktojnë migrantët më së shpeshti përmes mjeteve digjitale, platformave online dhe ndërmjetësve,” deklaroi Aleksandar Sazdovski nga IOM.
Ky nuk është rasti i vetëm. Më parë, policia gjeti tre migrantë kinezë në një veturë BMW me targa luksemburgese, drejtuar nga një 22-vjeçar nga Negotina. Kontrollet e Ministrisë së Punëve të Brendshme (MPB) zbuluan se targat i përkisnin një automjeti tjetër, duke treguar një operacion kontrabande me dokumente dhe mjete transporti të falsifikuara. Kontrabandisti u arrestua, ndërsa migrantët u dërguan në qendrën e pritjes në Gjevgjeli.
Në qendrën e pritjes Vinojug, e cila ndodhet pranë kufirit me Greqinë, nuk kishte më migrantë kinezë kur ekipi i Radios Evropa e Lirë e vizitoi zonën dy ditë më parë. Aty strehoheshin 10 migrantë nga Nepali, Sudani dhe Bregu i Fildishtë, për të cilët kujdesej Sandra Tomovska dhe ekipi i Kryqit të Kuq. Gjatë 10 viteve të krizës së migracionit në Maqedoninë e Veriut, ajo ka dëshmuar shumë fatkeqësi njerëzore, përfshirë edhe rastin e fundit me migrantët kinezë.
“Personat që ishin lënduar më lehtë dhe kishin marrë trajtim mjekësor në Spitalin e Përgjithshëm në Gjevgjeli dhe Qendrën e Urgjencës në Shkup, u sollën këtu. Migrantët që kishin nevojë për terapi më të lehtë u vendosën në ambulancën tonë brenda qendrës tranzitore, ndërsa gjithçka tjetër iu nënshtrua trajtimit nga Ministria e Shëndetësisë dhe Organizata Ndërkombëtare për Migracion,” tha Tomovska.
Numri i personave në qendrën Vinojug ndryshon ditë për ditë, në varësi të punës së policisë kufitare dhe Frontex-it. Tomovska nuk zbuloi motivet e migrantëve kinezë, duke theksuar ruajtjen e konfidencialitetit dhe dinjitetit njerëzor. “Historitë e tyre janë të trishtueshme, tragjeditë njerëzore janë të vrazhda. Por, këtu është Kryqi i Kuq për të ulur cenueshmërinë e tyre,” shtoi ajo.
Rreth qendrës së Kryqit të Kuq shihen mjete të sekuestruara – makina, furgonë dhe kamionë të përdorur për kontrabandë migrantësh, të cilat janë pjesë e procedurave gjyqësore. IOM, e pranishme në Vinojug, nuk ka informacione për arsyet e emigrimit nga Kina. “Migrantët që udhëtojnë përmes rrugës lindore-mesdhetare kryesisht largohen për arsye socio-ekonomike, luftëra ose konflikte në vendet e tyre,” tha Sazdovski.
Rruga Mbetet Tranzitore
Në rrugën ballkanike, Maqedonia e Veriut shërben si pikë tranzitore për migrantët kinezë mes Serbisë, ku hyjnë ligjërisht falë politikës pa viza, dhe Greqisë, ku kalojnë jashtëligjshëm për të hyrë në BE. Sipas MPB, numri i hyrjeve të paligjshme të migrantëve kinezë ka rënë në vitin 2025 (54 raste) krahasuar me vitin 2024 (98 raste), duke u afruar me shifrat e vitit 2023 (58 raste).
“Në shumicën e rasteve, migrantët nga Kina hyjnë ligjërisht në Serbi, nga ku kalojnë ilegalisht kufirin me Maqedoninë e Veriut me ndihmën e kontrabandistëve. Ata tranzitojnë nëpër territorin jugor të vendit, drejt kufirit me Greqinë, ku përsëri kalojnë ilegalisht kufirin,” shpjegoi MPB për Radion Evropa e Lirë. Deri më 25 nëntor, nuk ishte regjistruar asnjë kërkesë për azil nga shtetas kinezë, duke konfirmuar se Maqedonia e Veriut është vetëm një stacion në rrugën e tyre drejt BE-së.
A do të Vazhdojë Gjendja e Krizës?
Qendra për Menaxhimin e Krizave raporton javore për gjendjen në qendrat tranzitore në Vinojug (jug) dhe Tabanoc (veri). Në mbledhjen e qeverisë më 18 nëntor, u dorëzuan tri raporte me shkrim për gjendjen e krizës, me rrezik të lartë nga rritja e fluksit të migrantëve. Aktualisht, situata është e qetë.
“Institucionet kompetente bashkëpunojnë ngushtë me Qendrën për Menaxhimin e Krizave. Rajonet në Gjevgjeli dhe Kumanovë raportojnë situatë të qetë dhe marrjen e të gjitha masave koordinuese,” tha qeveria.
Gjendja e shpallur e krizës në vend skadon më 31 dhjetor. Ende nuk dihet nëse Kuvendi do të votojë për zgjatjen e saj për gjashtë muaj të tjerë, siç ka qenë praktika deri tani.
Të dhënat e Agjencisë Evropiane për Rojën Kufitare dhe Bregdetare (Frontex) tregojnë se në nëntë muajt e parë të vitit 2025, janë zbuluar 482 shtetas kinezë duke kaluar ilegalisht në rrugën ballkanike në Serbi dhe Bosnje e Hercegovinë. Ky trend tregon rritje, me katër grupe prej mbi 50 personash të identifikuar vetëm në muajt e fundit. Numri pritet të vazhdojë të rritet deri në fund të vitit.
Raportet e fundit të UNHCR tregojnë se nga viti 2012 deri në 2024, mbi një milion shtetas kinezë kanë kërkuar azil jashtë vendit. Arsyet e këtij migrimi janë të ndërlikuara, duke përfshirë rritjen e kontrollit dhe censurës në Kinë pas ardhjes së Xi Jinping në pushtet, si dhe faktorë ekonomikë si papunësia e të rinjve dhe rritja e pamjaftueshme e pagave. Në të njëjtën periudhë, është vërejtur zgjerim i komuniteteve të diasporës kineze në botë. Megjithatë, një pjesë e konsiderueshme e migrantëve të rinj i përkasin shtresës së ulët të klasës së mesme, e cila përballet me mundësi të kufizuara për migrim të ligjshëm dhe kërkon rrugë alternative për të braktisur Kinën.
“`