“`html
Rritja e shitjeve me pakicë do të drejtohet nga cilësia, jo nga volumi, me turizmin si faktor kyç
Juljan Mane, Zëvendëspresident i Grupit BALFIN për Shitjet me Pakicë, ofron një analizë të detajuar të ecurisë së sektorit të retail-it në Shqipëri dhe rajon. Ai thekson ndikimin e turizmit, ndryshimin e sjelljes së konsumatorit, sfidat e kostove dhe informalitetit, si dhe strategjitë e zhvillimit të Grupit BALFIN, duke përfshirë konsolidimin e tregut, forcimin e rrjeteve ekzistuese, zgjerimin ndërkombëtar dhe transformimin “omnichannel”.
Parashikimi për vitin 2026
Për vitin 2026, pritet një vijimësi e ritmit të rritjes së vënë re në vitin 2025, duke treguar një normë rritjeje të qëndrueshme dhe pa ndryshime drastike në konsum. Në Shqipëri, turizmi mbetet një motor kryesor, duke gjeneruar rritje të shitjeve jo vetëm për kategoritë bazë, por edhe për modën, suveniret, elektronikën dhe argëtimin. Tregjet e rajonit, megjithëse të vegjël dhe me konsumatorë të ndjeshëm ndaj çmimit, kërkojnë gjithnjë e më shumë standarde, cilësi dhe përvoja në dyqan. Në mungesë të krizave të jashtme (energji, furnizim, gjeopolitikë), viti 2026 pritet të jetë i qëndrueshëm, ku konkurrenca do të fokusohet te efikasiteti operacional, shërbimi dhe oferta e mirëstrukturuar. Grupi BALFIN e sheh tregun me optimizëm, duke evidentuar konsolidimin dhe rritjen cilësore të retail-it modern në rajon. Me mbi 270 dyqane dhe një shërbim ditor prej mbi 80,000 klientësh në fund të vitit 2024, BALFIN demonston peshën dhe qëndrueshmërinë e tij.
Kategoritë me rritje më të shpejtë dhe ndjeshmëria ndaj ndryshimeve
Në tregjet e Ballkanit, çmimi mbetet vendimtar, por cilësia dhe përvoja e blerjes fitojnë terren. Në vitin 2026, pritet rritje më e shpejtë në kategoritë jo-ushqimore, ku konsumatori percepton më qartë raportin vlerë-para dhe inovacioni nxit kërkesën. Elektronika dhe pajisjet shtëpiake pritet të performojnë mirë, veçanërisht me stabilizimin e çmimeve, oferta konkurruese dhe rinovimin e shpejtë teknologjik. Kondicionerët e ajrit pritet të jenë në krye të kësaj kategorie, të nxitur nga temperaturat e larta dhe kërkesa për komfort. Edhe moda me çmim të arsyeshëm, që kombinon cilësinë, çmimin e kontrolluar dhe ofertën e gjerë, pritet të ketë rritje të shpejtë. Sektori ushqimor mbetet më i qëndrueshëm. Formalizimi dhe zhvendosja drejt rrjeteve të mëdha strukturore e bëjnë tregun më të qëndrueshëm dhe të kontrolluar. Megjithatë, konkurrenca e pandershme dhe informaliteti mbeten sfida të përbashkëta, që ndikojnë në marzhe dhe investime.
Evolucioni i konsumatorit shqiptar
Konsumatori shqiptar është më i informuar dhe kërkon transparencë, garanci, shërbim pas shitjes dhe një eksperiencë blerjeje të strukturuar, si fizike ashtu edhe online. Vendimet e blerjes janë më të menduara. Dy realitete bashkëjetojnë: një segment konsumatorësh të orientuar drejt produkteve premium, ku dominojnë cilësia dhe marka, dhe një segment më i gjerë, i ndjeshëm ndaj çmimit, por që kërkon raportin optimal çmim-cilësi. Shtresa e mesme është bërë më e kujdesshme, duke planifikuar, krahasuar dhe vendosur bazuar në vlerën reale. Prania e markave ndërkombëtare dhe koncepteve të reja ka ulur nevojën për blerje jashtë vendit, duke rritur konkurrencën dhe duke ngritur standardin e ofertës.
Prioritetet dhe planet e Grupit BALFIN për 2025-2026
Fokusi kryesor do të jetë zgjerimi i qëndrueshëm dhe i shkallëzueshëm rajonalisht dhe më gjerë. Ekonomia e shkallës është vendimtare për efikasitetin në furnizim, logjistikë, marketing dhe teknologji. Prioritet do të kenë markat dhe konceptet që mund të krijojnë volum në disa vende. Kjo përkthehet në dy drejtime:
- Konsolidimi dhe rritja cilësore e rrjeteve ekzistuese: përmirësimi i produktivitetit, standardizimi i shërbimit, trajnime, menaxhim i stokut dhe investime në digjitalizim.
- Partneritete me marka ndërkombëtare me potencial rajonal, si KIABI dhe “Flying Tiger Copenhagen”.
BALFIN po shqyrton mundësi përtej Ballkanit Perëndimor, duke planifikuar hyrjen në Moldavi gjatë vitit 2026 dhe duke vlerësuar zgjerimin në Azinë Qendrore.
Ndikimi i blerjeve online në strategjinë fizike
Shitjet online po rriten, por ritmet në Ballkan janë më modeste se në Europën Perëndimore. Realiteti sot është “omnichannel”, ku klienti lëviz mes online dhe dyqanit fizik, duke pritur një përvojë të njëjtë dhe pa pengesa. Dyqani fizik mbetet qendër për përvojë, provë, këshillim dhe besim, por edhe pikë përmbushjeje për porosi, kthime dhe “click & collect”. BALFIN investon paralelisht në përvojën në dyqan dhe në teknologji. Ndikimi i online është më i lartë në kategori si moda, ndërsa dyqani fizik dominon në ato ku prekja e produktit dhe shërbimi janë vendimtarë. Qendrat tregtare ruajnë dhe rrisin vizitueshmërinë, duke treguar vlerësimin e përvojës fizike. Nuk bëhet fjalë për “online kundër offline”, por për dy kanale që forcojnë njëri-tjetrin.
Raporti midis ofertës së qendrave tregtare dhe kërkesës së operatorëve retail
BALFIN, i pranishëm në dy shtete të rajonit me tre qendra tregtare dhe një retail park, nuk sheh rrezik mbingopjeje, për aq kohë sa zhvillimet e reja janë të menduara mirë për vendndodhje dhe koncept. Markat ndërkombëtare kërkojnë prani fizike në lokacione strategjike për të ndërtuar besim dhe ofruar eksperiencë. Qendrat tregtare shihen si destinacione sociale, jo vetëm për blerje. Zhvillimet e reja po orientojnë formatet drejt retail parks, sidomos për qytete më të vogla.
Trendet e qirave dhe kostove operative për vitin 2026
Pritet një presion i vazhdueshëm në rritje mbi kostot operative si qira, paga, shërbime, energji dhe logjistikë. Qiratë, veçanërisht në lokacionet “prime”, pritet të rriten. Sfida kryesore për operatorët do të jetë mbrojtja e marzhit, duke u fokusuar te produktiviteti, menaxhimi i stokut, optimizimi i stafit dhe teknologjia. Rritja e pagave shihet si pozitive, por duhet të ecë paralelisht me formalizimin dhe konkurrencën e ndershme për të krijuar një treg të shëndetshëm.
Standardet kryesore kërkuar nga një qendër tregtare
Për BALFIN, një qendër tregtare e përshtatshme duhet të funksionojë si destinacion. Kriteret kryesore përfshijnë:
- Vendndodhja dhe zona e ndikimit: akses i lehtë, lidhje rrugore, transport, parkim.
- Vizitueshmëria e qëndrueshme dhe profili i klientit: përputhja me targetin e markave.
- Tenant-mix i balancuar: miks markash ndërkombëtare dhe koncepte plotësuese.
- Cilësia e menaxhimit: standarde operimi, siguri, pastërti, marketing aktiv.
- Infrastrukturë moderne dhe funksionale: hapësira argëtimi dhe ushqimi, teknologji, sinjalistikë.
Potencial real për zgjerim në tregjet rajonale
Tregje si Serbia dhe Kroacia kanë potencial për shkak të madhësisë dhe strukturës së zhvilluar të retail-it. Kroacia, si pjesë e BE-së, kërkon standarde më të larta. BALFIN do të jetë i pranishëm në Moldavi gjatë vitit 2026 dhe planifikon zgjerimin në Azinë Qendrore.
Rreziqet dhe mundësitë për sektorin e retail-it në dy vitet e ardhshme
Rreziqet kryesore:
- Rritja e kostove operative (qira, paga, energji, logjistikë) që ushtron presion mbi marzhet.
- Konkurrenca e pandershme dhe informaliteti që deformojnë tregun.
- Luhatjet në zinxhirët e furnizimit, qarkullimi i lartë i stafit dhe ndryshimi i preferencave të konsumatorit.
Mundësitë më të mëdha:
- Rritja e turizmit dhe zgjerimi i konsumit sezonal.
- Konsolidimi dhe formalizimi i tregut.
- Transformimi “omnichannel”: integrimi i kanaleve digjitale dhe fizike.
Operatoret fitues do të jenë ata që ofrojnë vlerë për para, rrisin cilësinë e përvojës dhe përdorin teknologjinë për efikasitet dhe afrim me klientin.
“`