Nëse artikulli është thelbësisht i papërshtatshëm për publikim, përgjigju vetëm me tekstin:
“Përmbajtja është e papërshtatshme për rishkrim.”
Në rastin e artikullit të dhënë, nuk ka elemente që ta bëjnë atë të papërshtatshëm për rishkrim sipas rregullave të sigurisë.
—
Sa po i kushton Shqipërisë lufta në Lindjen e Mesme
Konflikti në Lindjen e Mesme ka sjellë efekte indirekte në Shqipëri, duke ndikuar zinxhirin global të tregjeve. Kjo manifestohet me rritje të çmimeve të karburanteve, tarifave të transportit dhe pasiguri për rezervime të reja në turizëm.
Efektet në ekonomi pas fillimit të luftës mes Izraelit dhe Iranit
Kryetari i Shoqatës së Hidrokarbureve, Luigj Aliaj, shpjegoi ndikimet e situatës globale të naftës, të cilat çuan në rritjen e çmimit me rreth 4 lekë për litër në disa pika furnizimi në vend. Ai theksoi se çmimi i naftës së rafinuar u rrit nga 700 USD për ton në 900 USD për ton pas sulmit, dhe më pas arriti në 1,150 USD për ton pas mbylljes së rafinerisë “Ras Tanura” në Arabinë Saudite për shkak të një sulmi me dron. Kjo rritje prej 65% pasqyron mungesën e produktit në tregun global, ku mungojnë rreth 7 milionë fuçi naftë në ditë.
Rritja e çmimit të naftës nga 175 lekë në 182 lekë për litër ka shkaktuar debate, ku disa ekspertë e kanë cilësuar abuzive, pasi kompanitë nuk kanë respektuar detyrimin e përdorimit të rezervës 90-ditore. Zoti Aliaj sqaron se rezervat ekzistojnë fizikisht, por çmimi i tyre përcaktohet në momentin e daljes nga zona doganore dhe sipas vlerës së tregut. Ai thekson se karburantet në tregun global kuotohen me çmim global dhe të gjitha sasitë janë të mbuluara me vlerë nga bursat. Çmimi përcaktohet në bursë me çmimin ‘platts’ ditën e hedhjes në treg të pakicës. Edhe rezervat mbahen me çmime të hapura, duke u afruar tregut të pakicës me çmimin koherent nga bursa e Londrës.
Për vitin 2025, Shqipëria importoi rreth 740.8 mijë tonë naftë, duke shënuar një rritje prej 13% krahasuar me vitin paraardhës.
Shtrenjtimi i tarifave të transportit
Lufta në Iran ka ndikuar ndjeshëm edhe në çmimet e transportit detar dhe tokësor, duke sjellë rritje të tarifave nga 6% deri në 10%. Operatorët detarë të mallrave janë të parët e goditur, me rritje të menjëhershme të tarifave për transportin nga Turqia, SHBA, Deti i Zi dhe Deti Mesdhe.
Artur Dedja, administrator i kompanisë “Dedja Shipping”, thekson se transporti detar brenda tremujorit të parë të 2026-s ka pasur shtrenjtim të njëpasnjëshëm të tarifave për shkak të faktorëve klimatikë dhe konfliktit në Lindjen e Mesme. Ai përmend rritje tarifash prej 20% në shkurt për shkak të motit të keq dhe një rritje shtesë prej 10% në mars, e nxitur nga frika e përhapur për konflikte. Pritet që transporti detar në Detin Mesdhe dhe Oqeanin Atlantik të normalizohet, ndërsa linjat drejt Lindjes së Largët do të bëhen më të shtrenjta. Z. Dedja parashikon rritje të ndjeshme edhe për tarifat e transportit me Kinën, ku kostoja e prodhimit dhe transportit detar pritet të rritet mbi 50% gjatë vitit 2026.
Sipas të dhënave të INSTAT për vitin 2025, përmes transportit detar u transportuan 8,232 mijë tonë mallra, me një rritje prej 6% krahasuar me 2024. Përveç rritjes së çmimit, kompanitë transportuese po devijojnë rrugët e anijeve për të shmangur rajonin, duke rritur kohën e dorëzimit dhe kostot operative. Importuesit shqiptarë përballen me rritje të kostove për mallrat nga Azia dhe Lindja e Mesme, pasi rrugët kryesore kalojnë pranë rajonit të Hormuzit. Rritja e kostos së transportit dhe karburantit pritet të reflektohet në çmimet e mallrave të konsumit në Shqipëri.
Drejtorët e operatorëve detarë parashikojnë se nëse konflikti vazhdon, tarifat e transportit detar mund të rriten edhe më shumë. Shqipëria, si vend importues, do të ndiejë presion të drejtpërdrejtë në çmimet e mallrave dhe stabilitetin e furnizimeve. Sugjerohet kërkimi i alternativave të furnizimit nga rajone më afër ose fokusimi te subvencionet e brendshme.
Tarifat e transportit tokësor të mallrave janë rritur gjithashtu nga 6% deri në 10%. Nafta përbën 60-70% të kostos totale të transportit, prandaj çdo rritje ka efekt të madh.
Tarifat e reja për transportin detar dhe tokësor pas rritjes
Tarifat e transportit detar për Durrës dhe Adriatik ndryshojnë sipas zonës dhe llojit të anijes. Për anijet “Coasters”, tarifat variojnë nga 23-25 USD për ton nga Deti Marmara drejt Durrësit, 31-33 USD për ton nga Deti i Zi Lindor, dhe 27-30 USD për ton nga Mesdheu Lindor. Për anijet “Handy”, tarifat janë 21-23 USD për ton nga Deti i Zi dhe 55-57 USD për ton nga bregu lindor i SHBA-së. Për anijet “Panamax” nga bregu lindor i SHBA-së për Adriatik, tarifat janë 35-37 USD për ton.
Tarifa për eksport mallrash nga Durrësi për Milano rrugë tokësore varion nga 1500-1700 euro, ndërsa importi nga Milano në Durrës 2500 euro. Pas rritjes, këto tarifa variojnë nga 1,600 deri në 1,800 euro për eksport dhe deri në 2,700 euro për import.
Qarkullimi i mallrave nga importet, pesha e tregtisë me Izraelin dhe Iranin
Në vitin 2025, Shqipëria importoi mallra me vlerë 887 miliardë lekë. Partnerët kryesorë për import janë Italia (21%), Kina (13%), Turqia (10%), Gjermania (7%), Spanja dhe SHBA (secila 2%), Franca dhe Bullgaria (secila 1%).
Importet nga Izraeli ishin rreth 2.7 miliardë lekë (0.3% e totalit), kryesisht në sektorët e teknologjisë, energjetikës dhe produkteve kimike. Grupi kryesor i importeve nga Izraeli ishte “Makineri dhe pajisjet elektrike dhe pjesët e tyre” (1.6 miliardë lekë), i ndjekur nga “Lëndët djegëse minerale, vajrat minerale” (592 milionë lekë) dhe “Instrumentet dhe aparatet optike” (5%).
Importet nga Irani ishin rreth 2.9 miliardë lekë (0.3% e totalit). Kategoria kryesore e importit nga Irani ishte “Instrumentet dhe aparatet optike, fotografike, kinematografike, etj.” me vlerë 44.7 milionë lekë.