SHBA Lëshon Përkohësisht Sanksionet për Naftën Ruse në Det për të Stabilizuar Tregjet
Administrata amerikane, nën drejtimin e presidentit Donald Trump, ka lëshuar një licencë të përkohshme që u lejon vendeve të blejnë naftë ruse të bllokuar në det. Ky vendim, i bërë publik të premten nga Sekretari i Thesarit, Scott Bessent, synon të kontribuojë në stabilizimin e tregjeve të energjisë dhe mbajtjen e çmimeve të ulëta, duke iu referuar “kërcënimit dhe paqëndrueshmërisë së shkaktuar nga regjimi terrorist iranian”.
Licenca, e cila u publikua në faqen zyrtare të Departamentit të Thesarit të Shteteve të Bashkuara, vlen specifikisht për naftën e papërpunuar ruse dhe produktet e saj, të cilat janë ngarkuar në anije deri më 12 mars. Këto dërgesa kanë leje të dorëzohen deri më 11 prill.
Kritika nga Ukraina dhe Europa
Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, ka shprehur shqetësimin se ky lehtësim i sanksioneve mund t’i mundësojë Moskës të gjenerojë rreth 10 miliardë dollarë për të financuar luftën e saj. “Ky lëshim i vetëm nga Shtetet e Bashkuara mund t’i japë Rusisë rreth 10 miliardë dollarë për luftën. Kjo sigurisht që nuk e ndihmon paqen,” deklaroi Zelensky gjatë një konference për shtyp në Paris, pranë presidentit francez Emmanuel Macron.
Një burim diplomatik ukrainas theksoi se ky vendim nuk do të kontribuojë në stabilizimin e tregut, por përkundrazi, do ta ndihmojë Rusinë të zgjasë luftën, sidomos duke marrë parasysh rolin e saj në destabilizimin e Lindjes së Mesme përmes mbështetjes ndaj regjimit iranian.
Presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, e ka dënuar vendimin si “shumë shqetësues”, duke theksuar se ai ndikon në sigurinë evropiane dhe se dobësimi i sanksioneve do t’i ofronte Rusisë më shumë burime për të vazhduar luftën kundër Ukrainës.
Reagimi i Rusisë dhe Analistët
Rusia e ka përshëndetur vendimin si një përpjekje për të stabilizuar tregjet globale të energjisë. Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, deklaroi se interesat e Rusisë dhe Shteteve të Bashkuara “përputhen bazuar në rrethanat” në këtë çështje, sipas agjencisë ruse të lajmeve Interfax.
Eksperti ukrainas i energjisë, Mykhailo Honchar, president i Qendrës së Studimeve Globale Strategy XXI, parashikoi se Rusia do të përfitojë financiarisht, edhe nëse fitimet nuk janë vendimtare për buxhetin e saj. Ai theksoi se çështja kryesore është se çfarë do të ndodhë pas skadimit të licencës fillestare dhe nëse SHBA do t’i rivendosë sanksionet apo do ta zgjasë lehtësimin.
Konteksti i Tregut dhe Sanksionet e mëparshme
Vendimi vjen në një periudhë kur çmimet e naftës janë në rritje, duke kaluar mbi 100 dollarë për fuçi më 12 mars, pas raportimeve për sulme ndaj anijeve në Gjirin Persik dhe mbylljes së disa terminaleve kryesore të naftës. Mbi 100 milionë fuçi naftë ruse pritet të jenë të bllokuara në det.
Më herët, Shtëpia e Bardhë kishte ndaluar blerjen e naftës ruse dhe kishte kërcënuar me tarifa të larta për vendet që vazhdonin ta blinin, me qëllim ndërprerjen e fondeve për luftën e Rusisë kundër Ukrainës. Vendimi për lehtësimin e sanksioneve është kundërshtuar nga demokratët dhe disa republikanë, të cilët argumentojnë se çdo e ardhur shtesë nga nafta mund ta ndihmojë presidentin rus Vladimir Putin të intensifikojë sulmet kundër Ukrainës.
Shtëpia e Bardhë ka mohuar se Trump po favorizon Moskën në negociatat për t’i dhënë fund luftës. Më parë, SHBA i kishte dhënë Indisë një licencë 30-ditore për të blerë naftë ruse të bllokuar në det, duke argumentuar se ky hap synonte që “nafta të vazhdonte të rridhte në tregun global”.
Ndërkohë, Komisioni Evropian i ka kërkuar Shteteve të Bashkuara të ruajnë kufizimet ndaj naftës ruse. Situata aktuale krize në Ngushticën e Hormuzit, e shkaktuar nga sulmet ndaj Iranit dhe përgjigjet përkatëse, ka ndërprerë trafikun detar në këtë kalim strategjik, përmes të cilit kalon rreth një e pesta e furnizimit global me naftë.