Zbardhet drafti: 15 pikat e marrëveshjes që SHBA i kanë dërguar Iranit
Administrata Trump i ka dërguar Teheranit një paketë kushtesh me synim dhënien fund të konfliktit. Lajmin e publikoi televizioni izraelit “Channel 12”, sipas të cilit plani përfshin një sërë kërkesash lidhur me programet bërthamore dhe raketore të Iranit, si dhe stimuj, siç është heqja e sanksioneve.
Administrata amerikane ka formuluar gjithsej 15 kushte për Iranin, si bazë për t’i dhënë fund konfliktit, një qëllim që vetë presidenti amerikan e ka theksuar në deklaratat e tij. Sipas raportit, kushtet duket se mbulojnë të gjitha qëllimet strategjike të Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit, duke pasur parasysh kontekstin e konfliktit.
Megjithatë, siç vëren media izraelite, ekziston shqetësim në Jerusalem se Donald Trump dhe bashkëpunëtorët e tij po kërkojnë miratimin e shpejtë të një “marrëveshjeje kornizë apo një marrëveshjeje në parim” me Iranin, në vend që të vendosin si kusht respektimin e plotë të kërkesave specifike para përfundimit të armiqësive.
Sipas tre burimeve të njohura me detajet, bashkëpunëtorë të ngushtë të presidentit, përfshirë Jared Kushner dhe Steve Witkoff, kanë formuluar një procedurë që parashikon “deklarimin e një armëpushimi 1-mujor, gjatë të cilit të dyja palët do të negociojnë një marrëveshje 15-pikëshe”. Ky model ndjek marrëveshjet e mëparshme të arritura me ndërmjetësimin e administratës Trump në Gaza dhe Liban.
Donald Trump ka deklaruar se është arritur konvergjencë e konsiderueshme në shumë çështje të një marrëveshjeje të mundshme, në kuadër të negociatave indirekte me një lojtar kyç në Iran. Sipas raportit, “skenari i një marrëveshjeje të shpejtë dhe të paqartë në parim po shkakton shqetësim të madh midis udhëheqjes politike dhe ushtarake të Izraelit”, pasi ekziston rreziku që Irani të përfitojë nëse konflikti përfundon para se kushtet të finalizohen plotësisht.
Raporti paraqet 14 nga 15 pikat e kërkesave dhe kompromiseve që, sipas një burimi perëndimor, i janë përcjellë Teheranit nga Uashingtoni.
14 pikat e propozimit të SHBA-së për Iranin:
- 1. Irani duhet të çmontojë kapacitetet e tij ekzistuese bërthamore.
- 2. Irani duhet të zotohet se nuk do të kërkojë kurrë të pajiset me armë bërthamore.
- 3. Nuk do të lejohet pasurimi i uraniumit në tokën iraniane.
- 4. Irani duhet t’ia dorëzojë Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike (IAEA) rezervat e tij prej afërsisht 450 kilogramësh uranium të pasuruar në nivelin 60%, në të ardhmen e afërt, bazuar në një orar që do të miratohet.
- 5. Objektet bërthamore në Natanz, Isfahan dhe Fordow duhet të çmontohen.
- 6. IAEA-së, organit mbikëqyrës bërthamor të OKB-së, duhet t’i jepet akses i plotë, transparencë dhe aftësi inspektimi brenda Iranit.
- 7. Irani duhet të braktisë “modelin e ndërmjetësimit” rajonal.
- 8. Irani duhet të ndalojë financimin, mentorimin dhe pajisjen e aleatëve të tij rajonalë.
- 9. Ngushtica e Hormuzit duhet të mbetet e hapur dhe të funksionojë si një korridor i lirë detar.
- 10. Programi raketor i Iranit duhet të jetë i kufizuar si në rreze veprimi ashtu edhe në numrin e raketave, me kufizime specifike që do të vendosen në një fazë të mëvonshme.
- 11. Çdo përdorim i ardhshëm i raketave do të lejohet vetëm për qëllime vetëmbrojtëse.
Tre kompromiset për Iranin:
- 12. Irani do të marrë lehtësim të plotë nga sanksionet e vendosura nga bashkësia ndërkombëtare.
- 13. Shtetet e Bashkuara do ta ndihmojnë Iranin në zhvillimin e programit të tij bërthamor civil, duke përfshirë prodhimin e energjisë elektrike në termocentralin bërthamor të Bushehrit.
- 14. I ashtuquajturi mekanizëm “kthimi në kohë”, i cili lejon rivendosjen automatike të sanksioneve në rast të mosrespektimit të marrëveshjeve nga Irani, do të shfuqizohet.