Absolutisht, ja rishikimi i artikullit sipas udhëzimeve tuaja:
Mosha në Shqipëri bëhet luks!
Plakja e përshpejtuar e popullsisë në Shqipëri po rrit ndjeshëm kërkesën për shërbime kujdesi ndaj të moshuarve. Megjithatë, sistemi publik ofron përkujdesje vetëm për 370 pensionistë në qendrat ekzistuese. Kjo situatë ka sjellë rritjen e kostove, ku azilet private ofrojnë tarifa mujore deri në 120 mijë lekë, ndërsa kujdestarët në shtëpi arrijnë deri në 80 mijë lekë në muaj.
“Dokumenti Politik për Moshimin 2025–2030” parashikon që institucionet shtetërore do t’i përgjigjen presionit demografik duke rritur pensionet. Ndërkohë, drejtuesit e qendrave private kërkojnë mbështetje dhe politika stimuluese për të nxitur investime në sektorin e azileve.
Dorina Azo, drejtuese e qendrës private për të moshuarit “Te Moza” në Tiranë, pranon mbi dhjetë telefonata në ditë nga familjarë që kërkojnë vend për të afërmit e tyre. Qendra aktualisht kujdeset për 25 të moshuar me nevoja intensive mjekësore, duke i mbështetur me 10 kujdestarë të trajnuar për shërbime të specializuara. Sipas znj. Azo, shumë nga të moshuarit kanë nevojë për kujdes mjekësor dhe infermieror 24-orësh, gjë që e bën të pamundur përkujdesjen në shtëpi, edhe me ndihmën e një kujdestari.
Profesioni i kujdestarit për të moshuarit mbetet ndër më të kërkuarit në tregun e punës për punonjës familjarë. Të dhënat nga portali “Çelësi” dhe agjencia e rekrutimit “Profesionisti” tregojnë se në vitin 2025 u publikuan 9,776 njoftime për punësim kujdestarësh të moshuarish, një rritje prej 37% krahasuar me vitin paraardhës. Pozicionet më të kërkuara në punësimet familjare janë kujdestarë për të moshuarit, kujdestarë fëmijësh (dado) dhe pastruese. Për këto tre pozicione, në vitin 2025 u publikuan 16.2 mijë njoftime, me një rritje totale prej 12.4% krahasuar me 2024.
Drejtuesit e agjencive të ndërmjetësimit pohojnë se kërkesa për kujdestarë të moshuarish mbetet e lartë, por tarifat e larta janë shkaku kryesor i stanjacionit të kërkesës, duke i bërë ato të papërballueshme për shumë familje.
Sociologu Gëzim Tushi thekson se Shqipëria po bëhet një shoqëri me “flokë të bardha” për shkak të emigracionit të të rinjve dhe shtimit të pensionistëve që jetojnë vetëm. Ky fenomen rrit ndjeshëm nevojën për shërbime kujdestarie dhe mbështetje financiare, ndërkohë që sistemi i shërbimeve sociale mbetet i pamjaftueshëm.
Të dhënat e Censusit 2023 tregojnë se rreth 64 mijë persona mbi 60 vjeç jetojnë vetëm. Emigracioni ka thelluar këtë problematikë. Megjithëse shumë të moshuar kanë pensione të siguruara, ata kanë nevojë për shërbime specifike shëndetësore dhe mbështetje.
Nga viti 2011 në 2023, ka pasur një rënie të popullsisë nga 0 deri në 49 vjeç dhe një rritje të ndjeshme të grupmoshave nga 50 deri në 94 vjeç. Sidomos, grupmosha 85-89 vjeç ka shënuar rritje prej 79%, ndërsa 65-69 vjeç me 63%. Në të kundërt, numri i fëmijëve dhe të rinjve ka rënë ndjeshëm, me rënien më të lartë prej 46.8% për grupmoshën 15-19 vjeç, një tregues i mundshëm i emigracionit familjar.
Shërbimi i pamjaftueshëm i azileve
Sistemi publik social përfshin 6 qendra për të moshuarit (azile) dhe dy qendra ditore, ku aktualisht strehohen 371 të moshuar. Qendrat shtetërore trajtojnë një numër konstant pensionistësh nga 300-370 në vit. Strukturat private nuk konsiderohen si institucione tradicionale për moshimin, por më shumë si qendra rehabilitimi ose “nursing home”, pasi strehojnë persona me gjendje të rënduar shëndetësore që kërkojnë kujdes intensiv.
Azili privat “Strehë dhe shpresë” në Tiranë strehon 90 individë në nevojë, përfshirë pensionistë, ku 70 trajtohen me pagesë minimale dhe 20 pa pagesë, duke u mbajtur financiarisht nga donatorë të huaj.
Sociologu Gëzim Tushi thekson se shërbimi kujdesor, publik dhe privat, mbetet me kapacitet të cunguar, duke ofruar shërbim për rreth 500 pensionistë në vit, larg nevojave të shoqërisë. Ai kërkon urgjentisht shtimin e qendrave shtetërore dhe rregullimin e standardeve.
“Plota e kujdesit për të moshuarit dhe kostot e tyre bien mbi familjen biologjike, e cila detyrohet të gjejë forma alternative të shërbimit të personalizuar, duke paguar punonjës të posaçëm. Kostoja përballohet nga fondi i pensionit personal dhe kontributi familjar,” shpjegon ai. Ai shtron parimin se kur shoqëria plaket, institucionet e kujdesit duhet të shtohen, të rinovohen dhe të jenë më dinamike dhe konkurruese.
Mimoza Kalaja kërkon politika mbështetëse për azilet private, duke përfshirë një legjislacion të qartë, mbështetje për menaxhimin profesional dhe standarde të larta shërbimi.
Kostot që një i moshuar të jetojë në azil apo me kujdestar në shtëpi
Plakja e popullsisë ka implikime të forta ekonomike. Familjet që kërkojnë punësim kujdestarësh në shtëpi paguajnë nga 50 mijë deri në 80 mijë lekë në muaj për 6 orë punë, tarifa që përballohen kryesisht nga familjarët në emigracion. Në shtëpitë private për të moshuarit, tarifat mujore variojnë nga 100 mijë deri në 120 mijë lekë, në varësi të gjendjes shëndetësore. Këto kosto mund të arrijnë deri në 150 mijë lekë në muaj nëse i moshuari ka nevojë për trajtim me oksigjen.
Në azilet shtetërore, të moshuarve u mbahet 40% e pensionit për përkujdes, ndërsa 60% u mbetet atyre.