“`html
Fillon SEPA, kanalet digjitale dominojnë pagesat bankare
Vitin e kaluar, bankat shqiptare filluan operacionet në sistemet e SEPA, duke sjellë një ulje të ndjeshme të tarifave të pagesave ndërkombëtare dhe një përshpejtim të kohës së ekzekutimit të tyre. Vitin 2025 shënoi një rritje të mëtejshme të përdorimit të kanaleve digjitale për kryerjen e pagesave. Pagesat me e-banking përbëjnë dy të tretën e transfertave bankare, ndërsa pagesat me kartë, për herë të parë, tejkaluan tërheqjet e parave cash nga ATM-të.
Viti 2025: Një vit kyç për pagesat në Shqipëri
Viti 2025 ishte një vit me zhvillime të rëndësishme në fushën e pagesave. Që nga muaji tetor, bankat shqiptare nisën operacionet dhe ofrimin e transfertave në sistemet e Zonës së Vetme të Pagesave në Euro (SEPA). Gjithashtu, në fillim të vitit 2025, u realizuan edhe veprimet e para nëpërmjet shërbimit të open banking, një parim kyç i adoptuar nga direktiva PSD 2 e BE-së dhe i përshtatur në ligjin “Për shërbimet e pagesave” të vitit 2020.
Në vitin 2025 nisi puna për sistemin e pagesave të shpejta (instant payments), që pritet të mundësojë kryerjen e transfertave në kohë pothuajse reale dhe të finalizohet brenda këtij viti.
Dominimi i pagesave elektronike
Shifrat e pagesave treguan një zgjerim të dominimit të pagesave elektronike kundrejt numrit total të veprimeve bankare të kryera nga shqiptarët. Tashmë, 2/3 e transfertave kryhen nëpërmjet telefonit ose kompjuterit, pa qenë e nevojshme prania fizike në degë. Një zhvillim domethënës ishte fakti që, për herë të parë, pagesat me kartë në terminalet POS tejkaluan numrin e tërheqjeve cash nga ATM-të, duke sinjalizuar një hap të rëndësishëm drejt uljes së përdorimit të parasë cash dhe rritjes së pagesave elektronike.
SEPA ul komisionet e transfertave me jashtë
Mundësimi i transfertave në SEPA solli një ulje të ndjeshme të komisioneve për transfertat ndërkombëtare për publikun shqiptar. Sipas rregullores së miratuar nga Banka e Shqipërisë, nivelet maksimale të parashikuara për komisionet e transfertave të brendshme do të jenë të vlefshme edhe për transfertat ndërkombëtare nëpërmjet SEPA. Rregullorja “Mbi tarifat e pagesave ndërkufitare në zonën SEPA dhe kushtet e transparencës” përcakton se tarifat e aplikuara nga Operatorët e Shërbimeve të Pagesave (banka ose institucione financiare jobanka) për pagesat SEPA dalëse nuk mund të tejkalojnë kufijtë e përcaktuar nga Banka e Shqipërisë për vlerat korresponduese të pagesave vendase në Euro.
Ashtu si me transfertat në Lek, edhe rregullorja për transfertat në Euro do të nxisë përdorimin e kanaleve elektronike për kryerjen e tyre, duke parashikuar komisione të përgjysmuara për veprimet e kryera nëpërmjet këtyre kanaleve. Komisioni minimal për transfertat kombëtare në monedhën europiane, të kryera nëpërmjet e-banking, nuk mund të jetë më i lartë se 2 euro. Për transferta me vlerë deri në 100 mijë euro, komisioni për pagesat elektronike do të jetë maksimalisht 10 euro, ndërsa për ato të kryera në degë, komisioni maksimal nuk mund të jetë më i lartë se 0.02% e vlerës së transferuar.
Komisionet maksimale për transfertat mbi 100 mijë euro do të jenë 50 euro për ato të kryera në degë dhe 25 euro për ato të nisura nëpërmjet kanaleve elektronike. Për transfertat hyrëse, bankat mund të aplikojnë një komision maksimal deri në 3 euro.
Shqipëria anëtare e SEPA: Përfitime dhe perspektivë
Shqipëria u pranua zyrtarisht si anëtare e zonës SEPA më 21 nëntor 2024. Më parë, transfertat ndërkombëtare kryheshin nëpërmjet bankave të huaja korrespondente, duke sjellë komisione të larta dhe kohë të gjatë ekzekutimi. Me anëtarësimin në SEPA, pritet që paratë të transferohen maksimalisht brenda një dite pune.
Lehtësimi i pagesave ndërkufitare me Bashkimin Europian pritet të nxisë zgjerimin e marrëdhënieve tregtare, duke i dhënë bizneseve shqiptare akses në një treg më të madh dhe duke rritur konkurrencën. Pjesëmarrja në SEPA pritet të ketë kontribut domethënës në sektorë si turizmi dhe Investimet e Huaja Direkte, si dhe në formalizimin e flukseve të remitancave.
Projeksionet e Bankës së Shqipërisë tregojnë se në afat të mesëm, ekonomia shqiptare do të përfitojë disa qindra milionë euro nga aderimi në SEPA.
SEPA: Një nismë e Bashkimit Europian për pagesa harmonizuara
SEPA është një nismë e Bashkimit Europian për harmonizimin e pagesave elektronike në Euro. Ajo siguron pagesa ndërkufitare në monedhën e përbashkët, me të njëjtën kosto dhe lehtësi si pagesat brenda vendit. Zona gjeografike SEPA shtrihet edhe jashtë vendeve të BE-së, duke numëruar deri tani 36 vende.
Studim: Hyrja e Shqipërisë në SEPA kursen 71 milionë euro në vit
Një studim nga German Economic Team (GET) vlerëson se anëtarësimi në SEPA do të kursejë më shumë se 71 milionë euro në vit për transfertat ndërkombëtare. Reduktimi i kostove të transfertave të lidhura me tregtinë e jashtme pritet të arrijë në 62 milionë euro, ndërsa për remitancat rreth 9 milionë euro. Studimi ka vlerësuar kursimin për të dyja palët e përfshira në transaksion.
Numri i llogarive bankare arrin shifrën më të lartë historike
Numri i llogarive bankare në Shqipëri u rrit për të katërtin vit radhazi në 2025, duke arritur nivelin më të lartë historik prej 4.16 milionë. Kjo rritje prej 20.6% tregon depërtimin e produkteve dhe shërbimeve bankare në ekonomi. Numri i llogarive të individëve arriti në 3.7 milionë, mbështetur edhe nga ligji “Për llogarinë e pagesave me shërbime bazike”. Numri i llogarive të bizneseve u rrit me 30%, duke arritur në pothuajse 379 mijë.
Veprimet bankare u rritën me 23%
Përdorimi i kanaleve bankare të pagesave nga shqiptarët u rrit më tej në vitin 2025, duke shënuar mbi 59 milionë pagesa, një rritje prej 23% krahasuar me vitin e kaluar. Vlera totale e transaksioneve arriti në 7.6 trilionë lekë. Pagesat me karta zënë peshën kryesore, rreth 67% të veprimeve, të ndjekura nga transfertat e kreditimit me rreth 30%. Rritja e volumit të pagesave bankare tregon për rritjen e formalizimit të ekonomisë, megjithatë, paraja cash ende përbën rreth 40% të agregatit monetar M2.
66% e transfertave bëhen nëpërmjet internetit
Pagesat bankare po dominohen nga kanalet elektronike, me rreth 66% të transfertave të kryera nëpërmjet tyre në tremujorin e tretë 2025. Numri i transaksioneve të home banking është rritur me pothuajse 180% që nga viti 2020. Megjithatë, transfertat elektronike mbeten në pakicë nga ana e vlerës, duke zënë rreth 38% të totalit. Kjo tregon se transfertat nëpërmjet internetit janë mbizotëruese për pagesa me vlerë më të vogël, ndërsa ato me vlera të mëdha, të lidhura me bizneset, kryhen kryesisht në formë tradicionale.
Numri i llogarive bankare të lidhura me internetin arriti në 1.95 milionë në fund të vitit 2025, duke treguar një rritje prej 44% nga viti i kaluar. Pothuajse 49% e llogarive aktive janë të aksesueshme nga interneti.
BSH ul më tej komisionet e transfertave kombëtare
Përdorimi i pagesave nga kanalet elektronike është nxitur edhe nga lehtësitë tarifore të vendosura nga Banka e Shqipërisë. Në rregulloren e re “Për funksionimin e sistemit të klerimit të pagesave me vlerë të vogël – AECH”, bankat nuk duhet të aplikojnë komisione për pagesat elektronike me vlerë deri në 40 mijë lekë. Për transfertat mbi 40 mijë lekë, deri në 10 milionë lekë, komisioni maksimal i lejuar është 0.005% e vlerës së transferuar. Për transfertat në formë letër, komisioni maksimal është 0.01%. Kufiri minimal për komisionin është 50 lekë për transfertat elektronike mbi 40 mijë lekë dhe 500 lekë për ato në degë.
Këto masa, përveç uljes së komisioneve, kërkojnë që transfertat kombëtare të finalizohen brenda ditës së punës.
Pagesat me kartë, për herë të parë kaluan tërheqjet cash në ATM
Pagesat me kartë bankare regjistruan rritje të fortë në vitin 2025, duke arritur numrin dhe vlerën më të lartë historike. Pagesat me kartë në terminalet POS arritën në 27.2 milionë, me një rritje prej 38.7% krahasuar me vitin e kaluar. Në vlerë, pagesat me kartë arritën në 105.75 miliardë lekë, 27% më shumë. Për herë të parë, numri i pagesave me kartë në terminale POS tejkaloi numrin e tërheqjeve cash nga bankomatët.
Numri i terminaleve POS arriti në 31,263 njësi, ndërkohë që numri i kartave bankare aktive arriti në 1.65 milionë. Kartat e debitit dominojnë me rreth 88% të totalit.
Depozitimet automatike të parave në ATM u rritën me 110%
Depozitimi automatik i parave në bankomate shënoi rritje të fortë në vitin 2025, me pothuajse 2.2 milionë depozitime, një rritje prej 109% krahasuar me vitin e kaluar. Numri i ATM-ve që ofrojnë shërbimin e depozitimit u rrit me 9%, duke arritur në 430 njësi.
Këtë vit nis detyrimi për pajisjen me POS
Qeveria shqiptare ka shpallur objektivin për një ekonomi pa para cash (cashless) deri në vitin 2030. Ligji për “Procedurat Tatimore” vendos detyrimin për pajisjen e bizneseve me terminal POS, duke filluar nga 30 maji 2026 për hotelet, transportin dhe institucionet publike, dhe deri më 31 dhjetor 2026 për tatimpaguesit e tjerë. Bizneset e vogla me kushte specifike do të përjashtohen.
Ligji vendos gjithashtu një kufi prej 500 mijë lekësh për pagesat cash të individëve dhe ul limitin për pagesat cash të bizneseve në 100 mijë lekë.
Ulja e komisioneve për pagesat në POS: Nxjerrje përfitimesh por edhe shqetësime
Banka e Shqipërisë po përgatit ndërhyrjen e radhës në komisionet e pagesave me kartë për të nxitur përdorimin e tyre. Kostoja e transaksionit për bizneset, që mund të arrijë deri në 2.5-3%, është një nga frenuesit kryesorë. Banka e Shqipërisë synon të vendosë tavane për komisionet, duke i ulur ato afërsisht në nivelin 1% të transaksionit. Gjithashtu, do të ndalohet përcjellja e komisioneve nga tregtarët te klientët.
Megjithatë, bankat tregtare shprehin shqetësime se kufizimi i komisioneve mund të dëmtojë tregun duke ulur incentivat për investime.
Risia e radhës: Pagesat e shpejta (instant payments)
Projekti madhor i radhës i Bankës së Shqipërisë është sistemi i pagesave të shpejta (instant payments), bazuar në sistemin TIPS të Bankës së Italisë. Ky sistem do të mundësojë kryerjen e transfertave pothuajse në kohë reale dhe do të hapë rrugën për produkte të reja, si pagesat me QR Code. Pritet që sistemi të jetë funksional në vjeshtën e vitit 2026.
“`