“`html
Paketë e re sanksionesh ndaj Moskës: Si po planifikon Bashkimi Evropian t’ua mbyllë dyert ushtarëve rusë?
Kur Komisioni Evropian paraqiti propozimet e tij për paketën e re të sanksioneve ndaj Rusisë, një sugjerim kryesor ishte ndalimi i hyrjes në Zonën Shengen për çdo individ që ka luftuar për ushtrinë ruse ose milicitë pro-Kremlinit në Ukrainë gjatë katër viteve të fundit. Fillimisht detajet ishin të pakta, por tani po zbulohen më shumë informacione.
Estonia ishte e para që sinjalizoi vështirësi në hyrjen e rusëve në BE, duke paralajmëruar vendet e tjera anëtare se rreth 1.5 milionë shtetas rusë kanë marrë pjesë në operacionet ushtarake në Ukrainë që nga shkurti 2022, ndërsa rreth 650,000 të tjerë janë në shërbim aktiv ushtarak. Tallini po ashtu theksoi lidhjen mes ish-ushtarëve dhe rritjes së dhunës brenda Rusisë, duke vlerësuar se 180,000 të burgosur janë rekrutuar për të shërbyer në njësi speciale ushtarake, dhe shumë prej tyre tashmë janë rikthyer në aktivitete kriminale.
Në fillim të këtij viti, për shkak të frikës së kthimit të shumë ish-luftëtarëve drejt BE-së, Estonia nisi identifikimin e ushtarëve dhe ish-ushtarëve, kryesisht duke përdorur llogari në rrjetet sociale, dhe nisi të vendoste ashtuquajturën ndalim hyrjeje në Shengen për qindra prej tyre. Një ndalesë e tillë, e vlefshme për pesë vjet, pengon çdo shtetas nga vendet jo-BE të hyjë në shumicën e vendeve të bllokut evropian, përveç Qipros dhe Irlandës, si dhe vendeve jo-anëtare të Zonës Shengen si Islanda, Lihtenshtajni, Norvegjia dhe Zvicra.
Ndërsa lëshimi ose refuzimi i vizave është kompetencë kombëtare, për këto ndalesa do të ishte e nevojshme një qasje më gjithëpërfshirëse e BE-së. Prandaj, shtetet anëtare të BE-së, si gjatë samitit të liderëve në mars ashtu edhe në qershor, i kanë kërkuar Komisionit Evropian të përgatisë vlerësime mbi mënyrat për të lehtësuar ndalimin e këtyre personave. Javën e kaluar, KE-ja dorëzoi një vlerësim prej tre faqesh, të cilin e ka parë Radio Evropa e Lirë, mbi “mënyrat e mundshme për adresimin e çështjes së luftëtarëve rusë”, me synimin për arritjen e një marrëveshjeje deri në mbledhjen e ministrave të Jashtëm të BE-së më 13 korrik në Bruksel.
Propozimet kryesore përfshijnë:
- Përditësimi i udhëzimeve të KE-së për lëshimin e vizave (2022): Lëshimi i vizave ka qenë tashmë i rreptë që nga pushtimi rus i Ukrainës në shkallë të plotë në vitin 2022, duke pezulluar marrëveshjen për lehtësimin e vizave. Ky ndryshim do t’u ofrojë shteteve anëtare udhëzime shtesë për vlerësimin e aplikimeve nga ish-luftëtarët rusë, duke theksuar se barra e provës duhet të jetë mbi aplikantin. Kjo mund të përfshijë kontrolle për meshkujt në moshë ushtarake dhe intervista gjatë procesit të aplikimit.
- Drejta për përditësimin e dokumentacionit kërkuar: Konsullatat dhe misionet diplomatike të vendeve anëtare në Rusi dhe vende të tjera jashtë Zonës Shengen do të kenë të drejtën të përditësojnë listën e dokumenteve të kërkuara, duke përfshirë dokumentet zyrtare ushtarake të identifikimit.
- Përditësimi i Kodit të Vizave të BE-së: Një masë afatgjate parashikon përditësimin e legjislacionit që rregullon vizat Shengen. Nëse miratohet nga shumica e kualifikuar e shteteve anëtare, kjo do t’i mundësonte bllokut të vendosë për pezullim, refuzim ose kufizim të përgjithshëm të aplikimeve për viza nga “shtetas të vendeve të treta që paraqesin rreziqe konkrete për sigurinë, rendin publik ose marrëdhëniet ndërkombëtare”. Ky ndryshim mund të nënkuptojë një ndalim të plotë të vizave për shtetasit rusë, megjithëse një skenar i tillë është pak i mundshëm. Më e mundshme është që KE-ja të hartojë masa specifike për kategori të caktuara, siç janë ish-luftëtarët dhe luftëtarët aktualë rusë.
Propozimet për ndryshimin e kornizës ligjore në nivel të Bashkimit Evropian tashmë janë duke u përgatitur dhe mund të paraqiten për miratim në fillim të vitit 2027.
“`