Përplasje spektakolare në Hënë! Një raketë e SpaceX krijon një krater të ri.
Një pjesë e sipërme e raketës Falcon 9, e kompanisë SpaceX, është përplasur me sipërfaqen e Hënës, duke krijuar një krater të ri. Kjo ngjarje, e parashikuar prej kohësh nga shkencëtarët dhe agjencitë hapësinore, ndodhi të mërkurën në mëngjes, pasi objekti kishte qëndruar në orbitën hënore për më shumë se një vit.
Ekspertët vlerësojnë se ky është një rast i rrallë për të studiuar efektet e ndikimit të një objekti të madh, të krijuar nga njeriu, mbi sipërfaqen hënore. Edhe pse NASA dhe SpaceX nuk kanë publikuar ende konfirmime zyrtare me pamje nga vendi i ngjarjes, impakti është verifikuar nga Teleskopi Shumë i Madh (VLT) i Observatorit Evropian Jugor (ESO). Shkencëtarët kanë identifikuar vija spektrale të natriumit dhe litiumit në reja pluhuri të krijuara pas përplasjes, të cilat kanë qenë të dukshme për rreth pesë deri në dhjetë minuta.
Sipas ESO-s, natriumi mendohet se e ka origjinën nga sipërfaqja hënore, ndërsa litiumi mund të jetë çliruar nga vetë raketa. Instituti Korean i Kërkimeve Hapësinore (KARI) njoftoi se përplasja ka ndodhur në orën 09:34 (ora lokale greke), dhe orbiteri hënor Danuri ka regjistruar imazhe para dhe pas impaktit. Fotot tregojnë ndryshime të dukshme në terrenin përreth, si dhe gjurmë të materialeve të shpërndara nga përplasja. Shkencëtarët koreanë kanë monitoruar zonën rreth 30 minuta para ngjarjes, duke siguruar materiale të vlefshme për krahasimin e sipërfaqes hënore para dhe pas impaktit. Të dhënat do të analizohen së bashku me ato të Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) të NASA-s si pjesë e projekteve ndërkombëtare kërkimore.
Në momentin e përplasjes, pjesa e sipërme e raketës Falcon 9, me një peshë rreth katër tonë dhe madhësinë e një autobusi shkollor, lëvizte me një shpejtësi prej rreth 8.690 kilometrash në orë. Përplasja ndodhi pranë vijës që ndan pjesën e ndriçuar të Hënës nga ajo në hije, duke krijuar një re pluhuri e cila u ndriçua për pak sekonda nga rrezet e Diellit. Fenomeni ishte shumë i zbehtë për t’u dalluar me sy të lirë nga Toka, sipas Reuters.
Administratori i NASA-s, Jared Isaacman, theksoi se impakte të ngjashme kanë ndodhur që nga programi Apollo, kur fazat e përdorura të raketave drejtoheshin qëllimisht drejt Hënës për eksperimente shkencore dhe studime sizmike. Ai shtoi se meteoritët godasin Hënën pothuajse çdo orë, ndërsa objekte me madhësinë e Falcon 9 përplasen me sipërfaqen hënore mesatarisht një herë në gjashtë ditë.
SpaceX sqaroi se përplasja me Hënën nuk ishte pjesë e planit fillestar të misionit. Kompania bëri të ditur se një kombinim i aktivitetit diellor, gravitetit dhe trajektores orbitale ka bërë që pjesa e sipërme e raketës të devijojë dhe të përfundojë në kurs përplasjeje me Hënën. SpaceX po bashkëpunon me NASA-n për të zhvilluar mënyra më efikase për largimin e objekteve të tilla nga orbita, duke ritheksuar angazhimin e saj për misione më të qëndrueshme përmes anijes plotësisht të ripërdorshme Starship.
Falcon 9 u lëshua më 15 janar 2025 drejt Hënës, duke transportuar dy anije robotike: Blue Ghost-1 të Firefly Aerospace dhe Resilience të kompanisë japoneze ispace. Pas përfundimit të misionit, pjesa e sipërme e raketës nuk mundi të rikthehej në atmosferën e Tokës dhe mbeti në orbitë, derisa trajektorja e saj e çoi në përplasjen me sipërfaqen hënore.