“`html
Kostot e larta po “zhvendosin” lindjet nga Tirana; rënie 5.5% në janar-qershor, rritje në qarqe të tjera
Numri i lindjeve në vend shënoi një rënie të lehtë në gjysmën e parë të vitit 2026. Megjithatë, të dhënat sipas qarqeve tregojnë se kjo tkurrje është përqendruar kryesisht në Tiranë dhe Durrës, ndërsa në qarqe të tjera periferike ka pasur rritje.
Deri para tre vitesh, Tirana kishte një bilanc pozitiv të lindjeve, falë gravitetit demografik sidomos të të rinjve nga qarqe të tjera drejt saj. Në rang kombëtar, në gjashtëmujorin e parë të 2026 u regjistruan 10,229 lindje, çka përfaqëson një rënie vjetore prej 1%, ose 108 lindje më pak.
Vetëm në qarkun e Tiranës, lindjet ranë me 5.5%. Numri i lindjeve zbriti nga 5,022 në gjashtëmujorin e parë të 2025 në 4,748 në gjysmën e parë të 2026, duke shënuar 274 lindje më pak. Kjo rënie është pothuajse tre herë më e lartë se mesatarja kombëtare dhe përbën rënien më të madhe, si në numër absolut, ashtu edhe për nga ndikimi në rezultatin kombëtar.
Nëse do të përjashtonim Tiranën, lindjet në pjesën tjetër të vendit do të kishin shënuar një rritje prej 166 lindjesh, ose rreth 3.1%. Pesha e Tiranës në lindjet totale ra nga 48.6% në 46.4% brenda një viti.
Një prirje e ngjashme vihet re edhe në Durrës, ku lindjet u pakësuan me 5% për të njëjtën periudhë. Të marra së bashku, Tirana dhe Durrësi regjistruan 327 lindje më pak, ndërsa të gjitha qarqet e tjera, së bashku, patën një shtesë prej 219 lindjesh.
Ecuria e lindjeve është një tregues i rritjes së kostove të jetesës në qendrat më të mëdha urbane. Tirana përqendron pjesën më të madhe të vendeve të punës, investimeve dhe shërbimeve, por njëkohësisht ka përjetuar rritjen më të fortë të çmimeve të apartamenteve, qirave dhe shërbimeve.
Për çiftet e reja, sigurimi i banesës, pagesa e kredisë ose e qirasë dhe kostot e kujdesit për fëmijët po marrin një pjesë gjithnjë e më të madhe të të ardhurave. Shumë çifte të reja e kanë të vështirë të përballojnë qiranë apo blerjen e një shtëpie.
Në fillim të muajit korrik, çmimi mesatar i apartamenteve me qira në kryeqytet arriti 721 euro në muaj, sipas agjencive imobiliare. Me këtë nivel qiraje, duke u llogaritur me pagën mesatare mujore bruto të publikuar nga INSTAT për tremujorin e parë 2026, një individ në Tiranë duhet të shpenzojë 77% të të ardhurave bruto mujore ose 97% të të ardhurave neto për strehim.
Në Tiranë, planet për blerjen e një banese janë më afër iluzionit sesa realitetit për familjet me të ardhura të ulëta dhe të mesme. Kryeqyteti shqiptar renditet i katërti në Europë për papërballueshmërinë e banesave, sipas raportit çmim-të ardhura.
Doris Andoni, konsulente e pavarur me karrierë të gjatë në çështjet e strehimit, e konsideron situatën gjithnjë e më të vështirë për familjet me të ardhura të ulëta dhe të mesme. Ajo thekson se:
- “Zhvillimi i sektorit rezidencial është thellësisht i pabalancuar, i paplanifikuar, i përqendruar në qendër dhe brenda Unazës së Dytë, i orientuar ekskluzivisht drejt fitimit të menjëhershëm.
- Investimet bëhen spontanisht, pa vizion urban, duke gëlltitur hapësirat e gjelbra dhe ato rekreative, jetike për cilësinë e jetës, duke mbingarkuar infrastrukturën, trafikun dhe çdo shërbim publik.
- Dhe mbi të gjitha, duke krijuar një sistem strehimi plotësisht të papërballueshëm për shtresat e varfra dhe të mesme.”
Ajo shton se këto shtresa po dëbohen nga qyteti, duke krijuar një përqendrim të vetëm një kategorie të caktuar. Kjo situatë, edhe pse mund të mos jetë e dukshme për momentin, do të bëhet e qartë kur të përfundojnë ndërtimet dhe të banohen, ose kur të mbeten të pashitura apo të kthehen në Airbnb me karakter sezonal.
Bie Tirana, rriten lindjet në qarqe të tjera
Rënia e lindjeve në Tiranë tregon se avantazhet ekonomike të kryeqytetit nuk po përkthehen në kushte më të favorshme për krijimin ose zgjerimin e familjes. Të rinjtë po shtyjnë lindjen e fëmijëve, po kufizojnë numrin e tyre ose po zhvendosen drejt zonave ku banesa dhe jetesa janë më të përballueshme.
Ndërkohë, në pjesën më të madhe të qarqeve u regjistrua rritje. Fieri kishte shtesën më të lartë, me 69 lindje më shumë ose 9.9%, i ndjekur nga Berati me 11.1%, Dibra me 9.4% dhe Kukësi me 8.7%. Rritje pati edhe në Elbasan, Lezhë, Shkodër dhe Vlorë, ndërsa Korça mbeti e pandryshuar.
Krahas Tiranës dhe Durrësit, rënie shënoi vetëm Gjirokastra, me 19 lindje më pak. Gjirokastra është një rast i veçantë për shkak të strukturës tejet të plakur të popullsisë së saj.
Përqendrimi i rënies në Tiranë është në përputhje me presionin që çmimet e banesave dhe shpenzimet e përditshme po ushtrojnë mbi familjet e reja.
Burimi: INSTAT
“`