Me mbështetjen e BE-së, Divjaka transformon mbetjet në pleh organik
Në Divjakë, mbetjet bujqësore dikur përbënin kosto dhe vështirësi për fermerët. Sot, falë mbështetjes së Bashkimit Evropian, një kompani lokale po i shndërron këto mbetje në pleh organik të sterilizuar dhe pa baktere. Ky proces jo vetëm që mbron tokën dhe ul ndotjen, por gjithashtu ndihmon fermerët të kultivojnë në mënyrë më të qëndrueshme.
Divjaka, ku toka pjellore kultivohet dy deri në tri herë në vit, përballë sfidës së sasive të mëdha të mbetjeve organike pas korrjes dhe paketimit për eksport. Gjethet e lakrës, mbetjet e perimeve dhe nënproduktet e tjera shpesh grumbulloheshin në skajet e fushave, duke sjellë kosto të larta për asgjësimin. Kur liheshin të patrajtuara, këto mbetje mund të shkaktonin infeksione, bllokim të kanaleve dhe tokë të papërdorshme.
Robert Kokoneshi, duke parë këtë situatë, zbuloi një mundësi për të kthyer këto mbetje në një burim të vlefshëm. Kompania e tij shndërron mbetjet bujqësore në pleh organik, duke transformuar atë që dikur hidhej në një produkt të dobishëm për fermerët.
“Gjatë procesit të paketimit për dërgesat e eksportit, kuptuam se sa material po shpërdorohej,” shpjegon Kokoneshi. “Ai moment ngjalli idenë për të kompostuar gjithë mbetjet dhe për t’i shndërruar në diçka të dobishme. Sot, përmes bashkëpunimit të ngushtë me fermerët, ne mbledhim mbetjet organike, i përpunojmë përmes kompostimit dhe ia kthejmë tokës duke mbyllur ciklin mes prodhimit dhe natyrës.”
Ajo që fillimisht dukej si një sfidë e kushtueshme, u bë shpejt baza për inovacion. Kokoneshi investoi në makineri të specializuara dhe eksperimentoi me kompostimin në disa faza. Me mbështetjen e projektit “BE për Inovacionin”, kompania zgjeroi kapacitetin e saj, duke marrë asistencë financiare dhe teknike për të përmirësuar transportin dhe metodat e përpunimit. Ky partneritet u mundëson fermerëve të përmbushin kërkesat e kultivimit intensiv në Divjakë, duke zvogëluar njëkohësisht rreziqet mjedisore.
Nisma mbështetet nga një kamion i pajisur posaçërisht me një kapacitet prej 25 tonësh, i projektuar për të trajtuar vëllime të mëdha të mbetjeve organike të mbledhura nga fermat dhe bizneset vendore. Gjatë punës së tij, kamioni siguron që materialet organike të ndahen me kujdes nga plastika dhe elementët e tjerë jo të biodegradueshëm. Kjo ndarje e kujdesshme jo vetëm që përshpejton fazën e përpunimit, por gjithashtu garanton materiale më të pastra për kompostimin, duke zvogëluar ndotjen dhe duke përmirësuar efikasitetin.
“Duke ndarë mbetjet në burim, e bëjmë të gjithë ciklin më të shpejtë, më të sigurt dhe shumë më efektiv, duke e shndërruar atë që dikur ishte një problem i kushtueshëm në një zgjidhje të qëndrueshme,” shpjegon Kokoneshi. Në këtë mënyrë, kamioni luan një rol vendimtar për riformësimin e praktikave të menaxhimit të mbetjeve dhe mbështetjen e një të ardhmeje më të gjelbër.
Rezultati ka qenë transformues. Sot, kompania mbledh lëndë organike drejtpërdrejt nga fermat, e përpunon me kujdes dhe e kthen atë si pleh organik me cilësi të lartë. Ky zhvillim jo vetëm që ul kostot e asgjësimit, por gjithashtu u siguron fermerëve një pleh steril, pa baktere, që eliminon problemet e lidhura me plehun tradicional, siç janë patogjenët, farat e barërave të këqija dhe infeksionet e tokës.
Nismëtari Kokoneshi shpjegon se atë që të tjerët e shohin si mbetje, ai e sheh si një lëndë të parë me potencial shumë të madh. “Duke e kompostuar dhe duke e kthyer në tokë, ne u ofrojmë fermerëve një produkt që është më i sigurt, më i pastër dhe më efektiv se plehu tradicional.” Kjo qasje ka reformësuar praktikat bujqësore në Divjakë, duke ofruar një alternativë të qëndrueshme ndaj plehrave kimike dhe duke demonstruar se përgjegjësia mjedisore mund të shkojë krah për krah me konkurrueshmërinë bujqësore.
Ndërsa plehu i stallave mund të përhapë sëmundje dhe barëra të këqija, dhe plehrat kimike dobësojnë pjellorinë e tokës me kalimin e kohës, produkti i kompostuar i Kokoneshit ofron një zgjidhje sterile, pa baktere, me kosto efektive dhe miqësore me mjedisin. Ai është një alternativë më e shëndetshme dhe më e qëndrueshme për ripërtëritjen e lëndëve ushqyese të tokës.
Ajo që dikur konsiderohej mbetje, tani njihet si burim me vlerë të lartë. Nisma e Kokoneshit për kompostimin përfaqëson një ndryshim kulturor në bujqësi, duke vërtetuar se qëndrueshmëria mund të jetë si praktike ashtu edhe fitimprurëse. Me synimin për përpunimin e deri në 1.500 tonë mbetje organike, Kokoneshi po vendos një standard të ri në Divjakë: kthimin e sfidave në mundësi, mbrojtjen e mjedisit dhe fuqizimin e fermerëve me mjete inovative për një të ardhme më të gjelbër.
Projekti “BE për Inovacionin” ka luajtur një rol kyç për nxitjen e bashkëpunimit dhe angazhimit brenda ekosistemit të sipërmarrjeve të reja dhe inovacionit në Shqipëri. Bashkimi Evropian, Gjermania dhe Suedia po punojnë për të krijuar vende pune me paga të larta duke zhvilluar ekonominë e inovacionit. Përmes Challenge Fund, “BE për Inovacionin” ka krijuar një strukturë konkurruese financimi për të trajtuar çështjen e qasjes në financa për kompanitë inovative në të gjitha fazat e zhvillimit.