BERZH: Ekonomia shqiptare pritet të rritet 3.5% falë reformave të BE-së, por energjia mbetet sfidë
Banka Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH) ka përditësuar lehtë parashikimin për ekonominë shqiptare, duke prognozuar një zgjerim prej 3.5% si për vitin 2026, ashtu edhe për vitin 2027. Kjo rritje pritet të mbështetet nga investimet dhe reformat e lidhura me procesin e anëtarësimit në Bashkimin Europian.
Parashikimi për vitin aktual është rritur me 0.1 pikë përqindjeje krahasuar me raportin e qershorit, ku BERZH parashikonte një rritje prej 3.4%. Sipas Bankës, ky rishikim pozitiv në rritje “pasqyron reformat dhe investimet e lidhura me procesin e anëtarësimit në BE”.
Ekonomia shqiptare shënoi një rritje prej 3.8% në vitin 2025 dhe ruajti një dinamikë të ngjashme në fillim të vitit 2026, me një zgjerim prej 3.7% në tremujorin e parë. Sektori i administratës publike, pasurive të paluajtshme dhe ndërtimit kanë qenë mbështetësit kryesorë të aktivitetit ekonomik. Në të kundërt, industria dhe bujqësia vijuan të tkurren.
BERZH e lidh ecurinë më të dobët të këtyre sektorëve me forcimin e monedhës vendase (leku), kërkesën e ulët nga jashtë dhe rritjen e pagave, faktorë që kanë ushtruar presion mbi konkurrueshmërinë.
Pozicioni i jashtëm i ekonomisë është përmirësuar. Deficiti i llogarisë korrente vazhdoi të ngushtohej në fillim të vitit, i mbështetur nga të ardhurat rekord nga turizmi dhe remitancat e larta, megjithëse deficiti në tregtinë e mallrave vazhdoi të zgjerohej.
Flukset neto të investimeve të huaja direkte u rritën me 11% në bazë vjetore në tremujorin e parë, duke u përqendruar kryesisht në pasuri të paluajtshme dhe ndërmjetësim financiar.
Ndërkohë, presionet mbi çmimet janë rritur. Inflacioni arriti në 3.4% në korrik, duke tejkaluar objektivin e Bankës së Shqipërisë. Kjo rritje u nxit nga sektori i transportit, ushqimet dhe kostot e banesave. Qeveria ka ndërmarrë masa si ulja e akcizave, kufizime të çmimeve dhe subvencionim të transportit publik për të zbutur ndikimin e rritjes së çmimeve globale të karburanteve.
Norma bazë e interesit ka qëndruar në 2.5% që nga mesi i vitit 2025. Kreditimi ka vijuar të rritet me ritme të forta, ndërsa përfitueshmëria e bankave është dobësuar për shkak të kostove më të larta të financimit dhe provigjioneve, pavarësisht përmirësimit të cilësisë së aktiveve.
Pozicioni fiskal është përmirësuar gjithashtu në gjysmën e parë të vitit. Pas një deficiti prej 1.8% të PBB-së në vitin 2025, buxheti kaloi në suficit, i ndihmuar nga të ardhurat më të larta nga TVSH-ja, ndërsa borxhi publik zbriti në 49% të PBB-së në mesin e vitit.
BERZH identifikon presionet mbi konkurrueshmërinë, rreziqet klimatike dhe paqëndrueshmërinë e çmimeve të energjisë, të lidhura me konfliktin në Lindjen e Mesme, si rreziqet kryesore për parashikimin e Shqipërisë.
Në rajonin e Ballkanit Perëndimor, rritja pritet të arrijë 3% në 2026 dhe 3.5% në 2027, e mbështetur nga përmirësimi i kërkesës së jashtme, investimet më të forta dhe turizmi. Parashikimi për këtë vit është rritur nga 2.9% në raportin e qershorit.
Perspektiva rajonale zhvillohet në një mjedis më të vështirë për ekonomitë ku operon BERZH. Banka uli parashikimin e përgjithshëm të rritjes për vitin 2026 në 2.5% nga 3.1% në qershor, duke pritur një përshpejtim të pritshëm në 4% në vitin 2027. Çmimet më të larta të energjisë dhe ushqimeve, thatësira, ndërprerjet e transportit në Detin e Zi dhe kushtet më të shtrënguara të financimit po rëndojnë perspektivën. Sipas BERZH, çmimet e gazit janë rritur me më shumë se 70% që nga shkurti, ndërsa çmimet e grurit me më shumë se një të tretën.