Barometri i Ballkanit 2025: Çmimet e larta shqetësimi kryesor i shqiptarëve
Çmimet e larta janë çështja më shqetësuese ekonomike për shqiptarët, sipas rezultateve të fundit të publikuara nga Barometri i Ballkanit 2025, realizuar nga Këshilli i Bashkëpunimit Rajonal (KRB).
Për 72% të shqiptarëve, rritja e çmimeve paraqet problemin më madhor, një nivel më i lartë se mesatarja rajonale, pas Kosovës ku ky shqetësim shprehet nga 77% e qytetarëve.
Sipas KRB, në vitin 2025, rritja e çmimeve dhe inflacioni vazhdojnë të kryesojnë listën e shqetësimeve publike, të theksuara nga 66% e të anketuarve, një rritje e lehtë nga 64% në vitin 2024.
Situata e përgjithshme ekonomike mbetet çështja e dytë më e përmendur, me 44%, duke treguar një rënie graduale nga 45% në vitin 2024 dhe 47% në vitin 2023.
Korrupsioni vijon të shihet si një sfidë kryesore, duke u identifikuar nga 35% e qytetarëve në vitin 2025, krahasuar me 36% në vitin 2024 dhe 27% në vitin 2023.
Qytetarët në të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor (BP6) vazhdojnë ta shohin bashkëpunimin rajonal si një nxitës të fortë të progresit. Barometri më i fundit tregon se pothuajse gjysma e të anketuarve në të gjithë BP6 i kushtojnë më shumë rëndësi asaj që bashkon rajonin sesa asaj që e dallon atë. Rreth 14% përqendrohen më shumë te përçarjet, ndërsa rreth një e treta mbeten neutralë.
Në vitin 2025, mosbesimi historik dhe politikat nacionaliste shihen si pengesat kryesore për bashkëpunimin rajonal mes gjashtë vendeve të rajonit.
Mbështetja për anëtarësimin në BE është rritur në të gjithë BP6, duke arritur në 64% në përgjithësi, krahasuar me 54% në vitin 2024. Shqipëria (86%) dhe Kosova* (78%) tregojnë mbështetjen më të fortë. Edhe vendet e tjera të BP6 shënojnë rritje të dukshme, duke reflektuar një optimizëm në rritje rreth integrimit në BE në rajon.
Mbështetja për anëtarësimin në BE në BP6 është në nivelin më të lartë në një dekadë, duke u rritur nga 39% në vitin 2016 në 64% në vitin 2025. Gjatë së njëjtës periudhë, pjesa e atyre që e konsiderojnë anëtarësimin në BE si të dëmshëm ka rënë nga 20% në vetëm 9%, duke sinjalizuar një optimizëm në rritje dhe një ulje të skepticizmit ndaj integrimit evropian.
Pritjet për anëtarësimin në BE në BP janë bërë pak më optimiste në vitin 2025. Një pjesë gjithnjë e më e madhe e të anketuarve perceptojnë se anëtarësimi mund të ndodhë deri në vitin 2030 (26%, nga 20% në vitin 2024) ose deri në vitin 2035 (25%, nga 23%). Më pak njerëz presin që kjo të ndodhë pas vitit 2040 (9%, nga 11%) ose besojnë se nuk do të ndodhë kurrë (17%, nga 18%), ndërsa pikëpamjet se anëtarësimi do të ndodhë rreth vitit 2040 mbeten përgjithësisht të qëndrueshme (13% kundrejt 14%).
Qytetarët e gjashtë vendeve e lidhin gjithnjë e më shumë anëtarësimin në BE me përfitime, veçanërisht fitime ekonomike dhe lëvizshmëri. Prosperiteti ekonomik mbetet pritja kryesore, e përmendur nga 47% e të anketuarve (nga 43% në vitin 2024), e ndjekur nga liria për të udhëtuar, e cila është rritur në 36% (nga 27% në vitin 2024).
Liria për të studiuar dhe punuar në BE, si dhe paqja dhe stabiliteti i qëndrueshëm, përmenden secila nga 28% e të anketuarve (krahasuar me 35% dhe 27% përkatësisht në vitin 2024).
Në vitin 2025, qytetarët në gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor raportojnë një rritje në përdorimin e shërbimeve dixhitale krahasuar me vitin 2024. Blerjet online (44% kundrejt 36%) dhe shërbimet bankare online (37% kundrejt 31%) mbeten shërbimet më të përdorura, duke nënvizuar rolin në rritje të mjeteve dixhitale në jetën e përditshme.
Përqindja e të anketuarve që thonë se përdorin inteligjencën artificiale është pothuajse trefishuar (29% kundrejt 10%), ndërsa ata që raportojnë përdorimin e transmetimit të videos janë rritur gjithashtu (26% kundrejt 21%), duke treguar një panoramë dixhitale që po diversifikohet me shpejtësi.
Në të kundërt, përdorimi i perceptuar i shërbimeve të qeverisjes elektronike ka mbetur përgjithësisht i qëndrueshëm (19% kundrejt 20%).
Perceptimet publike për rreziqet e lidhura me krimet në internet kanë rënë (40% kundrejt 46%). Shqetësimi për sigurinë e pagesave online ka rënë gjithashtu (26% kundrejt 30%).
Në vitin 2025, qytetarët në BP6 tregojnë një ndërgjegjësim më të lartë për sfidat mjedisore në komunitetet e tyre lokale, veçanërisht ato që lidhen me ndotjen. Ndotja e ajrit përmendet më shpesh (61%, nga 57% në vitin 2024), ndërsa shqetësimi për ndotjen e ujit është rritur gjithashtu (52% kundrejt 43%), e ndjekur nga ndotja e tokës (44% kundrejt 38%).
Në të gjithë BP6-ën, qytetarët shprehin nivele relativisht më të larta besimi në disa institucione kyçe. Organizatat fetare shihen më pozitivisht, me 69% të të anketuarve që raportojnë ‘mjaft’ ose ‘shumë’ besim, të ndjekura nga forcat e armatosura (62%) dhe Bashkimi Evropian (60%).
Në të njëjtën kohë, opinioni publik mbetet kritik ndaj institucioneve kryesore politike vendase. Partitë politike tërheqin nivelet më të larta të mosbesimit, me 77% që shprehin pak ose aspak besim, të ndjekura nga parlamentet (70%) dhe mediat sociale (69%).
Në vitin 2025, të rinjtë në BP6 (mosha 18-24 vjeç) shprehin besim të përtërirë në përfitimet e anëtarësimit në BE. Pas një rënieje graduale nga 70% në vitin 2021 në 59% në vitin 2024, pjesa e të rinjve që e shohin anëtarësimin në BE si të mirë për ekonominë është rritur në 71%, duke arritur nivelin më të lartë në pesë vjet dhe duke sinjalizuar një ringjallje të fortë të optimizmit në lidhje me integrimin.
Të rinjtë i shohin çmimet në rritje/inflacionin (58%), situatën ekonomike (37%) dhe korrupsionin (36%) si sfidat kryesore ekonomike, ndërsa i japin më shumë peshë se popullsia e përgjithshme ikjes së trurit/emigrimit (28%) dhe cilësisë së arsimit (20%). Papunësia (27%) mbetet një shqetësim kryesor, ngjashëm me popullsinë e përgjithshme (25%).