“`html
BE vlerëson marrëveshjen: Kampet italiane në Shqipëri në përputhje me ligjin, por me kushtin e respektimit të të drejtave të njeriut
Qendrat e ndalimit të emigrantëve, të ngritura nga Italia në territorin shqiptar, kanë marrë një miratim të pjesshëm nga nivelet më të larta juridike të Bashkimit Europian. Megjithatë, ky miratim shoqërohet me një kusht thelbësor: respektimin e plotë të të drejtave të njeriut.
Një opinion i fundit nga një këshilltar i Gjykatës së Drejtësisë së Bashkimit Europian, megjithëse nuk është detyrues, ofron një mbështetje politike për qeverinë e Giorgia Meloni. Kjo e fundit, prej dy vitesh, është përballur me sfida ligjore lidhur me planin për përpunimin dhe deportimin e azilkërkuesve jashtë territorit italian.
Sipas opinionit të përmendur, ngritja e këtyre qendrave nuk bie ndesh me legjislacionin europian, me kusht që standardet e mbrojtjes për emigrantët të respektohen në çdo fazë të procesit.
Në praktikë, megjithatë, numrat tregojnë një realitet më modër se sa ambicia fillestare. Qendra italiane në Gjadër, një nga pikat kyçe të marrëveshjes me Shqipërinë, strehoi rreth 90 persona në shkurt, duke shënuar nivelin më të lartë të arritur deri tani. Ky numër është ende larg objektivit prej 3 mijë aplikimesh në muaj, të cilin e kishte propozuar qeveria italiane.
Kryeministrja Meloni reagoi publikisht, duke e konsideruar opinionin si një konfirmim të drejtimit të saj politik. Në një postim në rrjetin X, ajo theksoi se ky zhvillim dëshmon “vlefshmërinë” e qasjes së qeverisë së saj, ndërkohë që kritikoi atë që e quajti “interpretimet ligjore të detyruara dhe të pabazuara”, të cilat sipas saj kanë shkaktuar “dy vite të humbura”.
Marrëveshja mes Italisë dhe Shqipërisë, e firmosur në vitin 2023, parasheh ngritjen e qendrave të ndalimit dhe deportimit në territorin shqiptar. Fillimisht, këto struktura ishin planifikuar për azilkërkues nga vende të konsideruara të sigurta, gjatë kohës së shqyrtimit të kërkesave të tyre. Më pas, Roma zgjeroi përdorimin e tyre edhe për emigrantët, kërkesat e të cilëve janë refuzuar dhe të cilët presin deportimin.
Ky zgjerim ka nxitur kritika të forta nga organizatat ndërkombëtare. Amnesty International ka paralajmëruar se të drejtat e azilkërkuesve mund të “kufizohen rëndë”, duke ngritur dyshime mbi standardet reale që do të zbatohen në këto qendra jashtë territorit të BE-së.
Nga pikëpamja juridike, Nicholas Emiliou argumenton se legjislacioni europian nuk e pengon një shtet të zhvendosë përpunimin e rasteve të azilkërkuesve të refuzuar jashtë kufijve të tij. Megjithatë, ai vendos një kufizim të qartë: këto struktura duhet të garantojnë të njëjtat të drejta si brenda BE-së, përfshirë aksesin te avokati, përkthimi dhe mbështetja për grupet vulnerabël, siç janë të miturit.
Bashkimi Europian po ecën drejt formalizimit të një politike të re për menaxhimin e migracionit. Në agjendë janë të ashtuquajturat “qendra kthimi” jashtë territorit të BE-së, një model që po promovohet fuqishëm nga disa vende anëtare. Ministrat e Gjermanisë dhe Holandës kanë konfirmuar se synimi është që ky mekanizëm të jetë funksional deri në fund të vitit.
Megjithatë, fjala e fundit i takon vetë Gjykatës. Edhe pse në praktikë vendimet shpesh ndjekin opinionet e avokatëve të përgjithshëm, kjo nuk është një rregull i detyrueshëm. Dhe në një çështje kaq të ndjeshme, ku përplasen politikat migratore dhe të drejtat e njeriut, çdo detaj mund të ketë rëndësi.
Gjatë firmosjes së paktit me Melonin, kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, u shpreh se shqiptarët janë borxhlinj ndaj Italisë, e cila i priti gjatë eksodit të viteve ’90. Ai tha: “Qysh nga fillimi ne nuk do ta bënim këtë marrëveshje me asnjë vend tjetër të BE-së sepse ka një ndryshim, të madh dhe një ndryshim historiko-kulturor dhe gjithashtu edhe emocional që lidh Shqipërinë me Italinë dhe shqiptarët me italianët. Nuk besoj që ne nuk do të jemi në gjendje që në vitet që do vijnë për të parashikuar vitet që mund të kemi përpara për të paguar atë borxhin që kemi drejt Italisë, dhe popullit të Italisë, për atë që kanë bërë për ne, nga dita që kemi mbërritur në këtë anë të bregut. Nëse Italia thërret, Shqipëria përgjigjet.”
Marrëveshja mori më vonë miratimin nga presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, si një shembull i “të menduarit ndryshe” në trajtimin e çështjes së emigracionit. Megjithatë, grupet e të drejtave të njeriut e konsiderojnë këtë një precedent të rrezikshëm dhe një shkelje të detyrimeve të Italisë sipas ligjit ndërkombëtar.
Italia parashikon të investojë 670 milionë euro gjatë pesë viteve për këtë projekt, i cili deri tani është konsideruar i pa suksesshëm.
“`