“`html
Blegtorët paralajmërojnë mungesën e autofaturave për kompensimin 10% të TVSH-së
Fermerët kanë të drejtë të aplikojnë brenda vitit për kompensimin 10% të TVSH-së për produktet e shitura gjatë periudhës janar-qershor 2026 te një përpunues apo grumbullues. Për produktet e shitura në gjysmën e dytë të vitit (korrik-dhjetor 2026), aplikimet për kompensim duhet të dorëzohen deri më 30 qershor 2027.
Administrata Tatimore pritet të hapë së shpejti aplikimet për marrjen e kërkesave të fermerëve. Fillimisht, këto kërkesa do të dërgohen nga fermerët me postë, ndërsa faza e dytë e procedurës pritet të kryhet online, nëpërmjet platformës e-Albania.
Kompensimi prej 10% të TVSH-së do të llogaritet mbi vlerën e faturës tatimore (autofaturës) që lëshohet nga grumbulluesi ose përpunuesi i certifikuar për fermerin, si blerës i produkteve të tij. Kjo skemë për dhënien e kompensimit u miratua me ligjin “Për disa ndryshime në ligjin nr. 92/2014, ‘Për tatimin mbi vlerën e shtuar në Republikën e Shqipërisë’, i ndryshuar”.
Megjithatë, drejtues të Shoqatës së Blegtorëve Prodhues të Qumështit ngrenë shqetësimin se në shumë raste, grumbulluesit apo përpunuesit e qumështit në zonat e Lushnjës dhe Beratit nuk lëshojnë autofatura për blerjen e qumështit nga fermerët. Arsyeja për këtë mospërmbushje të detyrimit, sipas tyre, është për të mos shtuar xhiron ose për të lëshuar fatura me çmime të manipulueshme, me qëllim rregullimin e bilanceve të tyre.
“Në këtë situatë, fermerët nuk pritet të kenë përfitime nga skema e kompensimit të TVSH-së”, pohon Gentian Lalaj, drejtues i Shoqatës së Blegtorëve Prodhues të Qumështit. Zoti Lalaj e ka ngritur këtë shqetësim edhe në nëntor, gjatë diskutimeve të paketës fiskale në komisionet parlamentare, duke shtuar se rreth 70% e qumështit të shitur te përpunuesit bëhet pa autofaturë. Sipas tij, shitja pa faturë është një abuzim ndaj fermerit, pasi përpunuesi e lëshon autofaturën kur i nevojitet dhe me çmimin që i përshtatet, duke rregulluar kështu bilancet e tij.
Ai rekomandon se masa më efikase për të ndihmuar blegtorët do të ishte dhënia e subvencioneve ose kompensimi direkt nga faturimi i fermerit, pa u kërkuar autofatura nga përpunuesit apo baxhot.
Nga ana tjetër, përpunuesit pohojnë se zbatimi i skemës po nxit fermerët të pajisen me NIPT nga Administrata Tatimore. Taulant Pupaj, drejtues i një fabrike përpunuese qumështi në Pogradec, thekson se moslëshimi i autofaturave po ndodh vetëm nga grumbulluesit dhe baxhot informale, që operojnë pa licencë.
Si do bëhet kompensimi i fermerëve përmes autofaturës
Për të përfituar kompensimin, fermeri duhet të dorëzojë kërkesën bashkë me autofaturat e lëshuara nga blerësi, ku të jetë shënuar NIPTI i fermerit, si dhe numri i llogarisë së tij bankare.
Administrata Tatimore sqaron se kërkesa për kompensim për furnizimet e kryera gjatë periudhës janar-qershor të vitit përkatës duhet të paraqitet deri më 31 dhjetor. Ndërsa për furnizimet e kryera gjatë periudhës korrik-dhjetor të vitit paraardhës, kërkesa duhet të dorëzohet deri më 30 qershor të vitit pasardhës.
Kërkesa mund të dërgohet me postë ose në mënyrë elektronike. Administrata Tatimore kryen kompensimin brenda 30 ditëve nga data e paraqitjes së kërkesës.
Për të përfituar kompensimin, fermeri duhet të jetë i pajisur me numër identifikimi (NIPT) nga Administrata Tatimore, pa pasur detyrimin për deklarim periodik të TVSH-së. Qarkullimi vjetor nuk duhet të tejkalojë kufirin minimal të regjistrimit për TVSH.
Efekti financiar në vitin e parë të zbatimit llogaritet rreth 1.5 miliardë lekë.
Si funksiononte skema e mëparshme e TVSH
Deri në vitin 2017, rimbursimi i TVSH-së 20% për fermerin kalonte nëpërmjet përpunuesve. Kjo do të thoshte se për çdo blerje me faturë tatimore nga fermeri, përpunuesi mund të kreditonte këtë vlerë në TVSH-në e zbritshme. Kjo skemë e bënte ekonomikisht të leverdishme blerjen edhe me çmim të lartë për fermerin dhe siguronte një marzh të qëndrueshëm fitimi për industrinë.
Nga viti 2019 deri në 2022, skema ndryshoi. Në vitin 2019, TVSH-ja në blerje (nga fermerët) u ul në 6%, ndërsa u hoq plotësisht më 2022. Në vend të rimbursimit të TVSH-së, qeveria aplikoi subvencione direkte deri në 10,000 lekë për kokë bagëtie/lopë për fermerët.
Në relacionin e draftit, Ministria e Financave theksonte se nga viti 2022, kur u vendos norma 0% e kompensimit për fermerët, ka pasur një rritje dyfish të fermerëve që përfitojnë nga subvencionet dhe një rritje dyfish të shumës së dhënë si subvencion. Për vitin 2024, rreth 14 mijë fermerë kanë marrë 2.64 miliardë lekë subvencione. Nga viti 2022, është përfshirë në masat mbështetëse edhe subvencionimi i naftës, nga i cili në vitin 2024 kanë përfituar rreth 31,500 fermerë, me një shumë prej 1.25 miliardë lekë.
“`