“`html
Politico: Bordi i Paqes u krijua, por Trump nuk bind kyçet
Aleatët tradicionalë të Amerikës po e injorojnë këtë përpjekje, e cila po mbledh miliarda dollarë.
Takimi i parë i “Bordit të Paqes”, një iniciativë e krijuar nga Donald Trump, u zhvillua ditën e enjte me shumë bujë dhe premtime financiare, por edhe me skepticizëm të dukshëm nga brenda dhe jashtë Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Nisma u prezantua si një mekanizëm i ri për rindërtimin e Gazës, por kritikët e cilësojnë si një përpjekje për të krijuar një strukturë paralele me Organizatën e Kombeve të Bashkuara (OKB), e cila do të jetë nën kontrollin e drejtpërdrejtë të Shtëpisë së Bardhë.
Rreth 24 vende, të cilat i janë bashkuar iniciativës, shpallën zotime financiare mbi 6.5 miliardë dollarë pas një fjalimi 47-minutësh të Trump. Ai e quajti iniciativën “bordin më prestigjioz të krijuar ndonjëherë”. Presidenti amerikan njoftoi gjithashtu një angazhim prej 10 miliardë dollarësh nga SHBA, si pjesë e një plani 10-vjeçar për rindërtimin.
Megjithatë, në të njëjtën kohë, ai deklaroi se bordi do të “forcojë OKB-në”, por edhe do ta “mbikëqyrë për t’u siguruar që funksionon siç duhet”. Kjo formulim ka ngritur pikëpyetje serioze, pasi karta e OKB-së nuk parashikon asnjë organ të tillë mbikëqyrës.
Edhe brenda SHBA-së pati reagime të menjëhershme. Senatori demokrat Ed Markey e cilësoi bordin si një “përpjekje të hapur për të zëvendësuar OKB-në” dhe kërkoi sqarime se si administrata do të respektojë detyrimet ligjore për informimin e Kongresit mbi angazhimet ndërkombëtare.
Ndërkohë, SHBA-ja ka rreth 4 miliardë dollarë vonesë në pagesat ndaj OKB-së, ndërsa Departamenti i Shtetit mohoi se Amerika “i detyrohet” organizatës ndërkombëtare.
Në planin ndërkombëtar, mbështetja duket e kufizuar. Vetëm Hungaria dhe Bullgaria iu bashkuan zyrtarisht nga vendet e Bashkimit Europian (BE), ndërsa shumë shtete europiane morën pjesë vetëm si vëzhguese. Norvegjia, Franca dhe vetë BE-ja deklaruan se nuk do të bëhen pjesë e saj.
Një diplomat europian u shpreh se “shumica e vendeve që kanë peshë nuk duan një organizatë të paqartë, të drejtuar përherë nga Trump, që të konkurrojë ose zëvendësojë strukturat ekzistuese shumëpalëshe”.
Skepticizëm ka edhe për strukturën e brendshme të bordit. Trump ka emëruar veten kryetar të përjetshëm, me të drejtë vetoje, kontroll mbi agjendën dhe të drejtën për të zgjedhur pasardhësin e tij. Kjo formë drejtimi ka bërë disa vende të hezitojnë të angazhohen plotësisht.
Nga ana financiare, angazhimet përfshijnë 1.2 miliardë dollarë nga Emiratet e Bashkuara Arabe dhe 1 miliard dollarë nga Arabia Saudite. Investimi fillestar prej 1.25 miliardë dollarësh do të shkojë për pastrimin e municioneve, strehim të përkohshëm dhe ndihmë mjekësore.
Sipas një raporti të Bankës Botërore, OKB-së dhe BE-së, rindërtimi i Gazës pas luftës do të kushtojë rreth 53 miliardë dollarë.
Megjithatë, edhe në terren ka rezerva. I vetmi folës palestinez në takim, Ali Shaath, foli për kushte “jashtëzakonisht të vështira”. Aktivistë palestinezë e quajtën nismën “një farsë”, duke theksuar se vendimet për Gazën po merren pa përfshirjen reale të palestinezëve. “Është si të organizosh një dasmë pa nusen,” u shpreh një prej tyre.
Në këtë kontekst, edhe deklarata e Kryeministrit shqiptar Edi Rama mori vëmendje. Ai tha se bordi nuk duket si një përpjekje për të zëvendësuar OKB-në, por shtoi se nëse ndihmon ta “zgjojë” atë, “Zoti e bekoftë Bordin e Paqes”.
Ndërsa Trump e paraqet si një hap të ri drejt paqes dhe stabilitetit në Lindjen e Mesme, shumë diplomatë dhe politikanë e shohin si një lëvizje që rrezikon të anashkalojë kanalet tradicionale diplomatike dhe të krijojë tensione me aleatët perëndimorë.
Nëse “Bordi i Paqes” do të shndërrohet në një mekanizëm real shumëpalësh apo do të mbetet një projekt me vulën personale të Trump, mbetet ende për t’u parë.
“`