“`html
Çmimet e vajit të ullirit po bien në BE, por Shqipëria kryesoi rritjen në 2025 me 7.2%
Ekspertët shpjegojnë se prodhimi i vajit të ullirit po kthehet në nivele më normale pas ndikimit të valëve të të nxehtit dhe thatësirave. Çmimet për konsumatorët u rritën ndjeshëm në vitet e fundit, duke shënuar një rritje prej 78% mes viteve 2022 dhe 2024.
Në vitin 2025, sipas Eurostat, çmimet e vajit të ullirit në të gjithë Bashkimin Europian kanë pësuar një rënie prej 23%, duke shënuar rënien e parë pas katër vitesh rritjeje të vazhdueshme. Ky trend rënës ka qenë edhe më i theksuar në disa vende kryesore prodhuese.
Megjithatë, ky trend nuk u reflektua në Shqipëri. Sipas të dhënave të Eurostat për vitin 2025, Shqipëria kryesoi listën e vendeve me rritjen më të madhe të çmimit të vajit të ullirit, duke shënuar 7.2%, e ndjekur nga Rumania me 6.2%.
Kjo ngre pyetjen se përse çmimet e vajit të ullirit po bien në Europë pas një periudhe rritjesh të forta dhe cilat vende kanë regjistruar rëniet më të mëdha.
Vite me rritje çmimesh
Çmimet e vajit të ullirit shënuan rritje në vitet e fundit:
- 4.1% në vitin 2021
- 14.5% në vitin 2022
- 34.4% në vitin 2023
- 32.2% në vitin 2024
Duke analizuar ndryshimet mujore nga viti në vit, inflacioni i çmimeve të vajit të ullirit kaloi 50% në disa muaj që nga fillimi i vitit 2021 në BE, duke arritur kulmin në 52.4% në mars 2024 dhe duke qenë mbi 50% edhe në disa muaj të fundit të vitit 2023.
“Për shkak të mungesës së prodhimit në dy sezonet e mëparshme (nga 2022 në 2024), të shkaktuar nga thatësira ekstreme që preku të gjithë rajonin e Mesdheut, por veçanërisht Spanjën, të kombinuar me stoqe të ulëta, e vetmja mënyrë për të rregulluar tregun ishte rritja e çmimeve,” shpjegon Mariana Matos, sekretare e përgjithshme e Casa do Azeite, Shoqata Portugeze e Vajit të Ullirit.
Rënie e fortë e prodhimit
Të dhënat nga Këshilli Ndërkombëtar i Ullirit (IOC) tregojnë një rënie të theksuar të prodhimit të vajit të ullirit në BE gjatë sezoneve të fundit:
- Prodhimi ra me 39% në sezonin 2022/23, duke zbritur në 1.39 milionë tonë nga 2.27 milionë tonë në 2021/22.
- Prodhimi u rikuperua në 1.55 milionë tonë në 2023/24, por mbeti nën mesataren historike.
Parashikimet sugjerojnë një rritje të prodhimit në rreth 2,110 mijë tonë në sezonin 2024/25, duke pritur të qëndrojë pak nën këtë nivel në 2025/26.
IOC theksoi se vala e të nxehtit në verën e vitit 2022 ndikoi ndjeshëm vendet kryesore prodhuese të ullirit në rajonin e Mesdheut. “Në çdo treg, ndryshimet në ofertë krijojnë presione për ulje ose rritje të çmimeve,” tha një zëdhënës i IOC.
Spanja, si prodhuesi më i madh i vajit të ullirit në BE (mbi 65% të prodhimit), regjistroi rënien më të madhe të çmimeve për konsumatorët në vitin 2025, me 38.9%. Greqia pasoi me një rënie prej 29.2%, ndërsa Portugalia me 24%. Këto ishin vendet ku çmimet ranë më shumë se mesatarja e BE-së.
Nga “katërshes së madhe” të BE-së, Franca shënoi rënien më të vogël, ndërsa çmimet ranë më fort në Itali dhe Gjermani.
Turqia nuk përfshihet në të dhënat e Eurostat. Statistikat turke tregojnë se çmimet për vajrat ushqimorë, përfshirë vajin e ullirit dhe lulediellit, u rritën me 31% midis dhjetorit 2024 dhe dhjetorit 2025.
Korrje të dobëta dhe kostot e energjisë
“Gjatë dy viteve të fundit, kombinimi i korrjeve të dobëta radhazi, mungesave në furnizim dhe kostove të energjisë i shtyu çmimet për konsumatorët në nivele historikisht të larta,” tha Rafael Pico Acevedo, drejtor i Shoqatës së Eksportuesve Spanjollë të Vajit të Ullirit (ASOLIVA). “Përmirësimi i ndjeshëm i prodhimit në sezonin 2024/25, veçanërisht në Europën Jugore, ka ndihmuar në normalizimin e furnizimit dhe në zbutjen e këtyre presioneve, duke sjellë rënie të theksuara të çmimeve.”
Acevedo theksoi se ndryshimet mes vendeve pasqyrojnë rolin e tyre në zinxhirin e vlerës. Në vendet kryesore prodhuese, si Spanja, Greqia dhe Portugalia, rritja e disponueshmërisë së produktit përcillet më shpejt te çmimet në burim dhe më pas te çmimet për konsumatorët. “Në këto tregje, ndikimi i një korrjeje të mirë është më i drejtpërdrejtë dhe më i dukshëm, gjë që shpjegon rëniet më të forta,” tha ai.
Mariana Matos shtoi se, përveç rritjes së ofertës që po kthehet në nivele mesatare, edhe kërkesa më e ulët po ndikon në uljen e çmimeve. Rritjet e mëparshme të çmimeve kishin çuar në një rënie të konsiderueshme të konsumit të vajit të ullirit.
“`