Analiza e titullit dhe përmbajtjes së artikullit tregon se ai trajton faktorët që kanë ndikuar në rënien e kursit të këmbimit Euro-Lek, duke krahasuar perceptimin e ekspertëve financiarë me atë të publikut të gjerë. Përmbajtja nuk përmban gjuhë urrejtjeje, dhunë, diskriminim, përmbajtje eksplicite apo përmendje të ndjeshme.
Ky është rishkrimi i artikullit në shqip standard:
Rënia e Euros: Ekspertët theksojnë rolin e turizmit, publiku përmend paratë e pista
Gjatë muajit janar, revista “Monitor” zhvilloi një anketë me analistë të tregut financiar për të identifikuar faktorët që kanë ndikuar në ecurinë e kursit të këmbimit mes Euros dhe Lekut. Ekspertët u kërkua të vlerësonin ndikimin e një liste faktorësh në një shkallë nga një deri në pesë.
Bazuar në përgjigjet e tyre, faktori kryesor që ka kontribuar më shumë në vijimësinë e rënies së kursit të këmbimit Euro-Lek ka qenë turizmi dhe, në përgjithësi, rritja e eksporteve të shërbimeve në ekonominë shqiptare. Paneli i ekspertëve e vlerësoi këtë faktor me një ndikim mesatar prej 4.5 (nga një shkallë maksimale 5).
Sipas të dhënave më të fundit të Bankës së Shqipërisë, për periudhën 9-mujore të vitit 2025, të ardhurat neto nga turizmi arritën në 2.1 miliardë euro, duke shënuar një rritje vjetore prej 19.6%. Turizmi vazhdon të jetë kontribuesi kryesor në bilancin e pagesave të vendit.
Përveç turizmit, sektori i shërbimeve në përgjithësi vijon të japë një kontribut të lartë në rritjen e eksporteve të vendit. Për 9-mujorin e vitit 2025, shërbimet sollën të ardhura neto në ekonomi prej gati 3.5 miliardë eurosh, duke u rritur me 16.4% krahasuar me një vit më parë.
Faktori i dytë më i zgjedhur nga ekspertët e anketuar janë remitancat. Ndikimi mesatar i këtij faktori në kursin e këmbimit vlerësohet në nivelin 3.91. Gjatë 9-mujorit, dërgesat e emigrantëve arritën vlerën e 817 milionë eurove, një rritje prej 5.8% krahasuar me një vit më parë. Valët e reja të emigrimit të shqiptarëve në vitet e fundit kanë rigjallëruar remitancat, duke ndikuar pozitivisht bilancin e llogarisë korrente të vendit.
Faktori i tretë për nga ndikimi, sipas ekspertëve, janë prurjet informale të valutës, me një vlerësim mesatar prej 3.83. Me një ndikim lehtësisht më të ulët vlerësohen prurjet e paligjshme të valutës, me një vlerësim mesatar 3.58. Në perceptimin e përgjithshëm, flukset informale dhe të paligjshme kanë pasur gjithmonë një ndikim të konsiderueshëm në tendencat e kursit të këmbimit, një perceptim që duket se ndahet edhe nga ekspertët.
Investimet e huaja në pasuri të paluajtshme vlerësohen gjithashtu ndër faktorët me ndikim, me një nivel mesatar prej 3.66. Sektori i pasurive të paluajtshme dominoi investimet e huaja për të katërtin vit radhazi në 2025, duke pasur një peshë gjithnjë e më të lartë. Për 9-mujorin e vitit 2025, investimet e huaja në pasuri të paluajtshme arritën vlerën e 403 milionë eurove. Vlera e investimeve të huaja në prona është rritur me 50% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Investimet në këtë sektor përbëjnë më shumë se 33% të investimeve të huaja për këtë vit, nga 23% që zinin një vit më parë.
Në renditjen e vlerësimit mesatar të ekspertëve për faktorët që kanë ndikuar kursin e këmbimit, vijon bilanci tregtar, me një mesatare vlerësimi 3.25, dhe ulja e deficitit buxhetor dhe borxhit publik, në nivelin 2.83.
Publiku mendon se euro ra nga flukset informale
Për të krahasuar mendimin e ekspertëve me atë të një publiku më të gjerë, “Monitor” realizoi një sondazh online në faqen e saj të internetit mes fundit të janarit dhe fillimit të shkurtit. Pjesëmarrësve iu parashtruan të njëjtat alternativa për faktorët kryesorë që, sipas tyre, kanë përcaktuar rënien e kursit të Euros ndaj Lekut.
Sipas përgjigjeve të sondazhit, pjesa më e madhe e pjesëmarrësve mendojnë se faktorët kryesorë që kanë sjellë rënien e kursit të Euros janë:
- Prurjet e paligjshme të valutës, me 36% të përgjigjeve.
- Prurjet informale, me 30% të tyre.
Faktorët e tjerë vijojnë me diferencë të konsiderueshme:
- Turizmi, me 13% të përgjigjeve.
- Investimet e huaja në prona, me 9%.
- Remitancat, me 5%.
Rezultatet e sondazhit tregojnë se, në perceptimin e opinionit publik, ekonomia informale dhe e paligjshme është faktori me ndikimin kryesor në rënien e kursit të këmbimit mes Euros dhe Lekut.
Sipas statistikave të Bankës së Shqipërisë, Euro u këmbye mesatarisht vitin e kaluar me 97.85 lekë, niveli më i ulët i regjistruar ndonjëherë. Megjithatë, shkalla e rënies së kursit në vitin 2025 ishte ndjeshëm më e ulët krahasuar me dy vitet e mëparshme. Për vitin 2025, kursi mesatar zyrtar i këmbimit Euro-Lek pësoi një rënie me 2.8%, nga 7.4% që kishte qenë rënia gjatë vitit 2024 dhe 8.6% që kishte qenë rënia gjatë vitit 2023.
Ngadalësimi i rënies së kursit mund të shpjegohet në një masë të konsiderueshme me ndërhyrjet e Bankës Qendrore. Sipas të dhënave zyrtare të publikuara deri tani, për nëntë muajt e parë të vitit 2025, Banka e Shqipërisë ka blerë gjithsej 825.6 milionë euro në tregun e brendshëm valutor. Kjo është vlera më e lartë historike e blerjeve të Bankës së Shqipërisë në tregun valutor për këtë periudhë të vitit. Në mungesë të këtyre blerjeve, kursi i këmbimit do të kishte pësuar një rënie edhe më të madhe.