INSTAT: Si turistët ndikuan në 54% të rritjes së çmimeve në dhjetor
Në muajin dhjetor, me një inflacion prej 2.2%, tre grupe të lidhura drejtpërdrejt me aktivitetin turistik kontribuan rreth 54% të rritjes së përgjithshme të çmimeve. Sipas të dhënave të INSTAT, grupi “Qira, ujë, lëndë djegëse dhe energji” pati një ndikim prej 0.96 pikë përqindjeje, grupi “Hotele, kafene dhe restorante” me 0.15 pikë përqindjeje, dhe grupi “Argëtim dhe kulturë” me 0.08 pikë përqindjeje.
Kjo tendencë, edhe pse më e dukshme në dhjetor, ka qenë prezente gjatë gjithë vitit. Sipas INSTAT, inflacioni mesatar në ekonomi për vitin 2025 ishte 2.2%, por struktura e tij tregon se një pjesë e konsiderueshme e rritjes së çmimeve buron nga turizmi, duke përfshirë akomodimin, shërbimet, ushqimin jashtë shtëpisë, transportin, qiratë dhe frekuentimin e lokaleve.
Të dhënat e INSTAT për vitin 2025 tregojnë se presionet inflacioniste janë duke u përqendruar dhe bërë më selektive, duke u lidhur më shumë me kërkesën sezonale dhe flukset turistike, sesa me fuqinë vendase të konsumit. Shërbimet e akomodimit kryesuan rritjen gjatë vitit të kaluar, me një shtim prej 6.5%, si dhe argëtimi dhe kultura (+5.6%), duke pasqyruar zgjerimin e aktivitetit turistik dhe rritjen e kërkesës për shërbime rekreative.
Paralelisht, janë shtrenjtuar ndjeshëm edhe shërbimet dhe produktet e konsumit jashtë shtëpisë, si kafja, çaji dhe kakaoja (+5.4%), pijet alkoolike (mbi 3%), si dhe ushqimet e përdorura gjerësisht nga sektori i bareve dhe restoranteve, si mishi dhe produktet e qumështit. Shërbimet e transportit u rritën me 3.9%, pavarësisht se grupi i transportit në total shënoi rënie, për shkak të uljes së çmimeve të karburanteve. Kjo tregon se kërkesa turistike ka rritur koston e shërbimeve, edhe kur faktorë të tjerë kanë vepruar në drejtim të kundërt.
Një element kyç në strukturën e inflacionit të vitit 2025 janë qiratë, të cilat shënuan rritje mesatare prej 4.5%. Rritja ishte e fortë në gjysmën e dytë të vitit, duke arritur kulmin në dhjetor me 8%. Ky zhvillim lidhet ngushtë me orientimin e një pjese të konsiderueshme të banesave drejt tregut të qiradhënies afatshkurtër për turistët, veçanërisht në zonat urbane dhe bregdetare.
Përshpejtimi i rritjes në fund të vitit 2025 tregon se presioni mbi tregun e strehimit pritet të vijojë edhe në muajt në vijim, duke e kthyer çështjen e qirave nga një problem tregu në një sfidë sociale dhe ekonomike. Në mungesë të politikave për rritjen e ofertës së banesave të përballueshme dhe frenimin e spekulimit, ritmi aktual i rritjes sugjeron se qiratë në Shqipëri po hyjnë në një fazë të re shtrenjtimi, shumë më agresive se ajo e viteve të mëparshme.
Sipas të dhënave nga agjencitë imobiliare në segmentin e qirave rezidenciale, sivjet çmimet për apartamente 1+1 në Tiranë kanë arritur deri në 900 euro në muaj në zonat më të kërkuara të qytetit. Të dhënat nga agjencitë e pasurive të paluajtshme tregojnë se tregu i qiradhënies po shënon rritje të vazhdueshme, me çmime që janë rritur mesatarisht 6 deri në 57% në vetëm një vit.
Rritja e çmimeve ka qenë e pranishme edhe në disa nën-grupe të tjera që lidhen me turizmin, të tilla si furnizimi i hoteleve me mobilie dhe tapiceri, importet dhe çmimet e të cilave janë rritur ndjeshëm dy vitet e fundit. Çmimet e tekstileve dhe tapeteve u rritën 5–6.4%. Në vitin 2025, vendin e kanë vizituar më shumë se 12 milionë shtetas të huaj, të cilët kanë rritur kërkesën për shërbime të shumta. Kryesuan akomodimi, kafeja, restorantet dhe argëtimi, gjë që, siç shihet nga të dhënat e inflacionit, po përkthehet në një shtrenjtim të kostos së jetesës për vendasit.