Ndryshimi i rrjedhës së lumit Ibër: Beogradi i përgjigjet Tiranës. Marko Gjuriç: Shqipëria nuk merr vendime për Serbinë, s’ka vend për Shqipërinë e Madhe.
Ministri i Jashtëm i Serbisë, Marko Gjuriç, i është përgjigjur kryediplomatit shqiptar Ferit Hoxha, pas shqetësimeve të ngritura nga Tirana lidhur me deklaratat e presidentit serb Aleksandër Vuçiç për mundësinë e ndryshimit të rrjedhës së lumit Ibër.
Gjuriç e ka cilësuar reagimin e Hoxhës si një përpjekje për të zhvendosur vëmendjen nga çështjet që Beogradi i konsideron si shkelje të të drejtave të serbëve në Kosovë. Ai deklaroi: “Ajo që po shohim është një përpjekje e qartë për të ndryshuar temën dhe për të larguar vëmendjen nga shkeljet e vazhdueshme të të drejtave themelore të popullit serb në Kosovë.”
Kryediplomati serb argumentoi se Shqipëria nuk është shtet nëpër territorin e të cilit kalon lumi Ibër dhe se nuk bën pjesë në pellgun e tij ujor. Sipas tij, për këtë arsye, Tirana nuk ka bazë territoriale apo hidrologjike për të pretenduar rol në mënyrën se si Serbia administron burimet ujore brenda territorit të saj.
Ministri serb e ka zgjeruar reagimin duke e lidhur qëndrimin e Tiranës me zhvillimet politike në rajon. “Nuk ka vend për një Shqipëri të Madhe, apo për ndonjë projekt tjetër të bazuar në ekspansionizëm etnik dhe ndryshim kufijsh, në të ardhmen evropiane të rajonit tonë”, deklaroi Gjuriç.
Reagimi i tij vjen pas deklaratës së ministrit të Jashtëm shqiptar, Ferit Hoxha, i cili tha se ndryshimi i rrjedhës së një lumi që është pjesë e një sistemi ujor ndërkufitar nuk mund të trajtohet thjesht si një çështje e brendshme e Serbisë. Hoxha kërkoi që çdo projekt që mund të ndikojë në rrjedhën, sasinë apo cilësinë e ujërave që prekin Kosovën të shoqërohet me vlerësim të ndikimit ndërkufitar dhe konsultime me palën e prekur.
Gjuriç iu referua gjithashtu qëndrimeve të fundit të Shqipërisë ndaj politikës së jashtme të Beogradit dhe kontakteve ndërkombëtare të Serbisë. “Vëmendja është prekëse, por diplomacia me altoparlant nuk i shërben asnjërit prej vendeve tona”, tha ministri serb.
Në përfundim, Gjuriç u shpreh se Tirana dhe Beogradi duhet të ulin retorikën politike dhe t’u rikthehen marrëdhënieve të fqinjësisë së mirë, të bazuara, sipas tij, në “respekt të ndërsjellë, barazi sovrane dhe bashkëpunim të vërtetë”.
Reagimi i plotë i Gjuriç në platformën X:
“E kam parë me vëmendje deklaratën e ministrit Ferit Hoxha lidhur me lumin Ibër. Ajo që po shohim është një përpjekje e qartë për të ndryshuar temën dhe për të larguar vëmendjen nga shkeljet e vazhdueshme të të drejtave themelore të popullit serb në Kosovë e Metohi, për të cilat Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme e Shqipërisë mbetet dukshëm në heshtje.
Kur shqetësimi shprehet vazhdimisht vetëm në një drejtim, ndërsa të drejtat dhe siguria e një komuniteti të tërë etnik injorohen, bëhet gjithnjë e më e vështirë që një qasje e tillë selektive të konsiderohet politikisht ose etnikisht neutrale. Lumi Ibër nuk kalon nëpër Shqipëri dhe Shqipëria nuk është shtet breglumor në pellgun e tij. Për këtë arsye, Shqipëria nuk ka asnjë bazë territoriale apo hidrologjike për të pretenduar një rol në përcaktimin e mënyrës se si Serbia menaxhon burimet ujore brenda territorit të saj, në përputhje me Kushtetutën, ligjet dhe detyrimet e saj ndërkombëtare.
Vendimi i Tiranës për t’u përfshirë në këtë çështje, ndërkohë që shpërfill presionin sistematik ndaj popullsisë serbe dhe sulmet ndaj pronës serbe, ngre në mënyrë të pashmangshme pikëpyetje për motivet politike të kësaj ndërhyrjeje. Ai ringjall gjithashtu shqetësime legjitime për koncepte të njohura rajonale që synojnë ta trajtojnë territorin dhe burimet e Serbisë si pjesë të një sfere më të gjerë politike shqiptare.
Dua të jem gjithashtu i qartë: nuk ka vend për një Shqipëri të Madhe, apo për çdo projekt tjetër të bazuar në zgjerimin etnik dhe ndryshimin e kufijve, në të ardhmen evropiane të rajonit tonë. Ajo për të cilën kemi nevojë nuk është krijimi i shteteve të reja apo më të mëdha kombëtare, por një rajon ku kufijtë ta humbin gradualisht fuqinë për të na ndarë; një rajon i hapur për njerëzit, tregtinë, bashkëpunimin dhe mirëqenien e përbashkët, duke respektuar plotësisht sovranitetin dhe integritetin territorial të çdo shteti.
Serbia është një shtet sovran dhe do të vendosë vetë se si do t’i menaxhojë burimet e saj natyrore. Shqipëria nuk do t’i marrë këto vendime dhe as askush tjetër jashtë Serbisë. Ne do të vazhdojmë të mbrojmë të drejtat e popullit tonë, integritetin e territorit tonë dhe interesat tona legjitime kombëtare. Përpjekjet për të larguar vëmendjen nga situata në terren ose për të pretenduar një rol në çështje që nuk janë në juridiksionin e Shqipërisë nuk do të kenë sukses.
Veçmas kësaj, kemi vënë re edhe interesimin e fundit të Shqipërisë për mënyrën se si Serbia e zhvillon politikën e saj të jashtme, përfshirë kë takojmë dhe përse, i shoqëruar me një dozë të panevojshme përçmimi. Vëmendja është prekëse, por diplomacia me megafon nuk i shërben asnjërit prej vendeve tona. Do të ishte më e mençur të ulej retorika dhe t’i riktheheshim të vetmes rrugë që mund të ndërtojë një të ardhme më të mirë për rajonin tonë: marrëdhënieve të fqinjësisë së mirë, të bazuara në respektin e ndërsjellë, barazinë sovrane dhe bashkëpunimin e sinqertë.”