Reuters zbulon skenarin për ndarjen e Gazës mes Hamasit dhe Izraelit
Një ndarje “de facto” e Gazës, mes një zone të kontrolluar nga Izraeli dhe një tjetre të sunduar nga Hamasi, duket gjithnjë e më e mundshme, sipas disa burimeve. Kjo zhvillim vjen ndërsa përpjekjet për të avancuar planin e Presidentit të SHBA-së Donald Trump për t’i dhënë fund luftës, përtej një armëpushimi të brishtë, kanë ngecur.
Gjashtë zyrtarë evropianë, të informuar për përpjekjet për zbatimin e fazës së ardhshme të planit, i thanë Reuters se procesi ka ngecur dhe se tani duket e mundshme që rindërtimi të kufizohet vetëm në zonën e kontrolluar nga Izraeli. Kjo mund të çojë në ruajtjen e ndarjes territoriale për shumë vite.
Sipas fazës së parë të planit Trump, i cili hyri në fuqi më 10 tetor, forcat ushtarake izraelite kontrollojnë 53% të enklavës palestineze. Kjo zonë përfshin shumicën e tokave të punueshme, Rafah në sektorin jugor, pjesë të Qytetit të Gazës dhe zona të tjera urbane. Pothuajse të gjithë dy milionë banorët e Rripit të Gazës janë të grumbulluar në kampe dhe qytete të shkatërruara në pjesën e mbetur të enklavës, e cila është nën kontrollin e Hamasit.
Pamjet e marra nga Reuters disa ditë më parë tregojnë shkatërrimin e gjerë në Qytetin e Gazës pas sulmit të fundit të Izraelit, para hyrjes në fuqi të armëpushimit, pas muajsh bombardimesh.
Faza e ardhshme e planit parashikonte një tërheqje të mëtejshme të forcave ushtarake izraelite përtej vijës së verdhë të përcaktuar nga plani Trump, krijimin e një administrate kalimtare për të marrë përsipër qeverisjen e Gazës, vendosjen e një force shumëkombëshe të cilës ushtria izraelite do t’i dorëzonte sigurinë, çarmatimin e Hamasit dhe fillimin e rindërtimit.
Megjithatë, plani Trump nuk ofron një afat kohor apo mekanizma për zbatimin e tij. Në të njëjtën kohë, Hamasi refuzon të çarmatoset, Izraeli hedh poshtë çdo pjesëmarrje të Autoritetit Palestinez në qeverisjen e enklavës dhe mbizotëron pasiguria mbi formimin e forcës shumëkombëshe.
“Ne ende po punojmë mbi ide. Të gjithë duan që lufta të mbarojë, të gjithë ne këtu duam të njëjtin rezultat. Pyetja është se si do të zbatohet”, tha Ministri i Jashtëm jordanez Ayman Safadi në konferencën e sigurisë në Manama.
Pa një shtytje të konsiderueshme nga Shtetet e Bashkuara për të thyer ngërçin, vija e verdhë duket se do të bëhet kufiri “de facto” që ndan Gazën për një kohë të pacaktuar, sipas 18 burimeve, përfshirë gjashtë zyrtarë evropianë dhe një ish-zyrtar amerikan të informuar për bisedimet.
Shtetet e Bashkuara kanë hartuar një rezolutë të Këshillit të Sigurimit të OKB-së që do t’i jepte forcës ushtarake shumëkombëshe dhe administratës kalimtare një mandat dyvjeçar. Megjithatë, 10 diplomatë thanë se qeveritë mbeten të hezituara për të vendosur trupa. Vendet evropiane dhe arabe, në veçanti, nuk ka gjasa të marrin pjesë nëse përgjegjësitë shtrihen përtej paqeruajtjes dhe përfshijnë konflikt të drejtpërdrejtë me Hamasin dhe grupet e tjera palestineze, thanë burimet.
Zëvendëspresidenti amerikan J.D. Vance dhe dhëndri i Donald Trump, Jared Kushner, thanë muajin e kaluar se fondet e rindërtimit së shpejti do të fillojnë të rrjedhin në zonën e kontrolluar nga Izraeli, edhe nëse faza tjetër e planit nuk materializohet. Ideja qendrore është të krijohen zona model ku disa banorë të Gazës mund të jetojnë. Propozime të tilla nga Shtetet e Bashkuara sugjerojnë se fragmentimi i peizazhit po evoluon drejt diçkaje më afatgjatë, tha Michael Wahid, drejtor i programit të Shteteve të Bashkuara në grupin e ekspertëve të Grupit Ndërkombëtar të Krizave.
Një zëdhënës i Departamentit të Shtetit tha se, ndërsa është bërë përparim i jashtëzakonshëm në avancimin e planit Trump, kishte ende shumë punë për t’u bërë, por nuk iu përgjigj pyetjeve nëse rindërtimi do të kufizohej në zonën e kontrolluar nga Izraeli.
Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ka deklaruar se Izraeli nuk ka ndërmend të rimarrë ose të qeverisë Gazën, pavarësisht thirrjeve nga ministrat e kabinetit të tij të ekstremit të djathtë për rivendosjen e vendbanimeve hebreje të çmontuara në vitin 2005. Ushtria izraelite gjithashtu ka kundërshtuar thirrjet për pushtim të përhershëm të Rripit të Gazës ose mbikëqyrje të drejtpërdrejtë të banorëve.
Netanyahu ka mbështetur mbajtjen e një zone tampon brenda Rripit të Gazës përgjatë kufirit, për të parandaluar një përsëritje të sulmit të Hamasit të tetorit 2023, i cili shkaktoi Luftën e Gazës. Forcat izraelite kanë vendosur blloqe betoni të verdhë për të shënuar vijën e tërheqjes dhe po ndërtojnë infrastrukturë brenda zonës nën kontrollin ushtarak izraelit.
Në Qytetin e Gazës, ushtria izraelite organizoi një vizitë për gazetarët në një pozicion të fortifikuar të ndërtuar pas zbatimit të armëpushimit. Imazhet satelitore tregojnë se atje ekskavatorët kanë grumbulluar rrënoja për të formuar kodra të larta mbrojtëse për ushtarët. Zona e pastruar është shtruar me asfalt.
Zëdhënësi i ushtrisë izraelite, Nadav Shoshani, tha se ushtarët ishin atje për të parandaluar kalimin e personave të armatosur në zonën e kontrolluar nga Izraeli, duke shtuar se do të kishte një tërheqje izraelite sapo Hamasi të përmbushte kushtet e marrëveshjes, duke përfshirë çarmatimin dhe praninë e një force ndërkombëtare sigurie në zonë.
Hamasi ka liruar 20 pengjet e fundit të gjallë që mbaheshin në Gaza dhe ka dorëzuar mbetjet e 24 pengjeve të vdekur si pjesë e fazës së parë të planit. Mbetjet e katër pengjeve të tjerë ende ndodhen në Gaza.
Hamasi ka forcuar pozicionin e tij në zonat palestineze të Qytetit të Gazës. Vendet evropiane dhe arabe dëshirojnë që Autoriteti Palestinez dhe policia e tij të kthehen në Gaza së bashku me forcën shumëkombëshe dhe të marrin pushtetin nga Hamasi. Mijëra personel i Autoritetit Palestinez, i trajnuar në Egjipt dhe Jordani, janë gati të vendosen në Gaza, por Izraeli është kundër çdo përfshirjeje të Autoritetit Palestinez.