Ish-aleati kthehet në rival dhe kryeson sondazhet: Péter Magyar sfidon Viktor Orbán! Kush është politikani 45-vjeçar që kërkon të ndryshojë Hungarinë dhe qasjen me BE-në
Péter Magyar, ish-zyrtari 45-vjeçar i elitës së Fidesz-it, i cili u largua nga pushteti në vitin 2024 duke denoncuar korrupsionin, sot udhëheq opozitën me premtimin për afrimin me Bashkimin Evropian. Ai ka përzgjedhur kandidatë për zgjedhjet parlamentare dhe synon të qetësojë marrëdhëniet me BE-në.
Në orën 9 të mëngjesit, të mërkurën, 8 prill, në Kiskunlachaza, një qytet rreth 10 mijë banorësh pranë Budapestit, qindra mbështetës janë mbledhur për të përkrahur liderin e opozitës për zgjedhjet parlamentare të së dielës, 12 prill. Në një fushatë intensive për të mposhtur kryeministrin nacionalist Viktor Orbán, lideri i partisë konservatore dhe pro-evropiane Tisza zhvillon deri në shtatë takime në ditë në zonat rurale të Hungarisë.
Magyar, duke theksuar afrimin e votimit, shprehet i kënaqur me sondazhet që i japin avantazh të madh, por u bën thirrje mbështetësve të dyfishojnë përpjekjet për të mposhtur Orbánin dhe për të siguruar një shumicë prej dy të tretash në Parlament. Kjo do t’i lejonte atij të ndryshonte Kushtetutën dhe të rikthejë shtetin e së drejtës, i dëmtuar gjatë 16 viteve të fundit.
Në turmë mbizotëron entuziazmi. “Nëse ka një mundësi për ta mundur më në fund Orbánin, është tani,” thotë Imre Nyako, 50 vjeç. Ndërsa një ish-ushtarak, Istvan Salla, 68 vjeç, thekson se dëshiron që Hungaria të dalë nga “ndikimi i rrezikshëm rus”.
Gjatë një takimi, prania e një gazetari rus nga Izvestia i jep Magyarit mundësinë të reagojë publikisht. Ai i drejtohet në anglisht duke ironizuar “lirinë” në Hungari, ndërsa turma fillon të thërrasë “Ruszkik haza!” (“Rusët në shtëpi!”), slogan historik i kryengritjes së vitit 1956. Aftësia për të reaguar shpejt dhe për t’iu përgjigjur propagandës së pushtetit konsiderohet një nga pikat e forta të tij.
Deri para dy vitesh pothuajse i panjohur, Magyar është bërë sot një kandidat serioz për të sfiduar Orbánin. Ai ka punuar për vite në nivelet më të larta të Fidesz-it dhe u bë i njohur publikisht në vitin 2024 kur denoncoi korrupsionin sistemik. Më 11 shkurt 2024, si drejtor i një agjencie shtetërore për kreditë studentore, ai dha një intervistë ku njoftoi dorëheqjen dhe kritikoi faktin se vendi kontrollohet nga “disa familje” të afërta me kryeministrin.
Arsyet e këtij ndryshimi të qëndrimit mbeten pjesërisht të paqarta. Ngjarjet lidhen edhe me ish-bashkëshorten e tij, ish-ministre e drejtësisë Judit Varga, e cila u detyrua të japë dorëheqjen pas një skandali. Magyar e përdori këtë moment për të dalë publikisht, duke mbrojtur ish-bashkëshorten, e cila më pas e akuzoi atë për sjellje të papërshtatshme, akuza që ai i mohon.
Pas jehonës së madhe të intervistës, Magyar vendosi të hyjë në politikë. Në zgjedhjet evropiane të vitit 2024 ai siguroi rreth 30% të votave, pas Fidesz-it me 45%, por përpara gjithë opozitës tjetër. Më pas themeloi partinë Tisza dhe nisi një fushatë intensive në terren.
Strategjia e tij përfshin kritika si ndaj Orbánit ashtu edhe ndaj opozitës tradicionale. Ai paraqitet si konservator dhe përdor simbole nacionaliste, duke mbështetur politika kundër migracionit dhe duke premtuar ndalimin e hyrjes së punëtorëve të huaj. Dallimi kryesor me Orbánin qëndron në premtimin për të luftuar korrupsionin dhe për të përmirësuar marrëdhëniet me BE-në, me synim rikthimin e mbi 18 miliardë eurove fonde të bllokuara që nga viti 2022 për shkak të problemeve me shtetin e së drejtës.
Në lidhje me Ukrainën, ai mban një qëndrim të kujdesshëm: kundërshton dërgimin e armëve, por nuk përjashton bashkëpunimin me BE-në, ndryshe nga vetoja sistematike e Orbánit. Kjo qasje e kujdesshme e ka ndihmuar të shmangë sulmet e mediave pranë qeverisë, të cilat e portretizojnë si tradhtar apo “marionetë të Brukselit dhe Kievit”. Ajo gjithashtu ka tërhequr votues të zhgënjyer të Fidesz-it, edhe pse disa votues të majtë mbeten skeptikë.
Në rast fitoreje, ai do të mbështetet në një grup deputetësh të përzgjedhur prej tij, shumica pa përvojë politike. Kandidatët janë kryesisht sipërmarrës dhe profesionistë lokalë. Për të shmangur gabimet, ai ka kufizuar komunikimin e tyre publik dhe vetë shmang shpesh median ndërkombëtare.
Magyar pranon një qasje populiste dhe shpesh përdor tone provokuese ndaj kundërshtarëve. Disa kritikë shohin ngjashmëri me stilin e Orbánit, por ai premton rikthimin e demokracisë. Një votuese që jeton në Gjermani shprehet se nuk është “fanatike” e tij, por dëshiron fundin e regjimit aktual. Ajo shton se nëse ai nuk mban premtimet, do të detyrohet të largohet.