Zambia zgjedh presidentin e ri, kundërshtari kryesor në burg për tradhti
Presidenti i Zambias, Hakainde Hichilema, pritet të betohet të martën për një mandat të dytë pesë-vjeçar, pas një procesi zgjedhor të kontestuar dhe arrestimit të kundërshtarit të tij kryesor, Brian Mundubile, i cili akuzohet për tradhti.
Sipas rezultateve zyrtare, Hichilema fitoi zgjedhjet e 13 gushtit me 60% të votave, ndërsa Mundubile mori 38%. Mundubile pretendoi se rezultati ishte manipuluar, por nuk pati mundësi ta kundërshtonte ligjërisht procesin, pasi gjykatat u mbyllën javën e kaluar, në ditën e fundit të afatit për depozitimin e një ankimi.
Vëzhguesit ndërkombëtarë deklaruan se dita e zgjedhjeve ishte në përgjithësi paqësore, por shprehën shqetësime lidhur me procesin e numërimit. Vëzhguesit e Bashkimit Evropian vunë në dukje se në shumë qendra numërimi rezultatet nuk u regjistruan menjëherë në dokumentet zyrtare dhe se kishte mangësi në verifikimin e të dhënave digjitale me ato në letër.
Një ditë pas zgjedhjeve, forcat e sigurisë bastisën një pronë në kryeqytetin Lusaka, të lidhur me Mundubilen. Gjatë operacionit, një ish-ministër u vra dhe u arrestuan disa figura të opozitës. Autoritetet akuzuan opozitën se po planifikonte një kryengritje të armatosur, pretendim që kundërshtarët e qeverisë e mohuan.
Mundubile dhe kandidati i tij për nënpresident, Makebi Zulu, u fshehën për disa ditë, para se të arrestoheshin nga policia javën e kaluar dhe të akuzoheshin gjatë fundjavës.
Hichilema, 64 vjeç, mori detyrën në vitin 2021, kur Zambia përballej me një krizë të rëndë ekonomike. Vendi kishte shpallur mospagimin e borxhit ndërkombëtar dhe inflacioni vjetor ishte mbi 24%. Gjatë mandatit të tij, ish-biznesmeni negocioi ristrukturimin e borxhit dhe përmirësoi marrëdhëniet me kreditorët e huaj. Edhe pse inflacioni është ulur, rritja e çmimeve dhe kostoja e jetesës vijojnë të rëndojnë mbi shumë qytetarë.
Në ceremoninë e inaugurimit në Stadiumin Kombëtar “National Heroes” në Lusaka pritet të marrin pjesë disa liderë afrikanë, mes tyre presidentët e Kenias, Botsvanës, Zimbabves, Namibisë dhe Tanzanisë. Hichilema do të betohet përkrah zëvendëspresidentes së tij, Mutale Nalumango.