Gjadri, një katedrale në shkretëtirë: 1 milion euro për një person
Më 22 gusht, në qendrën për migrantët në Shqipëri kishin mbetur vetëm 9 persona. Dhjetë ditë më parë numri ishte 17. Gjatë gjithë verës, mesatarja nuk e ka kaluar kurrë 20-ën, dhe gjithsej pak më shumë se 100 migrantë janë strehuar aty brenda një viti.
Ndërkohë, sipas planit fillestar, pritej që të strehoheshin 3 mijë persona në muaj. Kjo diferencë e madhe ka bërë që projekti të cilësohet si një dështim i kushtueshëm. Qendra, e inauguruar më 14 tetor 2024, është kthyer në një “katedrale në shkretëtirë” – një strukturë e madhe, por thuajse gjithmonë bosh.
Nga 880 vende të planifikuara, vetëm 400 janë funksionale, ndërsa burgu i parashikuar nuk është hapur kurrë. Pavarësisht deklaratave të përsëritura të kryeministres italiane Giorgia Meloni se “qendrat në Shqipëri do të funksionojnë”, situata pritet të mbetet e pandryshuar të paktën deri në verën e ardhshme, kur mund të hyjë në fuqi Pakti i ri i BE-së për azilin dhe emigracionin. Ky zhvillim ende nuk ka marrë konsensusin e shteteve anëtare.
Sipas dokumenteve të protokollit Itali–Shqipëri dhe planifikimit qeveritar, për funksionimin e dy qendrave (në Gjadër dhe Shëngjin) janë parashikuar 653 milionë euro për 5 vite. Kjo shumë përfshin ndërtimin e qendrave, kontratën me operatorin “Medihospes”, shpenzimet për misionet e policisë dhe kostot e larta të transportit me anije dhe avionë nga Italia në Shqipëri dhe anasjelltas. Kjo përkthehet në mbi 130 milionë euro në vit.
Duke marrë parasysh se deri më 25 korrik kanë kaluar vetëm 111 migrantë nëpër këto qendra, kostoja për person arrin vlerën astronomike prej mbi 1 milion euro. Ky është çmimi që, sipas raportit të Altraeconomia, kanë paguar taksapaguesit italianë për një projekt që Gjykata e Drejtësisë së BE-së ka vendosur se nuk mund të përdoret për të ndaluar azilkërkuesit nga vende të sigurta.
Për më tepër, sipas të njëjtit raport, Medihospes, kompania që fitoi menaxhimin e qendrave për 133 milionë euro për dy vitet e para, nuk ka nënshkruar ende kontratën me prefekturën e Romës, edhe pse kanë kaluar 17 muaj nga përfundimi i tenderit, kur afati maksimal për finalizimin e kontratës ishte 60 ditë.
Ministri italian i Brendshëm, Matteo Piantedosi, kishte shpresuar që Pakti i ri europian për azilin dhe emigracionin do të mundësonte funksionimin e plotë të qendrës në Gjadër. Por kjo mundësi duket gjithnjë e më larg, pasi shtetet anëtare të BE-së vazhdojnë të mos bien dakord për linjat operative të paktit.