“`html
Retail-i në 2026: Çmime në rritje, konsumatorë më kërkues
Stela Dhami, menaxhere ekzekutive e “Colliers International Albania”, analizon zhvillimin e sektorit retail në Shqipëri, duke e lidhur atë ngushtë me transformimin urban, ndryshimet në sjelljen e konsumatorëve dhe rritjen e interesit të operatorëve ndërkombëtarë.
Sipas znj. Dhami, viti 2026 parashikohet të jetë një vit kyç për ekuilibrin mes ofertës së re të hapësirave tregtare, kërkesës aktuale të tregut dhe sfidave strukturore të lidhura me çmimet, standardet dhe maturinë e sektorit.
Evoluimi i kërkesës për hapësira retail
Bazuar në tendencat aktuale dhe planet për hapje të reja (qendra tregtare, shërbime, retail street), pritet një rritje e kërkesës për hapësira retail. Kjo rritje nxitet nga:
- Futja e hapësirave të reja retail si pjesë thelbësore e ndërtimeve të reja në Tiranë dhe mbarë Shqipërinë.
- Kërkesa e konsumatorëve, të cilët përbëjnë rezidentët e rinj që kanë nevojë për shërbime dhe produkte.
- Interesi i zinxhirëve ndërkombëtarë të veshjeve dhe produkteve ushqimore për zgjerimin e aktivitetit të tyre në Shqipëri.
Një sfidë është fakti se hapësirat tregtare në katet e para, të preferuara nga zinxhirët, janë më së shumti në shitje, ndërsa operatorët kërkojnë ambiente me qira. Fragmentarizimi i pronësisë mes ndërtuesve, pronarëve të tokës dhe nënkontraktorëve e vështirëson procesin e qiradhënies, pasi secili ka qëllime të ndryshme (shitje për likuiditet versus qira afatgjatë).
Roli i projekteve të reja dhe rreziku i mbipopullimit
Zhvillimi i projekteve të reja (qendra tregtare, komplekse shumëfunksionale) pritet të kontribuojë në zgjerimin e sektorit retail. Tregu ka treguar gjithmonë kërkesë, sidomos për projekte në zona qendrore. Cilësia e produkteve dhe çmimet konkurruese do të jenë vendimtare për absorbimin e ofertës së re.
Konsumatorët tregojnë një interes të shtuar për markat ndërkombëtare, të cilat besojnë se menaxhohen me korrekësi dhe me politika më të drejta çmimesh. Për shembull, pritet hyrja në treg e “Lidl”, duke ofruar produkte cilësore me çmime konkurruese.
Konsumatorët kërkues dhe “premium retail”
“Premium retail” i drejtohet një përqindjeje më të vogël konsumatorësh. Aktualisht, kërkesa plotësohet nga ambiente tregtare multimarkash ose marka të veçanta. Tregu shqiptar ende nuk ka arritur nivelin për të tërhequr marka të luksit drejtpërdrejt me investimet e tyre, pjesërisht për shkak të madhësisë së tregut dhe fokusit të projekteve aktuale te masa e konsumatorëve.
Konsumatorët e fashës së lartë shpesh i shohin blerjet si kënaqësi në kryeqytetet e botës, të cilat janë lehtësisht të aksesueshme nga Tirana. Në mesatare, me zhvillimin e projekteve të rëndësishme në bregdet apo Tiranë, pritet që edhe marka të tilla të hyjnë në tregun tonë.
Tendenca e qirave për dyqane
Trendi i qirave për dyqane është ende në rritje, duke arritur nivele të papara më parë për tregun shqiptar. Në godinat e reja, qiratë mund të arrijnë deri në 40 EUR/m², një reflektim i nevojës për kthim të investimit dhe mbulim të kostove të shtuara gjatë ndërtimit (materiale, taksa, forcë punëtore). Në zonat qendrore, këto çmime pritet të mbeten të larta, ndërsa në periferi mund të stabilizohen.
Ndikimi i e-commerce dhe shopping online
Dyqanet fizike në Shqipëri, një treg relativisht i ri retail-i (me qendrën e parë tregtare të hapur në 2005), do të vazhdojnë të kenë peshë kryesore. Megjithatë, ato nuk duhet të jenë pasive.
Brezat e rinj, të njohur me teknologjinë, kërkojnë lehtësi në përzgjedhje dhe blerje. Prandaj, është thelbësore që dyqanet fizike të ofrojnë edhe mundësinë e blerjes online. Çelësi i suksesit do të jetë integrimi i kanaleve të shitjes fizike me ato online.
Rreziqet kryesore për sektorin retail
Rrezikun kryesor e përbëjnë madhësia dhe maturia e tregut. Zhvillimet politike negative gjithashtu frenojnë investimet, veçanërisht në sektorin retail, që lidhet drejtpërdrejt me ekonominë familjare dhe të ardhurat e konsumatorëve.
Rëndësia e standardeve ndërkombëtare
Për investitorët dhe operatorët ndërkombëtarë, cilësia e hapësirave tregtare është thelbësore për një aktivitet të suksesshëm (lartësia e katit, ventilimi, aksesi). Qendrat tregtare duhet të plotësojnë kërkesat e qiramarrësve për të lehtësuar aktivitetin e tyre.
Qëndrueshmëria është gjithashtu një faktor kërkesë për operatorët ndërkombëtarë, të cilët preferojnë qendra të certifikuara si të gjelbra (konsum i minimizuar energjie dhe uji). Shqipëria ka aktualisht dy godina të certifikuara sipas sistemeve LEED dhe BREEAM, dhe pritet që edhe qendrat tregtare të marrin të tilla certifikime, që shërbejnë si garanci efikasiteti dhe sigurie investimi.
Rekommendime për lokacionin e investimeve
Për investime në retail (dyqane, butikë, marka) për vitin 2026, rekomandohen:
- Çdo vendndodhje kryesore pranë konsumatorit.
- Zonat rezidenciale në periferi, ku po ofrohen ambiente tregtare për komunitetin.
- Rrugët kryesore me frekuentim të lartë këmbësorësh, të cilat mbeten gjithmonë një opsion i mirë.
Ndikimi i shtimit të ambienteve ndërtimore në çmim-kërkesë
Shtimi i ambienteve ndërtimore, siç ndodh me ndërtimet e reja, normalisht duhet të ushtrojë presion për uljen e çmimeve. Megjithatë, për godinat me vendndodhje qendrore, ku ka gjithmonë kërkesë nga operatorë që duan të zgjerohen, nuk pritet një ndikim i tillë.
Raporti mes retail-it, zyrave dhe banesave
Ndërtimet aktuale në Shqipëri dominohen nga sektorin rezidencial, me retail-in si pjesë të këtyre komplekseve dhe më pak zyrat. Ndërtesat me përdorim miks (mixed-use) po fitojnë popullaritet në botë për shkak të fleksibilitetit të jetesës moderne. Në Shqipëri, kombinimi rezidencial-tregtar ka filluar të aplikohet me interes, dhe pritet që së shpejti të përfshihet edhe komponenti i zyrave për ta bërë konceptin të plotë.
“`