“`html
Politico: Skenari i SHBA-së për Groenlandën ngjall shqetësime në Evropë, nga ‘pazaret’, te opsioni ushtarak
Një skenar i mundshëm për marrjen nën kontroll të Groenlandës nga Shtetet e Bashkuara po shkakton shqetësim serioz në Evropë. Sipas një analize të POLITICO, bazuar në intervista me zyrtarë të BE-së, figura të NATO-s, diplomatë dhe ekspertë të sigurisë, SHBA-të po shqyrtojnë disa hapa të koordinuar që mund të çojnë drejt shkëputjes së Groenlandës nga Danimarka dhe vendosjes së saj nën ndikimin amerikan.
Hapi i parë: Ndikimi politik dhe pavarësia
- Administrata Trump ka nxitur hapur idenë e pavarësisë së Groenlandës, një territor gjysmë-autonom i Mbretërisë së Danimarkës.
- Një sondazh i vitit 2025 tregon se 56% e banorëve do të votonin për pavarësi.
- Autoritetet daneze kanë paralajmëruar për fushata të huaja ndikimi, ndërsa media lokale raporton për aktivitete të lidhura me qarqe pro-Trump.
- Zyrtarë amerikanë, përfshirë zëvendëspresidentin J.D. Vance, kanë deklaruar se Groenlanda ka të drejtë vetëvendosjeje, duke sugjeruar një bashkëpunim të ngushtë me SHBA-në në rast shkëputjeje nga Danimarka.
Hapi i dytë: Marrëveshje strategjike me SHBA-në
- Një nga opsionet e përmendura është nënshkrimi i një Marrëveshjeje të Asociimit të Lirë (COFA), e ngjashme me ato që SHBA ka me Mikronezinë dhe Ishujt Marshall. Këto marrëveshje i japin Uashingtonit akses të gjerë ushtarak në këmbim të mbrojtjes dhe ndihmës ekonomike.
- Megjithatë, shumica e banorëve të Groenlandës kundërshtojnë bashkimin e drejtpërdrejtë me SHBA-në, ndërsa ekspertët paralajmërojnë se negociatat me Trumpin mund të rezultojnë të pafavorshme për ishullin.
Hapi i tretë: Pazare me Evropën
- Një skenar tjetër përfshin përdorimin e Ukrainës si levë diplomatike. Sipas burimeve të BE-së, SHBA mund të ofrojë garanci më të forta sigurie për Kievin në këmbim të një qëndrimi më tolerant të Evropës ndaj rolit amerikan në Groenlandë.
Hapi i katërt: Opsioni ushtarak
- Ekspertët e sigurisë paralajmërojnë se, në rast refuzimi nga Danimarka ose Groenlanda, SHBA-të kanë kapacitetin ushtarak për të marrë kontrollin e ishullit brenda një kohe shumë të shkurtër.
- Groenlanda nuk ka ushtri territoriale, ndërsa prania ushtarake daneze është minimale dhe e kufizuar.
- Një pushtim i tillë do të ishte pa bazë ligjore dhe do të rrezikonte seriozisht unitetin e NATO-s, paralajmërojnë ish-zyrtarë të lartë ushtarakë amerikanë dhe ekspertë të sigurisë.
- Megjithatë, diplomatë të NATO-s theksojnë se një skenar i tillë mbetet për momentin i largët dhe se kriza pritet të zhvillohet kryesisht përmes negociatave politike.
“`