SHBA lejon përkohësisht shitjen e naftës iraniane për të ulur çmimet globale
Shtetet e Bashkuara kanë miratuar një leje të përkohshme për blerjen e naftës iraniane në det, me qëllim lehtësimin e presionit të shkaktuar nga çmimet e larta të naftës, të cilat janë ndikuar nga konflikti SHBA-Izrael kundër Iranit. Sekretari i Thesarit, Scott Bessent, ka deklaruar se kjo masë pritet të sjellë rreth 140 milionë fuçi naftë në tregjet globale, duke kontribuar kështu në uljen e çmimit të saj.
Ky vendim pasqyron shqetësimin e Shtëpisë së Bardhë lidhur me ndikimin negativ që çmimet e larta të naftës – të cilat janë rritur rreth 50% duke tejkaluar 100 dollarë për fuçi, niveli më i lartë që nga viti 2022 – mund të kenë mbi bizneset dhe konsumatorët amerikanë, veçanërisht përpara zgjedhjeve afatmesme të nëntorit, ku republikanët synojnë të ruajnë kontrollin e Kongresit.
Propozimi i Bessent për heqjen e përkohshme të sanksioneve ka ngritur shqetësime se kjo mund të shfrytëzohet nga Irani për të financuar përpjekjet e tij luftarake. Kjo është hera e tretë brenda rreth dy javësh që SHBA-ja lehtëson përkohësisht sanksionet, pas një veprimi të ngjashëm ndaj naftës ruse.
Një licencë e përgjithshme, e publikuar në faqen e internetit të Thesarit të SHBA-së, lejon shitjen e naftës bruto iraniane dhe produkteve të naftës të ngarkuara në anije nga e premtja deri më 19 prill. Bessent ka theksuar se “duke zhbllokuar përkohësisht këtë furnizim ekzistues për botën, Shtetet e Bashkuara do të sjellin shpejt rreth 140 milionë fuçi naftë në tregjet globale”. Ai shtoi se “në thelb, ne do të përdorim fuçitë e naftës iraniane kundër Teheranit për të mbajtur çmimin poshtë ndërsa vazhdojmë Operacionin Epic Fury”.
Megjithatë, ai ka sqaruar se ky autorizim është “rreptësisht i kufizuar në naftën që tashmë është në tranzit dhe nuk lejon blerje ose prodhim të ri”, duke nënvizuar se Irani do të ketë vështirësi në qasjen në të ardhurat e gjeneruara.
Licenca specifikon se nafta iraniane mund të importohet në SHBA vetëm kur është e nevojshme për të përfunduar shitjen ose dorëzimin, megjithëse SHBA nuk ka importuar ndjeshëm naftë iraniane që nga viti 1979. Rajone si Kuba, Korea e Veriut dhe Krimea janë përjashtuar nga ky rregull.
Analistë, si David Tannenbaum, e kanë kritikuar ashpër politikën, duke argumentuar se ajo mund të financojë përpjekjet luftarake të Iranit. Kjo lëvizje vjen në një kohë kur infrastruktura energjetike në Iran dhe shtetet fqinje të Gjirit është sulmuar, dhe Irani ka mbyllur efektivisht ngushticën e Hormuzit, një kalim jetik për rreth 20% të naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në botë.
Analistët e energjisë, përfshirë Brent Erickson, theksojnë se përpjekjet e administratës për të kontrolluar çmimet nuk do të kenë një ndikim domethënës derisa ngushtica të hapet për anijet. Erickson ka shprehur shqetësimin për “shterimin e shpejtë të mjeteve ekonomike të Uashingtonit” për të ulur çmimet e naftës, duke sugjeruar se lehtësimi i sanksioneve ndaj një vendi me të cilin SHBA është në konflikt tregon mungesë opsionesh.
Kjo lëvizje pritet të përfitojë Kinën, blerësin kryesor të naftës iraniane. Ndërkohë, ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araqchi, njoftoi se Teherani ka nisur bisedimet me Tokion për hapjen e mundshme të ngushticës për anijet japoneze, pasi Japonia varet nga Lindja e Mesme për furnizimet e saj me naftë.
Ky vendim thekson ndërveprimin kompleks midis strategjisë gjeopolitike dhe presioneve ekonomike të brendshme. Ndërsa synon të stabilizojë tregjet globale të naftës, rrezikon të forcojë pa dashje një kundërshtar, duke nënvizuar zgjedhjet e vështira me të cilat përballen politikëbërësit në kohë konflikti.