Analizë: A është Donald Trump në gjendje të mirë mendore? Sipas “The Guardian”
Në një fjalim të mbajtur nga Shtëpia e Bardhë në dhjetor, Donald Trump pretendoi se administrata e tij kishte sjellë “ndryshime më pozitive” se çdo qeveri tjetër në historinë e SHBA-së gjatë 11 muajve të fundit. “Nuk ka pasur kurrë diçka të tillë,” shtoi Trump.
Është e vërtetë që mandati i tij ka qenë i pazakontë, duke përfshirë disa aspekte që presidenti mund të mos i vlerësojë. Kjo për shkak se Trump, 79 vjeç, ka treguar një sjellje të çrregullt dhe ndonjëherë konfuze gjatë vitit 2025, duke ngritur pikëpyetje në lidhje me performancën e tij mendore dhe fizike.
Trump është shfaqur në gjumë gjatë disa takimeve. Në raste të tjera, ai është larguar nga tema, duke hyrë në deklarata të çuditshme mbi dekorin e brendshëm ose duke folur për balenat dhe zogjtë. Shfaqjet e tij publike kanë pasur mungesë fokusi dhe ai ka përdorur fjalime për të folur pa pushim rreth mënyrës se si Barack Obama zbriste shkallët ose për të shpikur histori rreth “Unabomber”. Sjellja e tij e paparashikueshme ka detyruar Shtëpinë e Bardhë të mbrojë vazhdimisht mprehtësinë mendore të Trump, shpesh me terma hiperbolikë. Vetë Trump është mburrur se ka “kaluar me sukses” një vlerësim që teston për shenjat e hershme të demencës, por gjatë 11 muajve të tij në detyrë, janë grumbulluar shembuj të sjelljes së pazakontë.
Në mesin e korrikut, Trump tregoi një histori të detajuar se si xhaxhai i tij, profesori i ndjerë John Trump, i kishte dhënë mësim Ted Kaczynskit, i njohur si “Unabomber”, në Institutin e Teknologjisë në Masaçusets (MIT). Trump kujtoi: “I thashë: ‘Çfarë studenti ishte ai, xhaxha John? Dr. John Trump.’ Më tha: ‘Çfarë studenti? Seriozisht, i mirë. Ai korrigjonte, vinte vërdallë duke i korrigjuar të gjithë.’ Por nuk funksionoi shumë mirë për të.” Problemi është se kjo histori nuk ka mundësi të jetë e vërtetë. Së pari, xhaxhai i Trump vdiq në vitin 1985 dhe Kaczynski u identifikua publikisht si “Unabomber” vetëm në vitin 1996. Së dyti, Kaczynski nuk studioi në MIT.
Më vonë atë muaj, gjatë një takimi me presidenten e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, Trump kaloi papritur nga diskutimi për imigracionin në të folurit me zë të lartë për “mullinjtë me erë”. Duke folur pa ndërprerje dhe pa asnjë nxitje për 2 minuta, Trump pretendoi pa prova se ata i drejtojnë balenat “lokomotivisht” dhe se energjia e erës “vret zogjtë” (përqindja e zogjve të vrarë nga turbinat është e vogël krahasuar me numrin e vrarë nga macet shtëpiake dhe nga fluturimi i tyre në linjat e energjisë).
Një incident tjetër që ngriti pikëpyetje në lidhje me gjendjen mendore të Trump ndodhi në shtator. Trump thirri komandantët më të lartë ushtarakë të vendit në një takim në Virxhinia dhe u mbajti një fjalim ku lavdëronte sukseset e tij të supozuara, përpara se të thoshte: “Amerika respektohet përsëri si vend. Ne nuk respektoheshim me Bidenin. Ata e shikonin duke rënë nga shkallët çdo ditë. Çdo ditë, djali po bie nga shkallët.” Trump vazhdoi: “Unë thashë: ‘Nuk është presidenti ynë. Nuk mund ta kemi’. Jam shumë i kujdesshëm, e dini, kur zbres shkallët sepse eci shumë ngadalë. Askush nuk duhet të vendosë rekord, thjesht përpiqu të mos biesh sepse nuk funksionon mirë. Disa nga presidentët tanë kanë rënë dhe kjo është bërë pjesë e trashëgimisë së tyre. Ne nuk e duam këtë. Duhet të ecim mirë dhe lehtë. Nuk ke pse të vendosësh ndonjë rekord. Ji i qetë, ji i qetë kur zbret, por mos, mos zbrit shkallët. Kjo është e vetmja gjë me Obamën, nuk kisha respekt për të si president, por ai i zbriste ato shkallë… nuk e kam parë kurrë – da da da da da da, bop, bop, bop. Ai zbriste shkallët dhe nuk do të mbahej. Thashë, është shkëlqyeshëm, por nuk dua ta bëj. Mendoj se mund ta bëj, por përfundimisht gjërat e këqija ndodhin dhe kjo duhet vetëm një herë, por ai bëri një punë të keqe si president.”
Shtëpia e Bardhë ka hedhur poshtë vazhdimisht pyetjet në lidhje me mprehtësinë mendore të Trump. Një zëdhënës i tha “The Guardian” më parë këtë vit se “mprehtësia e tij mendore është e pakrahasueshme”, ndërsa Ronny Jackson, një kongresmen republikan që më parë shërbente si mjek i Trump, pretendoi se ai ishte “presidenti më i shëndetshëm që ky komb ka parë ndonjëherë”.
Megjithatë, spekulimet mbi shëndetin e Trump nuk kanë gjasa të zhduken. “Daily Beast” raporton se demokratët po planifikojnë ta bëjnë mprehtësinë dhe gjendjen e tij mendore një çështje kyçe përpara zgjedhjeve të mesit të mandatit të vitit të ardhshëm. Ata do të kenë në favor një sasi të konsiderueshme “municionesh”. Në nëntor, Trump, personi më i vjetër që është inauguruar si president, tha se i ishte nënshtruar një MRI, por nuk mund të kujtonte se cila pjesë e trupit iu nënshtrua skanimit. Atë muaj ai gjithashtu u duk se ra në gjumë gjatë një takimi në Zyrën Ovale. E njëjta gjë ndodhi gjatë një takimi të kabinetit në fillim të dhjetorit dhe përsëri dy javë më vonë, në një konferencë shtypi që njoftonte reformat e kanabisit.
Më herët këtë vit, Trump e ngatërroi Shqipërinë me Armeninë kur diskutoi një marrëveshje paqeje që përfshinte këtë të fundit. Duke diskutuar për autizmin në një fjalim në Shtëpinë e Bardhë, ai foli me vete rreth “disa elementëve gjenialë që mund t’i jepen një foshnjeje”. Duke njoftuar se do të jepen 13 grante për të hetuar autizmin, Trump shtoi: “Asgjë e keqe nuk mund të ndodhë, vetëm e mira mund të ndodhë.”
Ndër këto momente ka pasur edhe incidente ku Trump sulmon pa u ndalur. Në dhjetor, ai i shpalli emigrantët somalezë “mbeturina” dhe me një veprim që tronditi edhe disa republikanë, në thelb fajësoi Rob Reiner për vdekjen e tij. Trump gjen kohë për të thënë dhe bërë këto gjëra pavarësisht një orari të reduktuar. Mesatarisht, ngjarjet e planifikuara të Trump fillojnë vetëm rreth mesditës dhe zakonisht mbarojnë në orën 5 pasdite, një ditë pune më e shkurtër krahasuar me mandatin e tij të parë, zbuloi “New York Times” ndërsa numri i paraqitjeve të tij zyrtare është ulur me 39%.
Një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë i tha “The Guardian”: “Jo të gjitha takimet e presidentit janë të listuara në udhëzimet e përditshme që shpërndahen në shtyp.” Liz Huston, ndihmës-sekretarja e shtypit e Shtëpisë së Bardhë, tha në një deklaratë me e-mail: “The Guardian është një zëdhënëse e krahut të majtë që duhet të turpërohet thellësisht që publikon këto gjëra të pavërteta. Siç e ka bërë të qartë mjeku i Presidentit, Dr. Sean Barbabella, vazhdimisht – dhe siç e sheh populli amerikan me sytë e tij çdo ditë – Presidenti Trump mbetet në një shëndet të shkëlqyer në përgjithësi. Etika e palodhur e punës së Presidentit Trump, energjia e pakrahasueshme dhe aksesueshmëria historike janë në kontrast të thellë me atë që pamë gjatë 4 viteve të fundit kur media e trashëguar në dështim mbuloi qëllimisht rënien serioze mendore dhe fizike të Joe Biden nga populli amerikan. Shtyrja e këtyre rrëfimeve të rreme dhe të dëshpëruara tani për Presidentin Trump është arsyeja pse besimi i amerikanëve në media sapo ra në një nivel të ri të ulët historik.”
Një sondazh i Qendrës Kërkimore Pew në nëntor zbuloi se 56% e të rriturve amerikanë thonë se kanë “shumë” ose “disi” besim në informacionin që marrin nga rrjetet kombëtare të lajmeve, që është 11 pikë më e ulët se në mars 2025 dhe 20 pikë më e ulët se në vitin 2016. Po atë muaj, një sondazh nga Gallup zbuloi se 36% e të rriturve amerikanë miratojnë performancën e Trump, vlerësimi më i ulët i mandatit të tij të dytë. Më herët këtë vit, YouGov zbuloi se gjysma e amerikanëve mendojnë se Trump është shumë i vjetër për të qenë president.
Gjatë gjithë vitit, Shtëpia e Bardhë e ka mbrojtur me forcë Trump kundër akuzave se ai është në rënie. Megjithatë, pikëpyetjet rreth Trump, i cili do të mbushë 80 vjeç në qershor, nuk kanë gjasa të zhduken.
© Marrë nga “The Guardian”, përshtati në shqip LAPSI.al