Shëndetësia në rajon: Sa janë shpenzimet për frymë?
Financimi i sistemeve shëndetësore dhe menaxhimi i kostove të shërbimeve spitalore mbeten një sfidë e përbashkët për të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor. Të dhënat më të fundit të publikuara nga Eurostat për vitin 2024 tregojnë se sa shpenzohet realisht për banor për shërbimet e kujdesit për pacientët e shtruar (shërbimet spitalore) në të gjithë rajonin.
Sipas statistikave zyrtare, shpërndarja e këtyre shpenzimeve ndryshon ndjeshëm nga njëri vend në tjetrin:
- Shqipëria pozicionohet në krye të renditjes rajonale, duke shpenzuar 135 euro për banor për të shtruarit në spital.
- Bosnjë dhe Hercegovina renditet e dyta me 111 euro për frymë.
- Serbia ndjek me 92 euro.
- Mali i Zi raporton 79 euro.
- Në fund të listës për vitin 2024 gjendet Maqedonia e Veriut, me vlerën më të ulët prej vetëm 42 euro për banor.
Këto të dhëna përfaqësojnë shpenzimet totale, duke përfshirë si fondet publike (buxheti i shtetit dhe sigurimet shëndetësore) ashtu edhe paratë që qytetarët paguajnë direkt nga xhepi për shërbimet spitalore. Në vendet ku shteti mbulon një pjesë më të vogël të kostove, qytetarët shpenzojnë më shumë nga paratë e tyre personale, gjë që rrit automatikisht vlerën totale të raportuar për frymë.
Ky është rasti i Shqipërisë, e cila ka shpenzimet publike për shëndetësinë në nivelet më të ulëta rajonale. Megjithatë, shpenzimet për banor janë shumë të larta për shkak të pagesave direkte nga xhepi. Në shumë ekonomi të rajonit, një pjesë e konsiderueshme e shpenzimeve për kujdesin spitalor mbulohet nga pagesat direkte të pacientëve, të cilat shtohen mbi fondet publike apo ato të sigurimeve shëndetësore. Kjo bën që shifrat nominale të pasqyrojnë më shumë koston e përballueshme nga individi sesa investimin shtetëror për frymë.
Vendet e Ballkanit Perëndimor karakterizohen nga nivele të ulëta të shpenzimeve dhe investimeve publike në sistemet e kujdesit shëndetësor në rang evropian. Historikisht, ky tregues për rajonin tonë ka qëndruar nën mesataren e Bashkimit Evropian, e cila gjatë viteve të fundit luhatet midis 7% dhe 10% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB).
Brenda këtij rajoni:
- Serbia, Bosnjë dhe Hercegovina, dhe Mali i Zi mbajnë nivelet më të larta të shpenzimeve, duke qenë të vetmet vende që kalojnë pragun e 5% të PBB-së.
- Në një nivel më të ulët, Maqedonia e Veriut alokon rreth 3.8% të PBB-së për shëndetësinë publike.
- Shqipëria dhe Kosova renditen historikisht në fund të kësaj tabele rajonale. Në rastin konkret të Shqipërisë, shpenzimet për sektorin e shëndetësisë publike janë luhatur në intervalin 2.8% deri në 2.9% të PBB-së.