Hidroenergjia Mbajti Eksportet Shqiptare të Energjisë Jashtë Kostos së Karbonit të BE-së
Energjia elektrike e eksportuar nga Shqipëria drejt Bashkimit Europian nuk do të mbartë kosto të lidhur me mekanizmin europian të taksës së karbonit (CBAM). Një raport tremujor i Sekretariatit të Komunitetit të Energjisë i akordon Shqipërisë një faktor të paracaktuar emisionesh zero.
Sipas raportit të përpiluar për tremujorin e dytë të vitit 2026, energjia me origjinë nga Shqipëria rezulton të ketë një vlerë të paracaktuar prej 0 ton CO₂ për megavat-orë (MWh) dhe, si pasojë, një kosto përkatëse prej 0 euro për çdo MWh të importuar në BE.
Në krahasim, vendet e tjera të rajonit përballen me kosto të llogaritura që variojnë nga 66.773 euro për MWh për Maqedoninë e Veriut, deri në 86.421 euro për MWh për Bosnjë-Hercegovinën.
Raporti thekson se ky faktor zero për Shqipërinë lidhet drejtpërdrejt me strukturën e prodhimit të energjisë në vend. Siç thuhet në dokument, “Shqipëria, me 0.90 TWh, mbeti pothuajse tërësisht e bazuar në hidroenergji.” Prodhimi i raportuar shënoi një rritje prej 66% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Megjithatë, dokumenti bën thirrje për kujdes në interpretimin e kësaj përqindjeje, duke nënvizuar se ajo vjen nga një bazë absolute e ulët dhe se të dhënat për Shqipërinë janë të disponueshme vetëm deri më 22 qershor.
Avantazhi konkurrues i kostos është reflektuar edhe në tregtinë me Greqinë. Diferenca mesatare e çmimeve mes Shqipërisë dhe Greqisë u ngushtua në -1.6 euro për MWh, nga -10.6 euro në tremujorin e parë. Në të njëjtën kohë, eksportet nga Shqipëria drejt Greqisë u rritën rreth 3% krahasuar me një vit më parë.
“Kjo situatë është në përputhje me pozicionin eksportues të Shqipërisë, të bazuar në hidroenergji, dhe me faktorin e saj të paracaktuar zero të CBAM-it, i cili i mban eksportet konkurruese edhe kur diferenca e çmimeve është e ngushtë,” thuhet në raport.
Eksportet e programuara drejt Greqisë arritën në 196 GWh në tremujorin e dytë, duke u kthyer në nivele të zakonshme pas rritjes së nxitur nga prodhimi i lartë hidroenergjetik në fillim të vitit. Në tremujorin e parë, ato kishin arritur në 569 GWh, pothuajse trefishi i nivelit të një viti më parë. Raporti nënvizon se normalizimi në tremujorin e dytë tregon se rritja e fillimvitit ishte “një episod i nxitur nga hidroenergjia dhe jo një ndryshim i qëndrueshëm në modelet e tregtimit”. Ai gjithashtu sugjeron se statusi i përfitimit nga ky korridor me faktor zero mund të rifitojë rëndësi në periudha të ardhshme me tepricë hidroenergjetike.
Shqipëria regjistroi gjithashtu çmimin mesatar më të ulët ndër tregjet e analizuara gjatë gjashtëmujorit të parë të vitit, në 86.3 euro për MWh. Ky nivel krahasohet me 93.5 euro në Greqi, 118.3 euro në Hungari dhe 125.5 euro në Itali.