Eksportet përbënin vetëm 39% të importeve në vitin 2025, niveli më i ulët në 14 vite
Ndërsa Shqipëria ka shënuar progres në rritjen e eksporteve dhe përmirësimin e bilancit tregtar për dekada, situata është kthyer në të kundërt në tre vitet e fundit. Treguesi i mbulimit të importeve me eksport arriti në 39% në vitin 2025, duke shënuar nivelin më të ulët në 14 vite, sipas të dhënave zyrtare të INSTAT.
Pas vitit 2022, është vënë re një përkeqësim i shpejtë i këtij raporti, duke treguar një zgjerim të deficitit tregtar. Ky zhvillim sugjeron se importet po rriten ndjeshëm më shpejt se eksportet, ndërkohë që eksportet po humbasin konkurrueshmërinë.
Në vitin 2025, eksportet shënuan 346.2 miliardë lekë, me një rënie vjetore prej mbi 6%. Në të njëjtën kohë, importet arritën në 887.2 miliardë lekë, me një rënie vjetore prej vetëm 0.8%. Rënia më e theksuar e eksporteve krahasuar me importet ka çuar në përkeqësimin e raportit të mbulimit.
Për shkak të rënies së prodhimit në sektorët e bujqësisë dhe turizmit, ekonomia e vendit po rrit varësinë nga importet. Nga ana tjetër, rritja e kërkesës nga turizmi po shoqërohet me një rritje më të shpejtë të importeve sesa të prodhimit vendas.
Eksportet shqiptare mbeten të përqendruara në disa sektorë me vlerë të shtuar të ulët ose të paqëndrueshëm, si:
- Fasoneria
- Lëndët e para minerare
- Energjia elektrike
Këta sektorë janë shumë të varur nga ciklet ndërkombëtare dhe kushtet klimatike, duke i bërë eksportet të paqëndrueshme dhe të paafta për të mbajtur ritmin me rritjen e importeve gjatë periudhave të zgjerimit ekonomik.
Forcimi i lekut në vitet e fundit ka ulur vlerën e eksporteve në lekë, duke i bërë njëkohësisht importet relativisht më të lira. Ky fenomen ka penalizuar konkurrueshmërinë e eksporteve dhe ka nxitur më tej importet.
Të dhënat historike tregojnë se ecuria e eksporteve në dekadën e fundit ka qenë e paqëndrueshme. Që nga viti 2015, shitjet jashtë vendit janë ulur në 7 vite (2015, 2016, 2019, 2020, 2023, 2024, 2025), ndërsa janë rritur vetëm në vitet 2017-2018 dhe 2021-2022, periudha të karakterizuara nga rikuperimi pas pandemisë.
Tendenca e rënies së eksporteve përkon me rënien e euros, e cila ka nisur që nga viti 2015. Monedha e përbashkët, e cila këmbehej me rreth 140 lekë në 2015, ka rënë gradualisht çdo vit, duke zbritur për herë të parë nën 100 lekë në gusht 2024 dhe duke vijuar nën këtë nivel edhe në 2025. Mesatarja vjetore për vitin 2025 ishte 97.8 lekë, me një nënçmim prej gati 30%.
Sektorët prodhues të vendit kanë hyrë në një cikël krize të zgjatur, duke zbehur perspektivën e eksporteve edhe për vitin e ardhshëm. (B.Hoxha, Burimi: INSTAT)