“`html
Shqipëria: Më shumë autobusë për frymë se BE-ja, por me flotë të vjetruar
Shqipëria renditet mes vendeve me numrin më të lartë të autobusëve për frymë në Europë, por kjo nuk pasqyron një zhvillim të mirë të transportit publik.
Raporti i autobusëve urbanë dhe ndërqytetas në Shqipëri arrin 3.8 mjete për 1 000 banorë, dukshëm më lart se mesatarja e Bashkimit Europian prej 1.6.
Ky nivel i lartë i autobusëve lidhet kryesisht me mungesën e alternativave të tjera të transportit publik. Vendit i mungon një rrjet funksional hekurudhor për pasagjerë dhe lëvizja ndërqytetase mbështetet pothuajse tërësisht te transporti rrugor.
Megjithatë, kjo varësi e madhe nga autobusi nuk sjell domosdoshmërisht një cilësi më të mirë shërbimi. Një pjesë e konsiderueshme e flotës së autobusëve është e vjetëruar dhe me standarde të ulëta mjedisore.
Rinovimi i flotës dhe krahasimi me BE-në:
Sa i përket rinovimit të flotës, Shqipëria mbetet nën mesataren e Bashkimit Europian, duke e bërë modernizimin e autobusëve një nevojë urgjente.
Sipas të dhënave të Eurostat për vitin 2024, nga gjithsej 8 886 autobusë urbanë, ndërqytetas dhe elektrikë në Shqipëri, vetëm 432 janë mjete të reja. Kjo përfaqëson rreth 4.9% të flotës, duke qenë nën mesataren e BE-së prej 5.1%.
Të dhëna nga Bashkimi Europian (2024):
- Në Bashkimin Europian kishte 737 142 autobusë urbanë dhe ndërqytetas (duke përfshirë ata elektrikë, minibusë dhe autobusë të vegjël), ose 1.6 mjete për 1 000 banorë.
- Ky raport motorizimi ka qenë i qëndrueshëm gjatë 10 viteve të fundit. Në të njëjtën periudhë, numri i automjeteve për pasagjerë për 1 000 banorë është rritur ndjeshëm, nga 506 në vitin 2014 në 578 në vitin 2024.
- Vendët me numrin më të lartë të autobusëve urbanë dhe ndërqytetas për 1 000 banorë ishin Malta (4.6), Luksemburgu (4.0) dhe Estonia (3.7).
- Normat më të ulëta u regjistruan në Holandë (0.5), Gjermani (1.0) dhe Austri (1.2).
- Mesatarisht, 5.1% e flotës së autobusëve urbanë dhe ndërqytetas në BE u rinovua në vitin 2024. Norma e rinovimit tregon raportin e mjeteve të regjistruara për herë të parë ndaj totalit të flotës, duke përjashtuar automjetet e përdorura.
- Në Luksemburg u rinovua 11.6% e flotës, në Holandë 9.6% dhe në Austri 9.5%.
- Nga ana tjetër, vetëm 0.7% e flotës u rinovua në Bullgari, 2.4% në Poloni dhe 2.5% në Hungari.
Tendencat drejt mjeteve me emetime zero:
Përpjekjet për përmirësimin e cilësisë së ajrit, veçanërisht në zonat urbane, kanë rritur kërkesën për autobusë urbanë dhe ndërqytetas me emetime zero. Në nivel të Bashkimit Europian, në vitin 2024, autobusët me emetime zero përbënin një pjesë më të lartë të regjistrimeve të reja sesa automjetet e reja për pasagjerë (17.8% kundrejt 13.5%). Kjo përkthehet në 6 746 autobusë me emetime zero të regjistruar për herë të parë.
“`