Shtrenjtimi i kafesë vijon, rritja më e lartë e çmimeve në tre vjet, por konsumi arrin rekord.
Vitin e kaluar, çmimi mesatar i kafesë u rrit me 5.4%, duke shënuar ritmin më të lartë që nga viti 2022. Një filxhan kafe në zonat e preferuara të Tiranës tani kushton minimalisht 110 lekë, krahasuar me 80-90 lekë në fillim të vitit 2025. Ndërkohë, në periferi, çmimi minimal është rritur në 80-90 lekë nga 60-70 lekë më parë.
Çmimi i kafesë në vendin tonë po prek kufijtë e përballueshmërisë, duke ndikuar drejtpërdrejt ritualin e përditshëm social. Shqipëria karakterizohet nga një densitet i lartë i bareve në raport me popullsinë, ku kafeja shërben si pikë takimi për punë, biseda dhe pushim. Nga një shpenzim i vogël, kafja po shndërrohet në një barrë të papërballueshme, veçanërisht për të rinjtë, pensionistët dhe punonjësit me paga fikse.
Burime nga tregu sugjerojnë se rritja e çmimeve vjen kryesisht nga dy arsye:
- Rritja e çmimit në tregjet ndërkombëtare: Ky është faktori kryesor.
- Rritja e konsumit nga turistët: Kjo ka një ndikim të konsiderueshëm.
Sipas të dhënave nga doganat, importet e kafesë vitin e kaluar arritën një rekord prej 8.1 mijë tonë, me një rritje prej 5.3% krahasuar me vitin 2024. Shkaku kryesor i këtij shtrenjtimi të fortë lidhet me ofertën globale të kafesë, e cila është prekur nga kushtet klimatike. Prodhuesit kryesorë, si Brazili dhe Vietnami, janë goditur nga fenomene ekstreme të motit, si thatësira të gjata të ndjekura nga reshje të intesive, të cilat kanë dëmtuar rendimentin. Kafeja është shumë e ndjeshme ndaj ndryshimeve të temperaturës dhe reshjeve, duke sjellë pasoja të menjëhershme në rënie të prodhimit dhe rritje të çmimeve.
Në të njëjtën kohë, kërkesa globale për kafe ka vazhduar të rritet, sidomos në Azi dhe në tregjet urbane të vendeve në zhvillim, ku konsumi po përparon me ritme më të shpejta se në Europë dhe Amerikën e Veriut. Ky kombinim i kërkesës në rritje dhe ofertës së kufizuar ka ushtruar presion të drejtpërdrejtë mbi çmimet ndërkombëtare.
Gjithashtu, Shqipëria po përjeton një rritje të kërkesës për kafe të nxitur nga flukset turistike. Me mbi 12 milionë turistë të pritur në vitin 2025, konsumimi i kafesë në qytete si Tirana, Durrësi, Vlora dhe Saranda është bërë pjesë integrale e industrisë së turizmit. Për bizneset, kjo sjell një ndryshim të plotë të logjikës së çmimit, pasi kafja nuk u shitet më vetëm vendasve me të ardhura mesatare, por edhe turistëve europianë, të cilët janë mësuar të paguajnë 3-5 euro për një ekspres. Nëse një pjesë e konsiderueshme e klientëve është e gatshme të paguajë më shumë, çmimi i tregut zhvendoset drejt lartësisë për të gjithë, përfshirë edhe vendasit.
Rritja e çmimit të kafesë ka një ndikim të theksuar në strukturën e bizneseve të vogla, të cilat janë masivisht të lidhura me këtë produkt. Në shumë bare shqiptare, kafeja përbën një pjesë të konsiderueshme të xhiros dhe fitimit. Në një mjedis të dominuar nga turizmi, zgjedhja shpesh anon nga rritja e çmimeve, duke zhvendosur modelin e biznesit gjithnjë e më shumë drejt konsumatorit të huaj.
B.Hoxha
Burimi: Doganat