“`html
Si mund të ndikojë një sulm ndaj Iranit në tregun global të naftës dhe ekonominë
Një sulm i përbashkët i Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit ndaj Iranit, një anëtar i OPEC-ut, mund të çojë në ndërprerje të konsiderueshme të furnizimeve me naftë në Lindjen e Mesme, duke rrezikuar një recesion ekonomik global në rastin më të keq.
Irani renditet i katërti në OPEC për prodhimin e naftës, duke nxjerrë pak mbi 3 milionë fuçi në ditë në janar. Republika Islamike ndan një vijë bregdetare me Ngushticën e Hormuzit, e cila është rruga ujore më e rëndësishme në botë për tregtinë globale të naftës.
Tregu i naftës ka injoruar prej kohësh rrezikun e ndërprerjes së furnizimeve në Lindjen e Mesme. Megjithatë, sipas Bob McNally, ish-këshilltar energjie i Shtëpisë së Bardhë dhe themelues i Rapidan Energy, tregtarët po nënvlerësojnë kërcënimin e hakmarrjes iraniane ndaj një sulmi amerikan. McNally e cilësoi situatën si “një çështje serioze”.
Ai parashikoi se çmimet e ardhshme të naftës së papërpunuar ka të ngjarë të rriten me 5 deri në 7 dollarë për fuçi sapo të hapet tregtimi të dielën në mbrëmje, pasi tregu do të fillojë të llogarisë rrezikun. Të premten, çmimet e naftës Brent u mbyllën në 72.48 dollarë për fuçi, një rritje prej 1.73 dollarësh (2.45%), ndërsa WTI e SHBA-së përfundoi në 67.02 dollarë për fuçi, me një rritje prej 1.81 dollarësh (2.78%).
McNally sugjeroi se Irani mund të përpiqet të frikësojë Presidentin Donald Trump duke e bërë Ngushticën e Hormuzit të pasigurt për trafikun komercial, gjë që mund të shtyjë çmimet e naftës mbi 100 dollarë për fuçi. Ai shtoi se tregu nuk po e kupton se Teherani disponon sasi të mëdha minash dhe raketash me rreze të shkurtër veprimi, të cilat mund të ndërpresin seriozisht trafikun në këtë rrugë ujore.
Më shumë se 14 milionë fuçi në ditë kaluan përmes Ngushticës së Hormuzit në vitin 2025, duke përfaqësuar një të tretën e totalit të eksporteve botërore të naftës së papërpunuar detare, sipas Kpler. Rreth tre të katërtat e këtyre fuçive ishin të destinuara për Kinë, Indi, Japoni dhe Korenë e Jugut. Kina, ekonomia e dytë më e madhe në botë, merr gjysmën e importeve të saj të naftës së papërpunuar nga kjo ngushticë.
McNally paralajmëroi se “një mbyllje e zgjatur e Ngushticës së Hormuzit është një recesion global i garantuar”.
Matt Smith, analist i naftës në Kpler, theksoi se më shumë se 20 milionë fuçi naftë e papërpunuar ishin ngarkuar për eksport nga Arabia Saudite, Iraku, Emiratet e Bashkuara Arabe, Kuvajti dhe Katari në Gjirin Persik. Disa anije cisternë janë vërejtur duke devijuar.
McNally shpjegoi se kapaciteti rezervë i naftës në botë vjen nga shtetet e Gjirit dhe nuk do të mund të kalonte përmes ngushticës në rast mbylljeje, duke e izoluar kështu nga tregu. Rreth 20% e eksporteve botërore të gazit natyror të lëngshëm (LNG) kalojnë gjithashtu përmes ngushticës, kryesisht nga Katari, dhe nuk do të mund të zëvendësoheshin.
Në një skenar të tillë, McNally parashikoi “grumbullim, veçanërisht nga vendet aziatike” dhe “nënën e të gjitha luftërave të ofertave”. Ai shpjegoi se çmimet e naftës do të duhej të rriteshin aq shumë sa të shkaktonin një rënie ekonomike që do të ulte kërkesën për të balancuar tregun, pasi “thjesht nuk ka mjaftueshëm kërkesë diskrecionale ose elastike për naftën”.
Vetëm një pjesë e vogël e naftës së papërpunuar mund të ridrejtohet. Arabia Saudite ka një tubacion që shtrihet nëpër vend drejt Detit të Kuq, ndërsa Emiratet e Bashkuara Arabe kanë një tubacion që anashkalon Ngushticën e Hormuzit.
Sipas raporteve të mediave shtetërore, Irani ka nisur sulme me raketa ndaj bazave amerikane në Katar, Kuvajt, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Bahrein. Këto sulme mund të ndikojnë në trafikun përmes Ngushticës së Hormuzit, tha Tom Kloza, drejtor në Kloza Advisors. Kloza theksoi se “sulmi i Iranit ndaj fqinjëve të tjerë në Gjirin Persik ndryshon llogaritjet dhe ushtron presion mbi siguruesit që ose të rrisin agresivisht tarifat e anijeve cisternë për udhëtimin në Ngushticën e Hormuzit, ose të refuzojnë të sigurojnë çdo trafik”.
Administrata Trump mund të përdorte Rezervën Strategjike të Naftës (SPR) nëse çmimet e naftës rriten ndjeshëm, tha Kevin Book, drejtor menaxhues i Kërkimit në ClearView Energy Partners. Rezerva ka një inventar prej rreth 415 milionë fuçish. Megjithatë, Book paralajmëroi se “në krizat e furnizimit, kohëzgjatja ka rëndësi. Edhe shkalla ka rëndësi. Një krizë e plotë në Hormuz mund të tejkalojë kompensimet e ofruara nga stoqet strategjike në SHBA dhe anëtarët e IEA-s.”
“`