Analiza e titullit dhe përmbajtjes:
Titulli origjinal: ‘Precedent i rrezikshëm’: Drafti për tenderat e AKSHI pritet me kritika në Kuvend
Përmbajtja origjinale: Artikulli trajton një projektligj të qeverisë, të mbështetur nga mazhoranca socialiste, që synon transferimin e detyrës së administrimit të tenderave për infrastrukturën digjitale shtetërore nga Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit (AKSHI) tek një shoqëri aksionere me pjesëmarrje publike dhe private. Opozita kundërshton fuqishëm këtë nismë, duke e konsideruar atë si një precedent të rrezikshëm, të nxitur nga hetimet e Prokurorisë së Posaçme kundër grupit kriminal në krye të AKSHI-t. Shqetësimet kryesore të opozitës dhe disa deputetëve socialistë lidhen me sigurinë e të dhënave sensitive, transparencën në menaxhimin e tenderave dhe mundësinë e privatizimit të infrastrukturës kritike digjitale. Deputeti socialist Erjon Malaj, autor i projektligjit, thekson se ndryshimet janë të nevojshme për shkak të zhvillimit teknologjik dhe se nuk cënojnë sigurinë e të dhënave apo kompetencat e AKSHI-t. Ai sqaron se bëhet fjalë për një ndarje funksionesh, ku shoqëria e re do të merret me operimin, mirëmbajtjen dhe zhvillimin, ndërsa AKSHI do të ketë rol standardizues.
Projektligji nuk përmban gjuhë urrejtjeje, dhunë, diskriminim, përmbajtje eksplicite ose përmendje të ndjeshme. Ai është i përshtatshëm për rishikim.
Rishkrimi i artikullit:
‘Precedent i rrezikshëm’: Drafti për tenderat e AKSHI-t merr kritika në Kuvend
Komisionet parlamentare, me votat e mazhorancës, miratuan të hënën një nismë ligjore të mbështetur nga qeveria, e cila synon transferimin e tenderave të Agjencisë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit (AKSHI) tek një shoqëri aksionere me pjesëmarrje publike dhe private.
Sipas projektligjit të depozituar në Kuvend nga deputeti socialist Erjon Malaj, AKSHI, agjencia që administron infrastrukturën digjitale shtetërore, nuk do të kryejë më prokurime dhe lidhje kontratash për mirëmbajtjen e platformave. Kjo detyrë do t’i kalojë një shoqërie të teknologjisë informative dhe komunikimit (TIK), ku shteti zotëron të paktën 51% të aksioneve.
Deputetët e opozitës kundërshtuan projektligjin, duke e konsideruar atë të nxitur nga hetimet e Prokurorisë së Posaçme. Këto hetime zbuluan ekzistencën e një grupi të strukturuar kriminal në krye të AKSHI-t, i akuzuar për kontrollin e tenderave me vlerë dhjetëra milionë euro për infrastrukturën digjitale të shtetit. Mes të akuzuarve janë biznesmeni Ergys Agasi dhe ish-drejtoresha e AKSHI-t, Mirlinda Karçanaj.
Opozita ngriti gjithashtu shqetësime mbi sigurinë e të dhënave sensitive të menaxhuara nga agjencia. Këto shqetësime u shprehën, në një formë më të zbutur, edhe nga deputetë socialistë.
“Nëse një institucion është nën akuzë për shpërdorim dhe lidhje kriminale, përse nuk kryhet më parë një audit i thelluar financiar, teknik dhe i sigurisë?”, pyeti deputetja e PD-së, Jorida Tabaku, gjatë diskutimit në Komisionin e Ligjeve. Ajo kërkoi që para kalimit të tenderave në kompani me pjesëmarrje private, të ketë transparencë për menaxhimin e tyre ndër vite. Tabaku gjithashtu shprehu shqetësim për garantimin e sigurisë së të dhënave sensitive me kalimin e infrastrukturës kritike digjitale, databazave, sistemeve shtetërore dhe rrjeteve të komunikimit në menaxhimin e sektorit privat.
“Kjo përbën një precedent të rrezikshëm,” tha Tabaku, duke shtuar se nisma bie në kundërshtim me procesin e integrimit europian dhe standardet e menaxhimit të infrastrukturave kritike në vendet e Bashkimit Europian.
Edhe në komisionin për Çështjet e Brendshme dhe Mbrojtjen, projektligji u prit me shqetësime të ngjashme. “Ka shumë pikëpyetje të mëdha që lidhen me Sigurinë Kombëtare, pasi hetimet treguan se persona të lidhur me krimin e organizuar kanë pasur akses në të dhëna sensitive. A sjell ky model më pak probleme?”, u drejtua deputeti i partisë “Mundësia”, Erald Kapri. Ai kërkoi gjithashtu sqarim nga qeveria se si do të përcaktohej kompania private që do të bëhej aksionere, pasi dispozitat e reja nuk specifikonin nëse zgjedhja do të bëhej me garë apo në mënyrë preferenciale.
Shqetësimi për mbrojtjen e të dhënave u nda edhe nga deputetë socialistë. Deputeti Ilir Pendavinji ngriti pyetje nëse ky model krijon probleme me cënimin e rolit të AKSHI-t, nëse është një formë privatizimi i sistemeve shtetërore dhe si garantohet kontrolli financiar dhe transparenca e shoqërisë aksionere që do të menaxhojë këto sisteme.
Ndryshimet e propozuara nga deputeti Malaj u paraqitën në Kuvend me mbështetjen dhe konsultimin paraprak të AKSHI-t dhe Ministrisë së Ekonomisë dhe Inovacionit, siç u pranua nga përfaqësues të këtyre institucioneve në komision.
Malaj theksoi se ndryshimi i ligjit vjen si nevojë për zhvillimin teknologjik dhe sfidën e re të mirëmbajtjes dhe funksionimit të sistemeve dhe platformave. Ai shtoi se pronarët e tyre do të vazhdojnë të jenë institucionet publike dhe se ndryshimet nuk cënojnë sigurinë e të dhënave, as nuk prekin kompetencat e AKSH-it. “Ka ndarje funksionesh: shoqëria ka operimin, mirëmbajtjen dhe zhvillimin,” tha Malaj.
Lidhur me shqetësimet për hetimet për abuzim me tenderat, Malaj i konsideroi ato legjitime, por theksoi se ato i përkasin një dimensioni tjetër, atij të përgjegjësive individuale penale.
Praktika e ndryshimeve ligjore përmes propozimeve të deputetëve socialistë nuk është e re dhe është aplikuar disa herë gjatë legjislaturës së kaluar. Njëkohësisht, mazhoranca socialiste po shkon drejt menaxhimit me shoqëri aksionere publike dhe private në disa sektorë të ndjeshëm, përfshirë edhe atë të mbrojtjes.
Sipas dispozitave të reja, AKSHI-it do t’i njihen vetëm funksione me natyrë standardizuese teknike, arkitekturore të sistemeve dhe mbështetëse teknike, si dhe monitorimi i sistemeve të qeverisjes elektronike. Ndërkohë, sistemet, platformat ose infrastruktura e Teknologjisë së Informacionit do të kalojnë, sipas nismës, “në administrim të shoqërive operatore TIK për qëllime zhvillimi, operimi ose mirëmbajtjeje”. Institucionet publike përfituese do të paguajnë shoqëritë operatore TIK bazuar në kontrata shërbimi për mirëmbajtjen e sistemeve.
Normat e larta të fitimeve neto në raport me të ardhurat janë karakteristikë e subjekteve ekonomike që kanë fituar prokurime publike nga AKSHI, një zyrë në varësi të kryeministrit që merret me infrastrukturën digjitale të shtetit. Drejtoresha e këtij institucioni, Mirlinda Karçanaj, u mor e pandehur për veprën penale të shkeljes së barazisë në tenderë, në formën e bashkëpunimit në kuadër të një grupi kriminal, krahas Ergys Agasit, Ermal Beqirit dhe disa personave të tjerë.