Analiza e REL: Rruga Ballkanike, Shpresë dhe Tragjedi për Migrantët Kinezë
Përpjekja për të kaluar ilegalisht nëpër rrugët e Maqedonisë së Veriut, javën e kaluar, përfundoi tragjikisht për dy migrantë nga Kina. Një grua kineze, 41 vjeçe, humbi jetën në vendngjarje kur një kamion me targa serbe doli nga rruga Valandovë-Doiran dhe u përmbys në orën katër të mëngjesit të 20 nëntorit.
Bashkudhëtari i saj në këtë “rrugë vdekjeje” ishte 41-vjeçari me inicialet L.SH., i cili vdiq një ditë më vonë pasi u shtrua në Klinikën e Nefrologjisë me lëndime të rënda. Gjithashtu, shtatë migrantë të tjerë, të cilët sipas policisë kishin hyrë në kamion pa dijeninë e shoferit, u plagosën. Ata u shpëtuan dhe nxorën nga kamioni i përmbysur nga ekipet zjarrfikëse të Gjevgjelisë dhe Strumicës.
Migrantët u dërguan në qendrën e pritjes “Vinojug” në Gjevgjeli, prej nga u transportuan në spitale sipas nevojës. Organizata Ndërkombëtare për Migracion (IOM) njofton se organet kompetente po hetojnë rastin.
“Aleancat e kontrabandistëve përgjatë rrugës lindore-mesdhetare shfrytëzojnë cenueshmërinë e migrantëve, duke i ekspozuar ata ndaj udhëtimeve të rrezikshme dhe abuzimeve. Këto rrjete më së shpeshti bien në kontakt me migrantët përmes mjeteve digjitale, platformave online dhe ndërmjetësve,” deklaroi Aleksandar Sazdovski nga IOM.
Ky nuk është rasti i vetëm. Më herët, policia zbuloi tre migrantë kinezë në një veturë “BMW” me targa luksemburgesiase, drejtuar nga një 22-vjeçar nga Negotina. Kontrollet shtesë nga Ministria e Punëve të Brendshme (MPB) treguan se targat i përkisnin një automjeti tjetër, duke implikuar një operacion kontrabande me dokumente dhe mjete transporti të falsifikuara. Kontrabandisti u arrestua, ndërsa migrantët u dërguan në qendrën e pritjes në Gjevgjeli.
Në qendrën e pritjes “Vinojug”, e cila ndodhet pranë pikës kufitare jugore me Greqinë, nuk u gjetën më migrantë kinezë gjatë vizitës së ekipit të Radios Evropa e Lirë. Aty u gjetën vetëm 10 migrantë nga Nepali, Sudani dhe Bregu i Fildishtë, të cilët po merrnin kujdes mjekësor nga Sandra Tomovska dhe ekipi i Kryqit të Kuq.
“Personat që kishin lëndime më të lehta dhe që morën trajtim mjekësor në Spitalin e Përgjithshëm të Gjevgjelisë dhe Qendrën e Urgjencës në Shkup, u sollën këtu. Migrantët që kishin nevojë për terapi më të lehtë u vendosën në ambulancën tonë brenda qendrës tranzitore, ndërsa çdo gjë tjetër iu nënshtrua trajtimit nga Ministria e Shëndetësisë dhe Organizata Ndërkombëtare për Migracion,” tha Tomovska.
Numri i personave në qendrën “Vinojug” ndryshon ditë për ditë, në varësi të punës së policisë kufitare dhe Frontex-it. Tomovska nuk zbuloi motivet e migrantëve kinezë, duke theksuar se:
“Njerëzit tregojnë lloj-lloj historish, por ajo që ne mbajmë në konfidencialitet të plotë dhe përpiqemi të ruajmë dinjitetin e tyre njerëzor – është se çfarëdo që ndahet mes nesh, mbetet mes nesh. Historitë e tyre janë të trishtueshme, tragjeditë njerëzore janë të vrazhda. Por, këtu është Kryqi i Kuq për të ulur cenueshmërinë e tyre.”
Pranë selisë së Kryqit të Kuq në qendrën pritëse, shiheshin mjete të sekuestruara transporti – makina, furgona dhe kamionë – të përdorura për kontrabandimin e migrantëve, të cilat tani ishin pjesë e procedurave gjyqësore.
IOM nuk ka informacione specifike për arsyet e emigrimit të tyre, por thekson se migrantët në rrugën lindore-mesdhetare kryesisht largohen për arsye socio-ekonomike, luftëra apo konflikte.
Rruga Mbetet Transitore
Në rrugën ballkanike, Maqedonia e Veriut shërben si pengesë mes Serbisë (ku migrantët kinezë hyjnë ligjërisht pa viza) dhe Greqisë (ku kalojnë ilegalisht për në BE). Sipas Ministrisë së Brendshme, numri i hyrjeve të paligjshme të migrantëve kinezë në vitin 2025 ka qenë 54, një rënie krahasuar me 98 në vitin 2024.
“Në shumicën e rasteve, migrantët nga Kina hyjnë ligjërisht në Serbi, nga ku kalojnë ilegalisht kufirin me Maqedoninë e Veriut me ndihmën e kontrabandistëve, kalojnë tranzit në pjesën jugore të vendit, pra kufirin me Greqinë, ku përsëri kalojnë ilegalisht kufirin me Greqinë,” shpjegoi Ministria e Brendshme.
Deri më 25 nëntor, nuk ishte regjistruar asnjë kërkesë për azil nga shtetas kinezë, duke treguar se Maqedonia e Veriut është thjesht një ndalesë në rrugën drejt BE-së.
A do të Vazhdojë Gjendja e Krizës?
Qendra për Menaxhimin e Krizave raporton rregullisht qeverisë gjendjen në qendrat tranzitore. Situata aktuale është e qetë, megjithëse më 18 nëntor pati tre raportime për rrezik të lartë nga rritja e fluksit të migrantëve.
“Institucionet kompetente… kanë komunikim, koordinim dhe bashkëpunim të vazhdueshëm me Qendrën për Menaxhim të Krizave,” njoftoi qeveria.
Gjendja e shpallur e krizës në territorin e shtetit skadon më 31 dhjetor. Ende nuk dihet nëse Kuvendi do të votojë zgjatjen e saj.
Të dhënat nga Frontex tregojnë se në nëntë muajt e parë të vitit 2025, janë zbuluar 482 shtetas kinezë në Serbi dhe Bosnjë e Hercegovinë gjatë kalimeve të paligjshme. Trendi tregon një rritje, me katër grupe prej mbi 50 personash secila të identifikuar kohët e fundit.
Raportet e UNHCR-së zbulojnë se nga viti 2012 deri në 2024, mbi një milion shtetas kinezë kanë kërkuar azil jashtë vendit. Arsyet kryesore janë rritja e kontrollit dhe censurës në Kinë, si dhe faktorë ekonomikë si papunësia tek të rinjtë dhe pagat e ulëta. Kjo periudhë ka shënuar edhe zgjerimin e komuniteteve të diasporës kineze, ndërsa një pjesë e konsiderueshme e migrantëve të rinj i përkasin shtresës së mesme të ulët, duke kërkuar rrugë alternative për të lënë Kinën.