## A Mund Të Vazhdojë Ecuria E Jashtëzakonshme E Tregjeve Në Zhvillim?
Ka shumë faktorë që favorizojnë tregjet në zhvillim (EM), duke i shtyrë investitorët përtej strategjisë së thjeshtë të “shit Amerikën”. Për gati dy dekada, këto tregje dukeshin se nuk arrinin të shprehnin potencialin e tyre të plotë. Ekonomitë në rritje, të cilat pritej t’u ofronin investitorëve guximshëm kthime të larta, duke përfituar nga afrimi i vendeve me të ardhura mesatare drejt pasurisë së vendeve të zhvilluara, nuk kanë arritur gjithmonë të përmbushin pritshmëritë.
Sipas Fondit Monetar Ndërkombëtar (FMN), ekonomitë në zhvillim dhe ato në zhvillim e sipër, mesatarisht, kanë shënuar një rritje më të shpejtë të prodhimit sesa ekonomitë e përparuara çdo vit gjatë këtij shekulli, shpesh me disa pikë përqindjeje diferencë. Megjithatë, pas bumit të madh të viteve 2000, bursat e tyre kanë ofruar kthime të dobëta deri vonë. Vetëm në vitin 2021, indeksi MSCI i aksioneve të EM arriti kulmin e vitit 2007, por më pas pësoi një rënie të mprehtë prej mbi 40%.
Tani, aksionet e EM po shënojnë një ringritje të fuqishme. Indeksi MSCI i tyre u rrit me 34% në vitin 2025, duke tejkaluar 21% të tregjeve të zhvilluara. Që në fillim të këtij viti, EM janë rritur me 9%. Monedhat, duke filluar nga Pesoja meksikane e deri te Ringiti malajzian, janë forcuar ndaj Dollarit. Kthimet e obligacioneve të EM në monedhë vendase kanë tejkaluar ato të borxhit amerikan apo europian me rendiment të lartë.
A mund të vazhdojë kjo ecuri e jashtëzakonshme?
Një pjesë e madhe e përgjigjes varet nga ecuria e Dollarit. Që nga fundi i viteve 1960, kur sistemi Bretton Woods nisi të shpërbëhej, Dollari ka kaluar katër periudha të mëdha rënieje. Analistët e Bank of America vënë në dukje se në çdo rast të tillë, aksionet e EM janë rritur ndjeshëm. Suksesi aktual po ndodh ndërkohë që forca e Dollarit po zbehet. Krahasuar me një shportë monedhash të vendeve të pasura, ai është aktualisht 11% nën kulmin e vitit 2025, një rënie relativisht e vogël në krahasim me 41% të periudhës 2002-2008. Nëse tregtarët vazhdojnë të shesin dollarë, asetet e EM kanë shumë hapësirë për t’u rritur.
Edhe pse qeveritë e vendeve në zhvillim po marrin gjithnjë e më shumë hua në monedhat e tyre, sidomos në Azi, ato ende mbartin borxhe të konsiderueshme në dollarë. Një dollar më i dobët e bën më të lirë shlyerjen e këtij borxhi. Në të njëjtën kohë, ai mbështet tregtinë ndërkombëtare, e cila shpesh çmohet në dollarë, siç janë eksportet e mallrave bazë. Kapitali që largohet nga Amerika duhet të gjejë destinacione të tjera. Mesatarja e portofolove të aksioneve EM, të mbajtura nga menaxherët aktivë, është pranë nivelit më të ulët të dy dekadave, duke i bërë këto asete një zgjedhje të dukshme për diversifikim.
Argumenti optimist për EM nuk mbështetet vetëm te strategjia “shisni Amerikën”. Ka tre arsye kryesore pse edhe investitorët me fokus të fortë te Amerika duhet t’i marrin në konsideratë EM:
- Çmimet relative të ulëta të aksioneve: Edhe pse aksionet EM duken të shtrenjta krahasuar me historinë e tyre (rreth 13 herë fitimet e pritshme për vitin e ardhshëm), ato mbeten rreth 40% më të lira se indeksi S&P 500 i SHBA-së. Ndërsa gjigantët amerikanë të teknologjisë mund të përfitojnë shumë nga Inteligjenca Artificiale, kompanitë në Kinë, Kore të Jugut dhe Tajvan gjithashtu synojnë përfitime nga ky trend, duke ofruar çmime më të ulëta dhe diversifikim më të madh për investitorët.
- Qëndrueshmëria: Në rast goditjesh ekonomike globale, vendet në zhvillim janë shumë më të përgatitura se më parë. Vendet me të ardhura mesatare në Amerikën Latine dhe Azi kanë ndërtuar institucione më të forta, kanë grumbulluar rezerva valutore dhe kanë fuqizuar bankat e tyre qendrore. Kjo u pa qartë në vitin 2022, kur shumë prej tyre rritën normat e interesit para FED dhe BQE, duke ulur inflacionin me sukses. Investimi në EM mbetet më i rrezikshëm se në ekonomitë e përparuara, por dukshëm më pak se më parë.
- Potenciali për të përfituar nga rritja globale: Panorama ekonomike globale duket ideale për EM. FMN parashikon një rritje të qëndrueshme të PBB-së globale në vitin 2026, edhe nëse më e ngadaltë, me EM që pritet të rriten 2.4 pikë përqindjeje më shpejt se ekonomitë e pasura. FED pritet të ulë më tej normat e interesit dhe frika për recesion është e kufizuar. Kjo situatë, as shumë e nxehtë, as shumë e ftohtë, është ideale për të nxitur investime në tregje pak më të rrezikshme, por me potencial më të lartë kthimi.
Edhe pa ndonjë ndikim nga deklaratat e Donald Trump, të cilat mund t’u jepnin investitorëve më shumë arsye për të shmangur asetet amerikane, rritja e EM mund të jetë vetëm në fillim.
Burimi: Monitor.al