Kosto të larta jetese, familjet me fëmijë, rritje rekord të shpenzimeve
Kostot për familjet me fëmijë janë rritur ndjeshëm më shumë se për familjet e tjera në vitin 2024, krahasuar me vitin 2023, sipas të dhënave nga Anketa e Buxhetit të Familjeve. Shpenzimet mujore të familjeve me dy të rritur dhe fëmijë pësuan një rritje vjetore prej 14.7% vitin e kaluar, niveli më i lartë krahasuar me tipologjitë e tjera të familjeve.
Një familje e tillë ka nevojë për 106 mijë lekë në muaj për të përballuar jetesën, rreth 14 mijë lekë më shumë se një vit më parë, ndërkohë që mesatarja është 93 mijë lekë në muaj. Kjo tregon se familjet me fëmijë janë përballur me rritje të ndjeshme të kostove për ushqim, arsim, energji dhe transport.
Personat e vetëm kanë regjistruar një rritje shumë të lehtë të shpenzimeve mujore, vetëm 1.7% më shumë se një vit më parë, duke arritur në 56,895 lekë. Ndërkohë, personat e vetëm me fëmijë në varësi kanë pasur një rritje më të ndjeshme, me 8.3%, çka tregon se kjo kategori është goditur më shumë nga rritja e çmimeve dhe nevojat bazë për kujdesin e fëmijëve.
Familjet me dy të rritur pa fëmijë kanë parë një rritje prej 10%, nga 71,792 lekë në 79,004 lekë. Nga ana tjetër, familjet më të mëdha, me tre ose më shumë të rritur pa fëmijë, kanë shënuar rritje më të moderuar të shpenzimeve, 7.7% për ato pa fëmijë dhe 5.5% për ato me fëmijë. Kjo sugjeron se ekonomitë e shkallës, ku kostot ndahen mes më shumë anëtarëve, mund të ndihmojnë në zbutjen e ndikimit të inflacionit.
Rritja e kostove për familjet me fëmijë tregon një presion më të lartë mbi familjet e mëdha dhe mund të reflektojë si efektet e inflacionit të brendshëm, ashtu edhe ndryshimet në çmimet e mallrave të konsumit bazë. Familjet me fëmijë janë më të ndjeshme ndaj ndryshimeve të çmimeve të ushqimeve. Në vitin 2024, çmimet e produkteve bazë, sidomos bulmetit, mishit, frutave dhe perimeve kanë vijuar të jenë më të larta se mesatarja e viteve të kaluara. Kjo ka bërë që shpenzimet mujore të rriten ndjeshëm për familjet që ushqejnë fëmijë në rritje.
Gjithashtu, tarifat e shkollave, çerdheve, kurseve dhe aktiviteteve jashtëshkollore janë rritur ndjeshëm. Edhe pse arsimi publik është falas, shumë familje mbështeten te arsimi privat, kurset ndihmëse apo aktivitetet sportive dhe kulturore. Këto kosto janë rritur ndjeshëm në vitin 2024, duke reflektuar inflacionin në sektorin e shërbimeve.
Ndërsa fëmijët rriten, rritet edhe numri i produkteve dhe shërbimeve që një familje duhet të blejë: veshje, libra, pajisje teknologjike, internet, etj. Përveç këtyre, nëse familja nuk zotëron banesën ku jeton, rritja e qirave ka qenë një tjetër faktor që ka rënduar buxhetin. Sipas tendencave të fundit në tregun e banesave, qiratë në qytetet kryesore si Tirana, Durrësi dhe Vlora janë rritur ndjeshëm gjatë vitit 2024, çka ndikon më fort familjet me më shumë anëtarë që kanë nevojë për më shumë hapësirë.