Washington Post: Flor Binaj, komediani që po synon politikën në Tiranë
Shqipëria, dikur e njohur si një vend i prapambetur stalinist, sot është një nga vendet kandidate kryesore për anëtarësim në Bashkimin Europian dhe ka një komedian që synon të bëhet kryetar bashkie në kryeqytet. Ky artikull nga William Booth dhe Fjori Sinoruka për Washington Post sjell në vëmendje zhvillime interesante në Shqipëri.
Disa ngjarje të kohëve të fundit nxjerrin në pah një qasje novatore nga ana e qeverisë shqiptare: ndalimi i TikTok-ut për të mbrojtur të rinjtë nga ndikimet e dëmshme në rrjetet sociale dhe dekretime e një programi të inteligjencës artificiale si ministër për të luftuar korrupsionin. Paralelisht, një nga komedianët më të njohur të vendit, i famshëm për imitime të mprehta të kryeministrit në detyrë prej vitesh, tani po garon për kryetar bashkie në Tiranë.
Kjo situatë shtron pyetjen nëse humori dhe një mënyrë e ndryshme e të menduarit mund t’i ndihmojnë një vendi të vogël ballkanik të ecë drejt Bashkimit Europian. Ekspertët vlerësojnë se kjo qasje nuk mund të dëmtojë, përkundrazi, mund të jetë e dobishme, veçanërisht për Shqipërinë, e cila historikisht ka vuajtur nga një imazh negativ, fillimisht si regjim stalinist dhe më pas i lidhur me krimin e organizuar.
Megjithatë, Shqipëria ka treguar përparim, duke u konsideruar gjerësisht si një nga kandidatët më të fortë për t’u bërë anëtare e Bashkimit Europian. Një kohë të gjatë, Shqipëria ishte mes vendeve më represive dhe më pak argëtuese në botë. Periudha e diktaturës së Enver Hoxhës, me ndërtimin e qindra mijëra bunkerëve, nuk lidhet me fjalën “humor”.
Edhe pse Shqipëria vazhdon të përballet me sfidat e korrupsionit politik dhe organizatave kriminale të përfshira në trafikun e qenieve njerëzore dhe kokainës, ka një konsensus në Bruksel se vendi ka bërë përparime në zhvillimin e një ekonomie moderne, mbrojtjen e lirisë së medias dhe forcimin e shtetit të së drejtës.
Aktualisht, nëntë vende ndodhen në procesin e anëtarësimit në BE, mes tyre Shqipëria, Mali i Zi, Bosnja, Gjeorgjia, Moldavia, Maqedonia e Veriut, Serbia, Turqia dhe Ukraina. Kroacia është i vetmi vend nga Ballkani Perëndimor që është anëtarësuar në BE që nga viti 2013. Shqipëria dhe Mali i Zi konsiderohen kandidatët më të avancuar.
Ndërkohë që Bashkimi Europian ka qenë i kujdesshëm për të shmangur “drama të reja”, siç ka ndodhur me Hungarinë dhe Viktor Orbanin, lufta në Ukrainë mund të ketë nxitur një prirje më të madhe drejt zgjerimit si një mbrojtje kundër Rusisë. Kjo ka sjellë një fokus më të shtuar drejt vendeve lindore.
Shqipëria ka demonstruar gatishmëri për të eksperimentuar dhe menduar ndryshe. Vendimi për të ndaluar TikTok-un për një vit, pas një rasti tragjik, tregon shqetësimin për ndikimin e rrjeteve sociale tek të rinjtë. Gjithashtu, emërimi i një “boti” të inteligjencës artificiale, të quajtur Diella, si ministre për të monitoruar tenderët publikë dhe luftuar korrupsionin, paraqet një hap novator.
Megjithëse kjo lëvizje mund të jetë edhe një strategji publicitare, përdorimi i inteligjencës artificiale është real. Erjon Curraj, studiues në Qendrën Shkencë dhe Inovacion për Zhvillim, shpreh shqetësimin se emërimi i AI si ministre mund të ngatërrojë sistemin teknik me rolin politik, duke krijuar boshllëqe përgjegjësie dhe duke rrezikuar kthimin e qeverisjes në spektakël.
Në këtë kontekst, spektakli mund të jetë pikërisht ajo që do të veçojë Shqipërinë, pasi kandidatët për anëtarësim pritet të ndajnë “vlerat europiane”, mes të cilave mund të përfshihet edhe aftësia për të bërë shaka pa pasoja ligjore.
Në fillim të këtij muaji, Florjan Binaj, një satirist i njohur shqiptar, shpalli kandidaturën e tij të pavarur për kryetar bashkie të Tiranës, me mbështetjen e Partisë Demokratike të opozitës. Europa ka pasur raste të mëparshme të personazheve televizivë që hyjnë në politikë, siç janë Volodymyr Zelensky në Ukrainë dhe Beppe Grillo në Itali. Amerika gjithashtu ka pasur Ronald Reagan si president, ish-aktor.
Zgjedhjet e parakohshme në Tiranë, të planifikuara për 9 nëntor, janë të nevojshme pas shkarkimit të ish-kryebashkiakut Erion Veliaj, i cili akuzohet për korrupsion, akuza që ai i mohon.
Florian Binaj ka deklaruar për “The Washington Post” se kandidon për të përmirësuar cilësinë e jetës së qytetarëve, duke u fokusuar te planifikimi urban dhe shërbimet. Ai përmend mungesën e shkollave dhe ndërtimet e tepërta në Tiranë. Binaj thekson se është jo vetëm komedian, por edhe aktivist social, ambientalist dhe arkitekt i diplomuar, dhe se hyri në botën e aktrimit duke ditur të bënte imitime, duke arritur të kishte emisionin e tij televiziv për 18 vjet.
Lutfi Dervishi, analist politik, e cilëson fushatën e Binajt si “një eksperiment të rrallë demokratik, një komedian që kandidon kundër modelit që imiton.” Ai beson se gara për kryetar bashkie pasqyron një lodhje nga politika tradicionale dhe një dëshirë për autenticitet, edhe kur shprehet përmes sarkazmës.
Binaj shpreh dëshirën për të çliruar Shqipërinë nga politika e partive të mëdha, duke sjellë më shumë profesionistë të pavarur në qeverisje, gjë që mund të ndihmojë edhe në frenimin e “ikjes së trurit”. Ai thekson se Shqipëria ka dy rrugë: korrupsioni dhe betoni, ose ndryshimi me njerëz të ndershëm dhe profesionistë.
Florian Binaj është i njohur për imitime të sakta të kryeministrit Edi Rama, i cili ka promovuar inteligjencën artificiale dhe ka ndaluar TikTok-un, dhe së fundmi është rizgjedhur për mandatin e katërt. Edi Rama, ish-basketbollist dhe artist, njihet për stilin e tij joformal, preferencën për bluza me mëngë të shkurtra, atlete dhe kapele sportive. Ai është udhëheqës i Partisë Socialiste, pro-Amerikë, pro-NATO dhe pro-BE.
Rama, i cili vetë ka elementë komikë dhe shpesh bën shaka, edhe në samite ndërkombëtare, ka mbajtur një qëndrim kritik ndaj kritikëve të Shqipërisë, duke u kërkuar atyre të “mbyllin gojën”. Ai ka lavdëruar shqiptarët në Britani për punët e vështira që kryejnë, duke thënë se Shqipëria është “i vetmi vend i rritur brenda në dhomë” krahasuar me Europën që “grindet”. Ai gjithashtu ka komentuar Brexit si një gabim kolosal.
Në vitin 2020, Rama e kishte përshëndetur Binajn në Facebook si “një djalë të pashëm, të talentuar dhe të arsimuar,” duke theksuar talentin e tij si “sozia ime”. Tani, Rama është më kritik, duke e cilësuar kandidaturën e Binajt si “një veprim të dëshpëruar nga ‘moçali’”, duke iu referuar opozitës. Megjithatë, ai shtoi se nuk e gjykon aktorin keq për rolin e ri, pasi “aktorët duhet të kenë një punë”.
Andi Hoxhaj, ekspert për Ballkanin dhe pedagog në King’s College London, e sheh kandidaturën e Binajt si “një shenjë pozitive e hapjes demokratike dhe e përparimit”, duke pasqyruar një shumëllojshmëri zërash dhe përvojash që hyjnë në politikë, siç është parë edhe në vende si Italia dhe Ukraina.