Sulmet ndaj nënstacioneve elektrike, Kievi akuzon Rusinë për “terrorizëm bërthamor”
Kievi, së bashku me autoritetet ndërkombëtare, ka dënuar sulmet e Rusisë ndaj sektorit civil të energjisë. Ukraina ka akuzuar Moskën për “terrorizëm bërthamor” pas sulmeve të ndërmarra ndaj nënstacioneve, të cilat janë thelbësore për furnizimin me energji elektrike të termocentraleve bërthamore.
“Sulmet e qëllimshme ndaj objekteve civile të energjisë, të cilat ndikojnë drejtpërdrejt në funksionimin e sigurt të instalimeve bërthamore, bartin shenjat e terrorizmit bërthamor dhe përbëjnë shkelje të rëndë të së drejtës ndërkombëtare humanitare,” thuhet në një deklaratë të Ministrisë së Jashtme të Ukrainës, datë 31 tetor.
Ministria iu referua një deklarate të një dite më parë nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike (IAEA), e cila përmendi sulme ushtarake që “kanë shkaktuar dëme në nënstacione jetike për sigurinë bërthamore në Ukrainë”. Agjencia bërthamore e OKB-së raportoi se incidentet pranë termocentraleve bërthamore të Ukrainës jugore dhe Hmelnitski i kanë shkëputur këto objekte nga linjat e jashtme të energjisë elektrike. Gjithashtu, u bë e ditur se një stacion i tretë, ai në Rivne, ishte detyruar të ulte prodhimin në dy nga katër reaktorët e tij si pasojë e sulmeve.
“Rreziqet për sigurinë bërthamore mbeten shumë reale dhe të vazhdueshme. Edhe një herë bëj thirrje për përmbajtje maksimale ushtarake në afërsi të objekteve bërthamore,” deklaroi drejtori i përgjithshëm i IAEA-së, Rafael Grossi.
Tensione të larta rreth centralit të Zaporizhjas
Vëmendja kryesore është përqendruar në centralin bërthamor të Zaporizhjas, në juglindje të Ukrainës, ku po punohet për riparimin e dëmeve të shkaktuara nga sulmet e mëparshme. “Ne po punojmë intensivisht për të krijuar kushtet e nevojshme që këto riparime shtesë të nisin. Rikthimi i kësaj linje të energjisë është thelbësor për përmirësimin e situatës së brishtë të sigurisë bërthamore në këtë vend,” tha Grossi.
Ky central, më i madhi në Evropë, është nën kontrollin rus që prej fillimit të pushtimit të plotë të Ukrainës nga Moska në shkurt të vitit 2022. Ai ka funksionuar me gjeneratorë rezervë me naftë që prej 23 shtatorit, pasi u ndërprenë linjat e jashtme të energjisë. Gjashtë reaktorët e centralit të Zaporizhjas janë të mbyllur prej tre vjetësh dhe nuk prodhojnë më energji elektrike, por iu nevojitet rryma për sistemet e sigurisë, siç janë pompat ftohëse, për të shmangur ndonjë aksident bërthamor.
Rusia mohon t’i ketë goditur infrastrukturën civile, pavarësisht provave të shumta që e dëshmojnë të kundërtën. Ukraina, nga ana e saj, i është kundërpërgjigjur Moskës duke goditur objekte me rëndësi ushtarake, shpesh thellë brenda territorit rus. Më 31 tetor, Kievi njoftoi se kishte kryer rreth 160 sulme ndaj objekteve të industrisë së naftës ruse gjatë vitit 2025, duke synuar një burim të rëndësishëm financimi për luftën e Moskës.
Vendimmarrësit perëndimorë kanë vendosur gjithashtu sanksione ndaj sektorit energjetik rus, duke e kufizuar më tej rrjedhën e parave drejt Kremlinit.