“`html
Anijet tregtare braktisin flamurin shqiptar
Në portet shqiptare vihet re një numër në ulje i anijeve tregtare që mbajnë flamurin kuqezi. Pavarësisht se ka një numër të konsiderueshëm mjetesh detare në pronësi të shqiptarëve, ata preferojnë t’i regjistrojnë këto anije në porte të tjera, si brenda Evropës, ashtu edhe jashtë saj.
“Aktualisht, rreth 40 anije të tonazheve deri në 6 mijë ton janë në pronësi të shtetasve shqiptarë,” deklaroi për BIRN inxhinieri mekanik Albert Garori, duke shtuar se vetëm shtatë prej tyre janë të regjistruara në Regjistrin Detar Shqiptar.
Specialistët e sektorit shpjegojnë se arsyeja kryesore e braktisjes së flamurit kombëtar janë tarifat më të ulëta të regjistrimit në portet alternative, por jo vetëm kaq. Vendimi ndikohet gjithashtu nga kushtet teknike të anijeve, të cilat i kanë detyruar institucionet ndërkombëtare detare t’i klasifikojnë mjetet lundruese shqiptare në listën e zezë.
Sipas një publikimi të historianëve Valter Bedini dhe Luan Shabani, pas privatizimit të Flotës Detare në vitin 1998, Regjistri Detar Shqiptar numëronte 57 anije. Deri në vitin 2012, ky numër kishte rënë në 15.
Regjistri Detar Shqiptar ka rolin e autoritetit zyrtar për certifikimin dhe mbajtjen nën flamurin shqiptar të anijeve tregtare, peshkarexhave dhe mjeteve të tjera lundruese. Ky proces kërkon dokumentacion të plotë pronësie, certifikime teknike dhe inspektime të detyrueshme sigurie. Regjistrimi bëhet pranë Drejtorisë së Përgjithshme Detare, ku verifikohen klasifikimi, gjendja teknike e anijes dhe përputhshmëria me konventat ndërkombëtare të Organizatës Botërore Detare (IMO).
IMO ka hartuar konventa me dy qëllime kryesore: rritjen e sigurisë së lundrimit dhe mbrojtjen e mjedisit. Anijet e klasifikuara si “problematike” (listat e zeza) i nënshtrohen kontrollit ndërkombëtar çdo gjashtë muaj, ndërsa ato në listat gri dhe të bardhë kontrollohen më rrallë (çdo 18 ose 36 muaj).
“IMO, si agjenci e OKB-së, ka renditur vendin tonë në listën e zezë për shkak të rrezikut që paraqesin anijet tona gjatë lundrimit,” shprehet inxhinieri Met Ypi, i cili ka pasur eksperiencë të gjatë në flotën detare dhe në institucionet detare të vendit. “Ndryshimi i flamurit bëhet në të gjithë botën, kryesisht për motive ekonomike,” shtoi ai.
Inxhinieri Met Ypi shpreh kritika ndaj punës së Regjistrit Detar, jo vetëm për numrin e kufizuar të anijeve shqiptare nën flamurin kombëtar, por edhe për mungesën e regjistrimit të anijeve të huaja.
Për të shmangur kontrollet e shpeshta, drejtuesit e anijeve shqiptare zhvillojnë veprimtaritë ekonomike kryesisht në brigjet e Afrikës Veriore, ku kontrollet periodike nuk janë të rrepta. “Ato kryejnë lundrime tranzit dhe vijnë shumë rrallë në Durrës; madje edhe personelin e ndërrojnë në portet e Mesdheut Jugor,” tha inxhinier Ypi.
Në rënie nuk është vetëm numri i anijeve që mbajnë flamurin shqiptar, por edhe ai i marinarëve. “Numri i detarëve shqiptarë të certifikuar është në rënie, pasi kapitenët dhe ekuipazhet plotësohen lehtësisht me marinarë të huaj, të cilët paguhen më pak,” theksoi inxhinier Albert Garori.
Ai shton se mbyllja e kantierit detar ka ndikuar negativisht në mundësinë e riparimit të anijeve në Durrës, duke shtuar shpenzimet, të cilat janë më të larta në portet e tjera. Garori vlerëson se institucionet e detarisë në vend janë thuajse inekzistente përballë këtyre shqetësimeve.
“Fatkeqësisht, te ne nuk bëhen kontrolle të detajuara dhe nuk vendosen detyra për kushtet e jetesës së detarëve apo sigurinë lundrimore”, nënvizoi ai.
Mosha mbi 20-vjeçare dhe gjendja teknike e anijeve përbëjnë një tjetër shqetësim për sigurinë e lundrimit. “Pronarët e anijeve zakonisht zgjedhin vetë flamurin e mjeteve të tyre lundruese, por institucionet detare shqiptare, të paktën, duhet të ofrojnë alternativën e regjistrimit në porte të njohura për certifikimin dinjitoz të të gjitha anijeve tona,” përfundoi inxhinier Met Ypi.
“`