“`html
Skema e re e kompensimit të TVSH-së në bujqësi ngre pikëpyetje tek fermerët
Paketa e re fiskale, e cila sjell ndryshime në ligjin për TVSH-në, ka nisur të krijojë konfuzion tek fermerët lidhur me mënyrën e zbatimit të saj.
Drejtues të fabrikave të përpunimit të qumështit, veçanërisht në zonën e Juglindjes, kanë pohuar se fermerët me NIPT (Numri i Identifikimit për Qëllime Tatimore) po e kuptojnë gabim funksionimin e skemës. Ata pretendojnë se kompensimi do të jetë sa 10% e vlerës së autofaturave të lëshuara nga përpunuesit.
Ky pretendim i fermerëve nuk është i saktë. Autofaturat që do të dorëzohen në administratën tatimore kanë si qëllim të dokumentojnë formalizimin e shitjeve mes fermerit dhe grumbulluesit. Pas formalizimit të shitjeve, sipas skemës së re, fermeri do të marrë mbrapsht 10% të TVSH-së që ka paguar për blerjen e plehrave kimikë, farave, pesticideve dhe fidanëve.
Në relacionin shpjegues thuhet: “Kompensimi i prodhuesve bujqësorë me normë fikse është një mekanizëm i TVSH-së për ata fermerë që nuk i nënshtrohen TVSH-së. Si të tillë, ata as nuk ngarkojnë TVSH për blerësit e produkteve të tyre bujqësore, as nuk kanë të drejtë të zbresin TVSH-në e paguar në blerje. Norma e kompensimit prej 10% ka si qëllim t’i kompensojë ata për një pjesë të TVSH-së që paguajnë për inputet, në funksion të realizimit të prodhimeve të tyre bujqësore.”
Procedura për përfitim:
- Fermeri duhet të dorëzojë kërkesën pranë administratës tatimore.
- Bashkë me kërkesën duhen dorëzuar autofaturat e lëshuara nga përpunuesi, grumbulluesi ose një agroturizëm i certifikuar, të cilat tregojnë NIPT-in e fermerit dhe numrin e llogarisë bankare.
- Kërkesa për kompensim do të paraqitet dy herë në vit:
- Brenda datës 31 Dhjetor, për furnizimet e kryera gjatë periudhës Janar-Qershor të vitit përkatës.
- Brenda datës 30 Qershor të vitit pasardhës, për furnizimet e kryera gjatë periudhës Korrik-Dhjetor të vitit paraardhës.
- Kërkesa do të dërgohet me postë ose në rrugë elektronike.
- Administrata tatimore kryen kompensimin brenda 30 ditëve nga data e paraqitjes së kërkesës.
Zbatimi i kësaj skeme, përveç formalizimit të tregtimit të produkteve bujqësore, synon të lehtësojë koston e prodhimit për fermerët duke kompensuar TVSH-në e paguar për inputet bujqësore.
Ecuria historike e TVSH-së në bujqësi:
- Prej vitit 2019 deri në dhjetor 2021, TVSH-ja për inputet bujqësore ishte zero.
- Nga 1 janari 2022, me hyrjen në fuqi të ndryshimeve fiskale, nisi zbatimi i TVSH-së 10% për inputet bujqësore.
Si funksiononte skema e mëparshme:
- Deri në vitin 2017, rimbursimi i TVSH-së 20% për fermerin kalonte nëpërmjet përpunuesve. Kjo do të thoshte se për çdo blerje me faturë tatimore nga fermeri, përpunuesi mund të kreditonte këtë vlerë në TVSH-në e tij të zbritshme. Kjo skemë e bënte ekonomikisht të leverdishme blerjen edhe me çmim të lartë për fermerin dhe siguronte një marzh fitimi të qëndrueshëm për industrinë.
- Nga viti 2019 deri në 2022, skema ndryshoi. Fillimisht, në vitin 2019, TVSH-ja në blerje nga fermerët u ul nga 20% në 6%. Më pas, skema u hoq plotësisht nga janari i vitit 2022.
- Në vend të rimbursimit të TVSH-së, qeveria aplikoi subvencione direkte deri në 10,000 lekë për kokë bagëtie/lopë për fermerët.
Në relacionin e projektligjit “Për disa ndryshime në ligjin nr. 92/2014, ‘Për tatimin mbi vlerën e shtuar në Republikën e Shqipërisë’, i ndryshuar”, Ministria e Financave thekson se nga viti 2022, kur u vendos norma 0% e kompensimit për fermerët, pati një rritje dyfish të fermerëve që përfitojnë nga subvencionet dhe një rritje dyfish të shumës së dhënë si subvencion. Për vitin 2024, rreth 14 mijë fermerë kanë marrë 2.64 miliardë lekë subvencione. Nga viti 2022, është përfshirë në masat mbështetëse edhe subvencionimi i naftës, nga i cili në vitin 2024 kanë përfituar rreth 31,500 fermerë, me një shumë prej 1.25 miliardë lekë.
“`