Në vitin 2026, agroindustria parashikon rritje të kostove dhe rënie të konsumit
Disa nga prodhuesit e produkteve vendase parashikojnë se viti 2026 mund të sjellë rritje kostosh për ta. Kjo rritje pritet të vijë si pasojë e:
* Rritjes së pagës minimale dhe kostos së fuqisë punëtore.
* Ndryshimeve të mundshme në çmimet e lëndëve të para, veçanërisht për sektorët që furnizohen nga tregjet e huaja.
**Sektori i qumështit:**
Luis Ndreka, nga kompania përpunuese e qumështit ADG (ish-Lufra), pohon se kostot do të rriten për shkak të pagave, por do të bien nga ulja e çmimit të qumështit nga ferma. Kjo e fundit shpjegohet me rritjen e prodhimit ose grumbullimit të qumështit në zonat ku operon kompania, ndërkohë që shitjet nuk janë shtuar. Ai parashikon që çmimet të mbeten stabël, të ngjashme me vitin 2025.
**Sektori i birrës:**
Prodhuesit vendas të birrës parashikojnë presion nga rritja e kostos për vitin 2026, për shkak të koniunkturave të tregjeve të huaja, nga ku furnizohen me lëndë të parë. Adrian Kostaqi, administrator i birrës “Korça”, sqaron se kostot pritet të jenë të pandryshuara në krahasim me vitin 2025, por thekson se ato varen shumë nga situata ndërkombëtare.
Faktorë kryesorë që ndikojnë janë:
* Zhvillimet e luftës në Ukrainë (vazhdimi i luftës, arritja e paqes, përfshirja e vendeve europiane në konflikt, kostot e energjisë).
* Zhvillimet e marrëdhënieve SHBA – BE, të cilat mund të sjellin ndryshime në kurset e këmbimit dhe të pasqyrohen në kostot e blerjes së lëndëve të para.
**Kërkesa për mallra:**
Prodhuesit e produkteve të bulmetit nuk presin rritje të kërkesës në vitin 2026, pasi nuk ka pritshmëri për shtim të turistëve të huaj. Luis Ndreka deklaron se kërkesa pritet të jetë njësoj si në vitin 2025. Ai sqaron se rënia e kërkesës gjatë vitit 2025 erdhi nga pakësimi i numrit të turistëve të diasporës dhe të Kosovës. Turistët e huaj, sipas tij, zakonisht nuk parapëlqejnë produktet shqiptare të bulmetit, duke kërkuar më shumë produkte të vendeve të tyre të origjinës.
Edhe për prodhuesit e birrës vendase, pritet rënie e konsumit. Adrian Kostaqi përmend si pengesë kryesore humbjen e konkurrueshmërisë së produktit vendas, për shkak të akcizës së lartë dhe rënies së kërkesës nga familjarët, si pasojë e çmimeve të larta në bare dhe restorante.
Ai thekson se tregu i birrës në Shqipëri për vitin 2026 mund të ketë një rritje shumë të lehtë (rreth 1-2%). Ndërkohë, konsumi mesatar në Shqipëri është 35-40 litra për frymë në vit, krahasuar me rreth 70 litra në BE.
Faktorë që pengojnë rritjen e konsumit të birrës vendase përfshijnë:
* Akciza e aplikuar për prodhimin vendas është e barabartë me atë të shoqërive importuese.
* Çmimet konkurruese nga birrat e importit.
* Ulja e konsumit të pijeve alkoolike në familje dhe konsumi i tyre kryesisht në bare e restorante, ku çmimet janë më të larta (200-350 lekë për shishe/kanace, krahasuar me 80-120 lekë në dyqan).
**Investimet në sektorin agroushqimor:**
Alban Zusi, drejtues i Qendrës së Eksporteve Shqiptare, deklaron se prodhuesit e produkteve bujqësore gjatë vitit 2026 do të hezitojnë të investojnë për rritje aktiviteti. Ai rendit disa arsye:
* Rënia e monedhës Euro, që favorizon importin e produkteve ushqimore me çmime më të lira, duke krijuar dominimin e mallrave të importit. Kjo situ është duke dëmtuar edhe prodhimin vendas.
* Turizmi, i cili nuk po arrin të jetë një leve mbështetëse për prodhimin vendas dhe pritet të ketë të njëjtën ecuri si në vitin 2025, për shkak të mungesës së politikave për zhvillimin e strukturave turistike.
* Rënia e Euros ka sjellë humbje prej 4-5% të të ardhurave totale për prodhuesit vendas në eksport, gjë që vështirëson rritjen e investimeve, sidomos për bizneset e vogla dhe të mesme.
* Mungesa e qartësisë për ndërmarrjen e investimeve për arritjen e standardeve të konkurrueshmërisë para anëtarësimit në BE. Bizneset nuk janë të sigurta nëse këto investime do të financohen nga fondet e BE-së apo me anë të kreditimit.
* Problemi i likuiditetit.
Për të gjitha këto arsye, Alban Zusi parashikon se investimet në sektorin agroushqimor do të jenë në stanjacion. Bizneset do të presin vitin 2027 për hapjen e fondeve të IPARD. Viti 2026 do të jetë një “vit studimi” për ta, ku do të presin çfarë do të bëjnë institucionet.