Financial Times: Izraeli kërkon rinovim të paktit ushtarak me SHBA-të
Izraeli po synon një marrëveshje të re të rëndësishme ushtarake me Shtetet e Bashkuara, ndërsa pakti aktual, me vlerë miliarda dollarë, po i afrohet skadimit. Kështu raportoi Financial Times.
Memorandumi aktual 10-vjeçar i mirëkuptimit, i nënshkruar në vitin 2016 dhe i vënë në zbatim nga viti 2019, i siguron Izraelit 38 miliardë dollarë ndihmë ushtarake, duke përfshirë financimin për sistemet e mbrojtjes raketore.
Jerusalemi Perëndimor ka shprehur dëshirën për ta zgjeruar marrëveshjen, duke vënë në fokus projektet e përbashkëta ushtarake dhe mbrojtëse përtej 3.3 miliardë dollarëve ndihmë financiare vjetore. Këtë informacion e konfirmoi për Financial Times, ish-këshilltari kryesor financiar i Ushtrisë dhe Ministrisë së Mbrojtjes izraelite, Gil Pinchas. Ai shtoi se bisedimet pritet të zhvillohen në javët e ardhshme.
Shtetet e Bashkuara janë furnizuesi më i madh i armëve për Izraelin, duke kontribuar me më shumë se dy të tretat e importeve të armëve të tij. Që nga fillimi i konfliktit në Gaza në tetor 2023, Uashingtoni ka ofruar të paktën 21.7 miliardë dollarë ndihmë ushtarake, përfshirë një rekord prej 17.9 miliardë dollarësh vetëm në vitin e parë të luftës, sipas të dhënave nga Projekti i Kostove të Luftës pranë Universitetit Brown.
Këto dërgesa kanë tërhequr vëmendjen e organizatave dhe aktivistëve për të drejtat e njeriut, duke nxitur protesta në mbarë Shtetet e Bashkuara, përfshirë në kampuset universitare dhe evente publike.
Disa dërgesa u ndaluan përkohësisht gjatë administratës së ish-Presidentit Joe Biden, por ato rifilluan dhe u përshpejtuan pas marrjes së detyrës nga Donald Trump në janar 2025. Më herët gjatë këtij muaji, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu shprehu shpresën për të “zvogëluar” varësinë nga ndihma ushtarake amerikane gjatë dekadës së ardhshme dhe nuk do të kërkonte një rinovim të plotë të marrëveshjes së vitit 2016.
Gjatë sulmit të udhëhequr nga Hamasi më 7 tetor 2023, u vranë rreth 1,200 izraelitë dhe u morën pengje 251 persona. Izraeli u përgjigj me një fushatë ushtarake në shkallë të gjerë në Gaza, e cila, sipas autoriteteve shëndetësore lokale, vrau mbi 71,000 palestinezë dhe plagosi mbi 171,000 të tjerë.
Megjithëse Izraeli dhe Hamasi ranë dakord për një armëpushim të ndërmjetësuar nga Trump në tetor, të dyja palët kanë akuzuar vazhdimisht njëra-tjetrën për shkelje. Trump njoftoi krijimin e një “Bordi Paqeje” për të mbikëqyrur financimin, sigurinë dhe koordinimin politik në Gaza gjatë një periudhe kalimtare, duke ftuar më shumë se 50 vende, përfshirë Rusinë, për t’u bashkuar.