Ndërkohë që çmimet e vajit të ullirit po bien në Bashkimin Evropian, Shqipëria regjistroi një rritje prej 7.2% në vitin 2025.
Ekspertët vlerësojnë se prodhimi aktualisht po kthehet në nivele më normale, pas ndikimit të valëve të të nxehtit dhe thatësirave. Çmimet e vajit të ullirit për konsumatorët u rritën ndjeshëm vitet e fundit, duke shënuar një rritje prej 78% mes viteve 2022 dhe 2024. Megjithatë, në vitin 2025, çmimet ranë me 23% në të gjithë BE-në, duke shënuar rënien e parë pas katër vitesh rritjeje të vazhdueshme, sipas Eurostat. Ky trend rënës ishte edhe më i theksuar në disa vende, kryesisht prodhuesit kryesorë.
Ndryshe nga ky trend europian, në Shqipëri situata ishte e kundërt. Në vitin 2025, sipas Eurostat, Shqipëria kryesoi listën e vendeve me rritjen më të madhe të çmimit të vajit të ullirit, me 7.2%, e ndjekur nga Rumania me 6.2%.
Pse po bien çmimet e vajit të ullirit në Europë pas një periudhe rritjesh të forta? Cilat vende kanë parë rëniet më të mëdha të çmimeve?
Vite me rritje çmimesh
- Çmimet u rritën me 4.1% në vitin 2021.
- Çmimet u rritën me 14.5% në vitin 2022.
- Çmimet u rritën me 34.4% në vitin 2023.
- Çmimet u rritën me 32.2% në vitin 2024.
Duke analizuar ndryshimet mujore nga viti në vit, inflacioni i çmimeve të vajit të ullirit kaloi 50% në disa muaj që nga fillimi i vitit 2021 në BE. Në mars 2024, norma arriti në 52.4%. Ajo ishte mbi 50% edhe në disa muaj në fund të vitit 2023.
“Për shkak të mungesës së prodhimit në dy sezonet e mëparshme (nga 2022 në 2024), të shkaktuar nga thatësira ekstreme që preku të gjithë rajonin e Mesdheut, por veçanërisht Spanjën, e kombinuar me stoqe të ulëta, e vetmja mënyrë për të rregulluar tregun ishte rritja e çmimeve,” tha Mariana Matos, sekretare e përgjithshme e Casa do Azeite, Shoqata Portugeze e Vajit të Ullirit, për Euronews Business.
Rënie e fortë e prodhimit
Të dhënat nga Këshilli Ndërkombëtar i Ullirit (IOC) tregojnë një rënie të fortë të prodhimit të vajit të ullirit në BE në sezonet e fundit:
- Prodhimi ra me 39% në sezonin 2022/23, duke zbritur në 1.39 milionë tonë nga 2.27 milionë tonë në 2021/22.
- Prodhimi u rikuperua në 1.55 milionë tonë në 2023/24, por mbeti ende shumë nën mesataren.
- Shifrat paraprake sugjerojnë se prodhimi do të rritet në rreth 2,110 mijë tonë në sezonin 2024/25.
IOC theksoi se vala e të nxehtit në verën e vitit 2022 ndikoi ndjeshëm vendet kryesore prodhuese të ullirit në rajonin e Mesdheut.
“Në çdo treg, ndryshimet në ofertë krijojnë presione për ulje ose rritje të çmimeve,” tha një zëdhënës i IOC për Euronews Business.
Spanja është prodhuesi më i madh i vajit të ullirit në BE, duke përfaqësuar më shumë se 65% të prodhimit të BE-së në sezonin e fundit. Mes 35 vendeve europiane, Spanja regjistroi rënien më të madhe të çmimeve të vajit të ullirit për konsumatorët në 2025, me 38.9%. Greqia pasoi me një rënie prej 29.2%, ndërsa Portugalia me 24%. Këto ishin të vetmet tre vende ku çmimet ranë më shumë se mesatarja e BE-së. Mes “katërshes së madhe” të BE-së, Franca shënoi rënien më të vogël, ndërsa çmimet ranë më fort në Itali dhe Gjermani.
Turqia nuk përfshihet në të dhënat e Eurostat. Sipas statistikave turke, çmimet për vajrat e tjerë ushqimorë, përfshirë vajin e ullirit dhe vajin e lulediellit, u rritën me 31% midis dhjetorit 2024 dhe dhjetorit 2025.
Korrje të dobëta dhe kostot e energjisë
“Gjatë dy viteve të fundit, kombinimi i korrjeve të dobëta radhazi, mungesave në furnizim dhe kostove të energjisë i shtyu çmimet për konsumatorët në nivele historikisht të larta,” tha Rafael Pico Acevedo, drejtor i Shoqatës së Eksportuesve Spanjollë të Vajit të Ullirit (ASOLIVA), për Euronews Business. “Përmirësimi i ndjeshëm i prodhimit në sezonin 2024/25, veçanërisht në Europën Jugore, ka ndihmuar në normalizimin e furnizimit dhe në zbutjen e këtyre presioneve, duke sjellë rënie të theksuara të çmimeve.”
Acevedo theksoi se ndryshimet mes vendeve pasqyrojnë kryesisht rolin e tyre në zinxhirin e vlerës. Në vendet kryesore prodhuese, si Spanja, Greqia dhe Portugalia, rritja e disponueshmërisë së produktit përcillet më shpejt te çmimet në burim dhe më pas te çmimet për konsumatorët. “Në këto tregje, ndikimi i një korrjeje të mirë është më i drejtpërdrejtë dhe më i dukshëm, gjë që shpjegon rëniet më të forta,” tha ai.
Mariana Matos shtoi se, krahas rritjes së ofertës që po kthehet në nivele mesatare, edhe kërkesa më e ulët po shtyn çmimet poshtë. Rritjet e mëparshme të çmimeve çuan në një rënie të fortë të konsumit të vajit të ullirit. / Euronews