Titulli: Shqipëria Kryeson Europën në Regjistrimin e Automjeteve me Naftë edhe në 2024, me 66% të Totalit
Shqipëria rezulton vendi me peshën më të lartë të automjeteve me naftë në regjistrimet e para të automjeteve të pasagjerëve për vitin 2024. Ky fenomen është në kontrast të fortë me trendin europian, i cili po lëviz me shpejtësi drejt braktisjes së këtij lloji motori, kryesisht për arsye mjedisore.
Të dhënat e Eurostat, në publikimin e fundit për Transportin në Bashkimin Europian, tregojnë se 66.2% e automjeteve të pasagjerëve të regjistruara për herë të parë në Shqipëri gjatë vitit 2024 ishin me naftë. Kjo përqindje është dukshëm më e lartë se mesatarja e Bashkimit Europian, e cila është 14.9%.
Vendet e tjera të renditura pas Shqipërisë janë Moldavia me 47% dhe Bosnja e Hercegovina me 34.5%. Në vendet e tjera të rajonit, regjistrimet e makinave me naftë përbënin më pak se 30% të totalit (nuk ka të dhëna specifike për Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut).
Në total, në Shqipëri u regjistruan për herë të parë 85.7 mijë automjete pasagjerësh në vitin 2024, nga të cilat 56.7 mijë ishin me naftë. Automjetet me benzinë përbënin 17.6% të totalit, duke u renditur ndër peshat më të ulëta në Europë, ndërsa ato me energji alternative zinin 12.9%. Makinat elektrike përbënin vetëm 3.3% të regjistrimeve të reja.
Tendenca në Shqipëri është krejt e kundërt me atë që po ndodh në Europë. Të dhënat e Eurostat tregojnë se në kontinent po përshpejtohet tranzicioni drejt automjeteve elektrike dhe alternativave më miqësore me mjedisin. Në vitin 2024, makinat plotësisht elektrike përbënë më shumë se gjysmën e regjistrimeve të reja në Danimarkë (51.3%) dhe mbi një të tretën në Maltë, Suedi dhe Holandë. Në nivel të Bashkimit Europian, pjesa e tyre arriti në 13.5% të regjistrimeve të reja.
Europa po largohet nga nafta
Sipas Eurostat, një analizë kohore e të dhënave të disponueshme për periudhën 2014-2024, për 20 vende të BE-së, ilustron ndryshimet në llojet e energjisë së motorëve të makinave të reja të pasagjerëve. Në këto vende, të cilat përbënin 93% të makinave të reja të pasagjerëve në BE në vitin 2024, numri i automjeteve me naftë (përfshirë ato hibride) ra me 67%. Në të njëjtën kohë, numri i automjeteve me benzinë (përfshirë ato hibride) u rrit me 60%.
Për sa i përket llojeve alternative të energjisë së motorit, në vitin 2024 pati 45 herë më shumë regjistrime të makinave plotësisht elektrike me bateri krahasuar me vitin 2014. Këto përbënin përkatësisht 13.9% dhe 0.3% të të gjitha regjistrimeve të makinave të reja. Regjistrimet e automjeteve të reja që përdorin karburante të tjera alternative ishin 13% më të larta në vitin 2024 sesa në vitin 2014.
Ky transformim lidhet drejtpërdrejt me objektivat klimatike të BE-së. Transporti përbën rreth 27% të emetimeve totale të gazeve serrë në BE, prandaj politikat europiane synojnë krijimin e një sistemi transporti gjithnjë e më pa emetime.
Hendeku mes Shqipërisë dhe BE-së
Ndërsa Europa po investon masivisht në elektromobilitet, Shqipëria mbetet në një fazë shumë më të hershme të tranzicionit. Dominimi i makinave me naftë lidhet me disa faktorë strukturorë, siç janë:
- Tregu i dominuar nga importi i automjeteve të përdorura;
- Kostoja më e ulët fillestare e automjeteve me naftë;
- Mungesa e infrastrukturës së zhvilluar për karikimin elektrik;
- Politikat e kufizuara fiskale për nxitjen e automjeteve “të gjelbra”.
Megjithatë, pritet që trendi europian të ndikojë gradualisht edhe tregjet e rajonit. Rregulloret e BE-së, rritja e standardeve të emetimeve dhe zgjerimi i infrastrukturës së karikimit do ta bëjnë gjithnjë e më të vështirë dominimin e automjeteve me naftë në afatmesëm.