SHBA-të takohen në Gjenevë me delegacionet ruse dhe kineze për çështjet bërthamore
Shtetet e Bashkuara po zhvillojnë takime në Gjenevë me delegacionet ruse dhe kineze lidhur me çështjet bërthamore, pas skadimit të traktatit të fundit që kufizonte vendosjen bërthamore mes Uashingtonit dhe Moskës, bëri të ditur të hënën një zyrtar amerikan.
“Sot, u takova me delegacionin rus. Nesër, do të takohemi me delegacionin kinez, ndër të tjerë”, u tha gazetarëve në Gjenevë një zyrtar i lartë i Departamentit të Shtetit, i cili kërkoi të mbetet anonim.
Shtetet e Bashkuara kishin zhvilluar takime “përgatitore” me Rusinë dhe Kinën në Uashington pas skadimit të traktatit START të Ri në fillim të këtij muaji, dhe takimet në Gjenevë ishin “pak më substanciale”, shtoi zyrtari.
Uashingtoni kishte zhvilluar gjithashtu bisedime me fuqitë bërthamore Britaninë dhe Francën “në shumë raste” javët e fundit, sipas zyrtarit.
START i Ri, i vetmi traktat i mbetur mes Shteteve të Bashkuara dhe Rusisë që kufizonte vendosjen e kokave bërthamore, skadoi më 5 shkurt, ndërkohë që Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, bëri thirrje për një marrëveshje të re që të përfshijë edhe Pekinin.
Arsenali bërthamor i Kinës mbetet shumë më i vogël se ai i Rusisë dhe Shteteve të Bashkuara, por është rritur me shpejtësi. Kina ka refuzuar publikisht thirrjet për të hyrë në negociata për një traktat të ri trepalësh.
Christopher Yeaw, ndihmës sekretar i shtetit i SHBA-së për kontrollin dhe mospërhapjen e armëve, i tha Konferencës për Çarmatimin në Gjenevë se START i Ri kishte të meta serioze dhe “nuk merrte parasysh ndërtimin e paprecedentë, të qëllimshëm, të shpejtë dhe të errët të armëve bërthamore nga Kina”.
Ambasadori kinez Shen Jian kundërshtoi, duke deklaruar para konferencës se Pekini nuk do të “angazhohej në asnjë garë armësh bërthamore me asnjë vend”.
“Arsenali bërthamor i Kinës nuk është në të njëjtën kategori me vendet që zotërojnë arsenalet më të mëdha bërthamore,” tha ai. “Nuk është e drejtë, e arsyeshme ose realiste të pritet që Kina të marrë pjesë në të ashtuquajturat bisedime trepalëshe.”
Zyrtari i lartë amerikan theksoi se Trump po inkurajonte “negociatat shumëpalëshe, dialogun shumëpalësh për stabilitetin strategjik dhe negociatat për kontrollin e armëve që përfundimisht do të çojnë në një marrëveshje më të mirë”.
Zyrtari shtoi se “hapi tjetër logjik dhe natyror është ta sjellim këtë në P5” – pesë anëtarët e përhershëm të Këshillit të Sigurimit të OKB-së: Shtetet e Bashkuara, Rusia dhe Kina, plus Britania dhe Franca, të cilat janë gjithashtu shtete me armë bërthamore. Por kjo “është vetëm një mundësi”, me formate dypalëshe, shumëpalëshe ose plurilaterale gjithashtu të mundshme, nënvizoi zyrtari.
“Ne nuk do ta kufizojmë veten në një format të caktuar negociatash apo dialogu,” theksoi zyrtari. “Ne do të përdorim çdo mjet dhe format që mundemi, për të arritur njëfarë progresi drejt qëllimit të një marrëveshjeje më të mirë (drejt) më pak armëve bërthamore.”