Konsumi rritet vetëm 2.7% në 2025, niveli më i ulët që nga pandemia
Shqipëria shënoi një vit me numër rekord turistësh të huaj, megjithatë të dhënat më të fundit mbi konsumin tregojnë se fuqia blerëse nuk po ndjek të njëjtin trend. Të dhënat e INSTAT mbi Prodhimin e Brendshëm Bruto bënë të ditur se konsumi final i popullatës u rrit me 2.77% vitin e kaluar, duke shënuar nivelin më të ulët që nga viti 2020, viti pandemik.
Të dhënat tërthore sugjerojnë se turistët kanë pasur një ndikim pozitiv në tregti dhe konsum, por ky ndikim nuk arrin të kompensojë plotësisht mungesën e konsumit nga popullata vendase. Në datën 1 janar 2025, popullsia e vendit u ul me 27 mijë persona, ose -1.2% krahasuar me vitin paraardhës. Grupmosha e re (0-29 vjeç) u tkurr me tre herë më shumë, me -3.7%.
Tregtarët theksojnë se ulja e numrit të të rinjve ka një ndikim të fortë në shitje, pasi ata janë konsumatorë të mëdhenj të pijeve, produkteve të brumërave dhe veshjeve, ndryshe nga moshat më të vjetra, të cilat kanë një strukturë tjetër blerjeje.
Turistët vijnë dhe ikin, por konsumatorët ditorë, 365 ditë në vit, janë banorët e përhershëm. Largimi i vazhdueshëm i të rinjve ndikon drejtpërdrejt në konsum. Një turist që qëndron për 7 ditë nuk mund të zëvendësojë dot konsumin e një qytetari që jeton dhe shpenzon këtu gjatë gjithë vitit. Ulja e popullsisë rezidente reflektohet natyrshëm në një rritje më të ngadaltë të konsumit total.
Të dhënat mbi konsumin familjar lidhen ngushtë me faktorët demografikë, po aq sa edhe me ciklet ekonomike. Gjatë periudhës së artë të rritjes ekonomike (2000-2008), konsumi i popullatës u rrit shumë më tepër se ekonomia, duke u nxitur nga rritja e pagave, pensioneve dhe kredisë bankare. Popullsia e vendit ende mbështetej në një bazament të fortë të grupmoshave të reja, të cilat sot janë të pakta në krahasim me popullsinë e përgjithshme.
Të dhënat mbi konsumin tregojnë se shumë nga turistët që vizitojnë Shqipërinë në vitet e fundit kanë buxhet të ulët. Ata shpenzojnë minimalisht dhe paratë e tyre shpërndahen kryesisht në pak duar. Së bashku me uljen e popullsisë, inflacioni i lartë i ushqimeve duket se po gërryen fuqinë blerëse. Edhe pse pagat mund të kenë pësuar rritje nominale, kostoja e jetesës, veçanërisht ushqimet dhe qiratë, po përpijnë pjesën dërrmuese të buxhetit familjar, duke lënë pak hapësirë për konsum shtesë.
Turistët sjellin valutë dhe rrisin xhiron në biznese specifike si hotelet apo restorantet, por ky efekt shpesh mbetet i përqendruar në një sektor dhe nuk po përkthehet menjëherë në mirëqenie të shpërndarë për të gjithë popullatën.